Những người níu giữ hồn dân tộc qua làn điệu Then

Những cái bắt tay, nụ cười hồn hậu đã xóa tan rào cản về ngôn ngữ và không gian của những người yêu thích hát Then, đàn Tính. Sau phút thăng hoa trên sân khấu của Liên hoan nghệ thuật hát Then, đàn Tính lần thứ 2, PV đã có may mắn được lắng nghe các câu chuyện của những người say mê loại hình nghệ thuật độc đáo này.

Ba chị em chị Chu Thị ĐiềnBa chị em chị Chu Thị Điền

Mang tiếng Then về vùng đất đỏ

Vừa trải qua 3 ngày vất vả lặn lội đi ô tô từ Đắc Lắc lên Cao Bằng, nhưng 3 chị em gái chị Chu Thị Điền luôn thường trực nụ cười trên môi. Họ vui lắm vì được đại diện cho đoàn nghệ thuật tỉnh Đắc Lắc về dự liên hoan này, vui hơn cả vì sau bao nhiêu năm lại được trở về mảnh đất Cao Bằng, nơi các chị đã được sinh ra.

Vào Đắc Lắc lập nghiệp từ năm 1982, bận rộn với công việc làm cà phê, nhưng mỗi khi rảnh rỗi 3 chị em lại ngồi và hát cho nhau nghe những làn điệu Then do cha sáng tác. Với các chị, đó là niềm vui lớn nhất sau mỗi ngày lao động, là phút giây gia đình tề tựu đông đủ và không quên ôn lại làn điệu hát Then truyền thống của người Tày.

Chị Điền bộc bạch “Từ khi lên 7 tuổi, 5 chị em trai, gái đều được cha dạy hát, đánh đàn Tính, ba tôi đã sáng tác được hơn 20 bài và tham dự liên hoan lần này chúng tôi sẽ biểu diễn 2 bài hát do sáng tác, “Ơn Bác Hồ” và một bài ca ngợi quê hương Cao Bằng”.

Những người níu giữ hồn dân tộc qua làn điệu Then - ảnh 2
Nghệ nhân Dương Văn Thục bên cây đàn Tính 12 dây

Người nghệ nhân duy nhất chế tác đàn Tính 12 dây

May mắn chúng tôi đã tìm gặp được bác Dương Văn Thục, nghệ nhân đánh đàn Tính của Bắc Kạn. Ông cũng là người đầu tiên và duy nhất sáng tạo ra loại đàn Tính 12 dây, một loại đàn Tính cổ theo đúng truyện cổ tích xa xưa. Nét độc đáo của loại đàn này là có thể đệm cho tất cả các thể loại như: hát Then, chèo, cải lương, quan họ…

Đàn làm bằng quả bầu (chỉ có thể mua ở Cao Bằng), diện tích lớn gấp 2 đàn Tính bình thường. Đàn có 12 dây, thân đàn làm bằng cây thừng mực. “Đàn Tính bình thường chỉ có 1, 2, 10 dây thôi, chiếc đàn 12 dây này chỉ có mình tôi chế tạo ra. Với mong muốn hướng đến cây đàn cổ, tôi đã cất công tìm tòi từ năm 1980 đến nay mới hoàn thành. Liên hoan lần này cũng là lúc tôi quảng bá sản phẩm mới nhất, tối ưu nhất đến với công chúng và những nghệ nhân trong cả nước như sự đóng góp việc bảo tồn giá trị cây đàn Tính cổ của dân tộc mình”, bác Thục bộc bạch.

CLB những người mê hát Then

8 người Kinh, 3 người Tày, 1 người Thái cùng chung niềm đam mê hát Then, họ đã lập nên CLB mang tên “Hoa Ban trắng”, một biểu tượng của đồng bào vùng Tây Bắc). Họ là những người Bắc di cư vào phương Nam lập nghiệp. Cuộc gặp mặt “định mệnh” đã đưa 11 con người này lại gần nhau vào một lần họ đến bản làng tại Sóc Trăng, bỗng nghe thấy điệu Then của 3 người Tày cổ từ Bắc Kạn vào. Sức cuốn hút lạ kỳ của điệu Then và âm vang tiếng đàn Tính đã khiến những con người này “bứt rứt” và quyết tìm đến ông Hoàng Văn Cứu, người nghệ nhân Tày duy nhất cũng sống tại đây để học hỏi loại hình nghệ thuật có sức hút lạ lùng này.

Những người níu giữ hồn dân tộc qua làn điệu Then - ảnh 3

Các thành viên CLB "Hoa Ban trắng" đang say sưa tập luyện

 

Như bắt gặp người cùng “chiến tuyến”, ông Cứu đã say sưa, miệt mài truyền dạy. Những chiếc đàn Tính do ông tự tay chế tác đã lên tới con số 10 chiếc. Cái hay là những chiếc đàn Tính lại được làm bằng những trái bầu mà chính ông lặn lội mang giống từ Bắc Kạn, quê hương mình mang vào Sóc Trăng để trồng. Chúng tôi không khỏi ngạc nhiên khi thấy trong CLB xuất hiện một thành viên mới 11 tuổi Đàm Quốc Khánh. Vì quá say mê hát Then, đàn Tính nên cứ cuối tuần cậu bé Khánh lại lặn lội từ TP Hồ Chí Minh lên Sóc Trăng để gia nhập CLB “Hoa Ban trắng”.

Đến với Liên hoan hát Then, đàn Tính lần này, 11 thành viên đều tự bỏ tiền túi ra để chi phí với niềm mong mỏi được giao lưu, học hỏi và tiếp cận cái nôi của loại hình nghệ thuật này. Dù đời sống của các thành viên "Hoa Ban trắng" còn nhiều khó khăn, nhưng niềm đam mê và quyết tâm phục hồi vốn văn hóa cổ đã khiến họ gom góp để thực hiện bằng được ý nguyện bấy lâu của mình.

(Theo TQ)

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác