Những ngôi nhà sàn lịch sử ở Tân Trào : Bảo tồn trước khi quá muộn

Làng Tân Trào, cây đa Tân Trào là những địa danh, biểu tượng đã được ghi vào lịch sử, nơi Bác Hồ và các đồng chí cán bộ cách mạng chủ chốt đã sống, làm việc trong những ngày cực kỳ quan trọng chuẩn bị cho Tổng khởi nghĩa tháng 8-1945.

Cây đa ở đình Hồng Thái (Tân Trào) mỗi ngày đón hàng chục đoàn du khách và học sinh về tham quan, học tập lịch sửCây đa ở đình Hồng Thái (Tân Trào) mỗi ngày đón hàng chục đoàn du khách và học sinh về tham quan, học tập lịch sử

Ngôi làng của lịch sử

 Thời gian trôi đi, cho đến nay đã 62 năm kể từ ngày cả nước giành được chủ quyền dân tộc. Không chỉ cây đa Tân Trào mà cả ngôi làng Tân Lập cũng trở thành những di sản, di tích lịch sử cách mạng. Bởi chính tại những ngôi nhà sàn đơn sơ, cổ kính này, những quyết sách quan trọng của Đảng và cách mạng đã ra đời, phong trào cách mạng được thắp lửa và tỏa sáng ra cả nước.

Trong nhiều năm qua, UBND tỉnh Tuyên Quang cũng đã có nhiều dự án đầu tư xây dựng để cải tạo bộ mặt khu di tích Tân Trào, ra sức bảo vệ di sản, chăm lo đời sống của người dân quê hương cách mạng. Làng văn hóa-du lịch Tân Lập cũng được hình thành với những đường làng trải nhựa, cây cầu khang trang, bề thế, với nhiều công trình lớn như bảo tàng, nhà lưu niệm, vườn cây sinh thái... tạo nên quần thể du lịch Tân Trào. Năm ngoái, UBND tỉnh Tuyên Quang cũng tổ chức rất thành công tuần lễ du lịch về nguồn và đón quyết định công nhận Tân Trào là Khu du lịch văn hóa - lịch sử và sinh thái cấp quốc gia.

Giữ lấy những ngôi nhà sàn truyền thống

Bản Tân Trào xưa có tên cổ là Kim Long, nghĩa là “rồng vàng”. Sau được đổi tên thành Tân Lập (nền độc lập mới) thuộc xã Tân Trào, huyện Sơn Dương (Tuyên Quang). Bản Tân Lập còn nổi tiếng với cây đa Tân Trào đã có hơn 300 năm tuổi. Phía sau gốc đa là một dãy những ngôi nhà sàn thơ mộng, nằm lấp ló dưới rừng cây, dựa lưng vào núi, đẹp như một bức tranh.
Ngày 21-5-1945, Bác Hồ từ Cao Bằng về Tân Trào. Đến tháng 8-1945, thời cơ cách mạng trong cả nước đã chín muồi, tại lán Nà Lừa (Tân Trào), Bác khẳng định: “Lúc này là lúc thời cơ cách mạng đã tới, dù hy sinh tới đâu, dù phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải kiên quyết giành cho được độc lập”.
Ngày 13-8-1945, Hội nghị toàn quốc của Đảng họp tại Tân Trào quyết định tiến hành cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước. Từ Tân Trào, quân lệnh số 1 phát động tổng khởi nghĩa được truyền đi cả nước. Cuộc tổng khởi nghĩa lịch sử đã dấy lên ở khắp nơi, từ Hà Nội cho đến Quảng Ngãi, rồi cả Sài Gòn…

Tuy nhiên, một thực trạng đặt ra hiện nay là trong quần thể di tích Tân Trào, những ngôi nhà sàn, nơi làm việc của Bác Hồ và các cán bộ cách mạng cốt cán, đồng thời là một di sản làm nên bản sắc Tân Trào, lại đang đứng trước nguy cơ xuống cấp và gần như chưa được quan tâm bảo tồn.

Chẳng hạn như ngôi nhà sàn của ông Hoàng Trung Dân nằm đối diện cây đa Tân Trào, nơi Đại tướng Võ Nguyên Giáp ở và làm việc từ ngày 21-5 đến 16-8-1945. Hiện ông Dân đã mất, giao lại cho người cháu là Hoàng Văn Nhiên, 33 tuổi ở và bảo quản. Theo anh Nhiên kể, nhà đã được làm từ cách đây mấy trăm năm, đã được cấp bằng công nhận di tích cấp quốc gia. Lần đại tu gần đây nhất là từ năm 1972. Sau hơn 30 năm, gần đây di sản này đã bắt đầu bị hư hại nhiều hạng mục, chi tiết, nhiều cây cột đã và đang bị mối xơi từng vạt. Tình trạng này không những gây khó khăn, bất tiện cho sinh hoạt của gia chủ mà còn tiềm ẩn tai nạn nếu gặp mưa, bão lớn.

Ngôi nhà sàn của gia đình cụ Nguyễn Tiến Sự, nơi Bác Hồ ở, hiện cũng chưa được cải tạo. Cụ Sự đã mất, giao lại cho người cháu đích tôn Nguyễn Văn Bế trông coi. Phía góc nhà, đúng nơi Bác từng sinh hoạt và làm việc, gia đình vẫn trang trọng treo giấy chứng nhận di tích lịch sử, các tài liệu và hiện vật về Bác Hồ, nhưng do ngôi nhà vẫn được sử dụng để ở nên những tác động hàng ngày của con người đã khiến ngôi nhà yếu hẳn đi. Phần mái lâu năm không được lợp lại, nên gặp mưa lớn vẫn dột.   

Ông trưởng thôn Tân Lập Ma Văn Tuấn, gần 50 tuổi, cho biết, phần lớn những ngôi nhà này hiện vẫn được người dân ở và bảo quản. Hiện nay, nhiều gia đình có điều kiện về kinh tế rất muốn… dỡ đi để xây nhà mới. Song UBND tỉnh Tuyên Quang không cho phép phá dỡ. Bởi những ngôi nhà sàn không chỉ là di tích lịch sử cách mạng mà còn là biểu tượng làm nên bản sắc của Tân Trào. Chính quyền tỉnh Tuyên Quang chỉ cho phép việc trùng tu, thay thế, sửa chữa một vài chi tiết, bộ phận bị hỏng, xuống cấp, còn cơ bản vẫn phải giữ nguyên kết cấu, tỷ lệ vật liệu, chi tiết cũ. Quy định này áp dụng không chỉ với những ngôi nhà đã gắn biển mà cho cả làng Tân Lập. Song ở khía cạnh này, người dân lại cho rằng, họ không thể tự trùng tu, sửa chữa được bởi giá trị của mỗi ngôi nhà là rất lớn khi gỗ rừng không còn nữa và rất đắt.

Trong khi đó, để đáp lại “lời mời” của “Thủ đô kháng chiến”, hàng tuần, hàng tháng đồng bào trong khắp cả nước vẫn lũ lượt “hành hương” về Tân Trào để tham quan, tìm lại những di chứng của lịch sử. Chị Hoàng Thị Thảo, một chủ hộ, cho biết hầu như tuần nào cũng có đoàn tham quan du lịch tìm về. Có đoàn đông lên tới 30-40 người. Ngay cả những ngôi nhà đã được gắn biển di tích cũng vậy. Vì phải chịu áp lực quá tải về lượng du khách nên nguy cơ xuống cấp của những ngôi nhà sàn càng lớn hơn. Do đó, người dân Tân Lập, Tân Trào mong mỏi được chính quyền địa phương và cơ quan có thẩm quyền, chức năng ở trung ương tạo điều kiện để họ có thể sớm bảo tồn, bảo vệ những ngôi nhà trước nguy cơ bị xuống cấp khi đã muộn.



Theo SGGP

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác