Quảng Nam: Nguy cơ xóa sổ một di tích lịch sử quốc gia

Địa đạo Phú An - Phú Xuân ở Quảng Nam được xếp hạng di tích lịch sử quốc gia nhưng đến nay đã xuống cấp nghiêm trọng. Người ta còn biết đến địa đạo này chỉ nhờ tấm bia di tích.

Địa đạo Phú An - Phú Xuân sạt lở, xuống cấp nghiêm trọng.Địa đạo Phú An - Phú Xuân sạt lở, xuống cấp nghiêm trọng.

Địa đạo Phú An - Phú Xuân tại xã Đại Thắng, huyện Đại Lộc - Quảng Nam được xây dựng từ năm 1965 đến năm 1967, dưới sự chỉ đạo của Đặc Khu ủy Quảng Đà. Địa đạo có hơn 3.000 m, chưa kể 21 hầm, ngách và các giao thông hào thông ra các hướng.

Khởi đầu nhiều chiến công

Ông Trần Hoàng Tám, một cựu du kích địa phương, hiện ở thôn Phú An, cho biết: “Để bảo đảm bí mật, hầu hết thời gian đào địa đạo là vào ban đêm. Đất từ trong lòng địa đạo được lấy cho vào các túi nhỏ và các sọt tre rồi khiêng ra khe suối cách đó hơn 2 km để đổ cho trôi đi, xóa dấu vết”.

Khởi đầu từ giữa làng Phú An chạy dọc theo lũy tre đến làng Phú Xuân, địa đạo không biệt lập với xóm dân. Từ đây, quân ta vừa có thể tiếp nhận lực lượng mới bổ sung cho chiến trường vừa là nơi làm việc của Tỉnh ủy, Đặc Khu ủy Quảng Đà và Khu ủy Khu V. Cũng từ đây, có thể dễ dàng quan sát mọi động tĩnh của địch để có cách chặn đánh hoặc rút lên vùng núi phía Tây, “chiến khu” của Đại Lộc, theo ngõ Phú Xuân một cách an toàn.

Nhờ vào địa thế của địa đạo Phú An - Phú Xuân và khu vực cầu Ông Nở, năm 1965-1967, quân và dân ta đã tổ chức 4 trận đánh lớn. Mỗi trận ta tiêu diệt cả đại đội, phá hủy nhiều phương tiện chiến tranh và thu nhiều vũ khí, quân trang, quân dụng của địch. Mở đầu là trận đánh ngày 28-2-1966, quân và dân ta đánh tan một đại đội Mỹ, diệt gọn 50 tên, bắn cháy 2 chiếc M113. Tiếp đó, vào ngày 2-11-1967, ta lại diệt gọn một đại đội lính Mỹ. Chiến công tiếp nối chiến công, vào tháng 3-1969, du kích xã và bộ đội chủ lực mai phục và đánh tan một đại đội lính Mỹ.

Trên tấm bia Di tích Lịch sử Quốc gia Địa đạo Phú An - Phú Xuân đặt tại thôn Phú An có ghi rõ: “Tại khu địa đạo này, trong những năm 1965 - 1969, Thường vụ Khu ủy, Đặc Khu ủy Quảng Đà và Huyện ủy Đại Lộc đã nhiều lần tổ chức hội họp, truyền đạt các nghị quyết cho lực lượng cách mạng trong toàn vùng; đồng thời đây là nơi đặt Sở Chỉ huy Tiền phương “TP5” tấn công cứ điểm An Hòa - Đức Dục vào mùa hè năm 1969”.

Sạt lở, đầy rác, cỏ dại...

Bà Nguyễn Thị Huề (73 tuổi, ở thôn Phú An), một trong những người tham gia đào địa đạo Phú An - Phú Xuân, còn nhớ các cửa, ngách địa đạo nằm trong khu vườn nhà bà. Tại đây hiện còn một cửa địa đạo khá rộng với 2 hầm, ngách dẫn về hai hướng. Cửa địa đạo cũng như các hầm, ngách đều um tùm cỏ dại và đọng đầy nước. “Lâu nay, đất vườn của tôi chính quyền địa phương không cho bán, bảo để bảo vệ di tích địa đạo. Nhưng địa đạo ngày càng sạt lở, có thấy ai làm gì để giữ đâu?” - bà Huề băn khoăn.

Sau 30-4-1975 đến nay, địa đạo Phú An - Phú Xuân gần như bị bỏ hoang nên xuống cấp nghiêm trọng. Tại thôn Phú An, hiện còn 3 cửa địa đạo lộ thiên nhưng đầy cỏ dại; cửa và các ngách chứa đầy nước, rác. Lòng địa đạo bị sạt lở nhiều chỗ. Ở khu vực Phú Xuân, địa đạo cũng bị vùi lấp nhiều chỗ do nắng mưa, lũ lụt triền miên. Người ta còn biết đến địa đạo này chỉ nhờ tấm bia di tích xây bằng gạch ốp đá hoa cương đặt tại thôn Phú An.

Ông Hồ Văn Chín, Chủ tịch UBND xã Đại Thắng, ưu tư: “Xây dựng các thiết chế văn hóa có ý nghĩa rất to lớn, đặc biệt là việc xây dựng các khu di tích lịch sử cách mạng sẽ đáp ứng tâm tư, nguyện vọng của người dân. Tuy nhiên, nguồn lực địa phương có hạn, địa đạo Phú An - Phú Xuân ngày càng xuống cấp nghiêm trọng là điều không ai muốn”.



Theo NLĐ

 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác