Quảng Nam : Nhà cổ kêu cứu !

Quảng Nam hiện có 350 ngôi nhà cổ nằm rải rác ở các làng quê đang có nguy cơ đổ sập và đáng quan tâm hơn, là hàng trăm ngôi nhà cổ được xếp hạng này đã không cánh mà bay...

Chủ nhân ngôi nhà được xem là một trong 4 ngôi nhà cổ nhất Việt Nam là cụ Nguyễn Huỳnh Anh (Tiên Cảnh, Tiên Phước) cũng vừa tròn 100 tuổi. Cụ Anh kể về ngôi nhà hơn 155 tuổi của mình: "Ngôi nhà ni do cụ cố Cửu phẩm bá hộ Nguyễn Đình Hoằng xây dựng từ năm 1850. Nhà 3 gian, 2 chái, gồm 8 trụ cột cái và 8 cột quân theo phong cách "tam đại kẻ truyền" duy nhất tại Việt Nam. Các vì kèo được móc nối theo kết cấu giao duyên tam đoạn. Đầu, đuôi và bụng của mỗi vì kèo được chạm khắc hình lá cúc, hoa mai, lan, tùng... cách điệu và hình dơi, chim điểu... sắc nét, không hề giống bất kỳ ngôi nhà cổ nào ở Quảng Nam hiện còn...". 

Trong câu chuyện, cụ Anh bảo, lớp con cháu ai cũng khó khăn, nên nhiều hạng mục đang xuống cấp không được tu sửa. Nỗi lo khi mình nhắm mắt, cháu con có gìn giữ ngôi nhà của ông cha để lại? Nghĩ đến đó cặp mắt cụ đỏ hoe nhìn xa xăm về phía núi...

Cũng như ngôi nhà của cụ Anh, ngôi nhà cổ của ông Nguyễn Nho Phán (thôn Bồng Lai, xã Điện Minh, huyện Điện Bàn, Quảng Nam) là một trong những ngôi nhà cổ được xếp hạng di tích. Đây là ngôi nhà cổ tiêu biểu của những người thợ mộc Kim Bồng, Hội An dựng nên với kết cấu truyền thống hai gian, ba chái. Theo chuyên gia trường Đại học Nữ Chiêu Hòa - Nhật Bản khảo sát cách đây hơn 4 năm kết luận rằng: ngôi nhà này mang nét đặc trưng và dáng dấp của nhà cổ Huế. Nhưng lại có nét kiến trúc riêng vì ít chạm trổ cầu kỳ, đường nét hết sức tinh xảo! Hiện ngôi nhà đang bị hư hỏng nặng do thiên nhiên khắc nghiệt ở vùng đất lắm bão nhiều lũ này.  Dẫu có nuối tiếc, và như có lỗi với cha ông, những chủ nhân của các căn nhà cổ hiện nay không còn con đường nào khác là bán những ngôi nhà cổ để xây dựng nhà bê tông. Suốt hơn một tháng trời tôi rong ruổi qua các làng quê Quảng Nam, từng chứng kiến những ngôi nhà cổ dột nát. Nhìn những trụ cột, vì kèo chạm trổ công phu bị nước mưa làm mục được che chắn bằng những tấm ni-lon, "Ngày mô cũng có người đến hỏi mua, để lại thì không có tiền sửa chữa. Đem bán thì sợ mắc tội với ông bà..." - ông Phạm Xuân Vinh, chủ ngôi nhà cổ ở Tam An, huyện Phú Ninh tâm sự. 

Hôm tôi đến, căn nhà cổ của ông Vinh đang trong tình trạng sắp đổ sập bất kỳ lúc nào đang được che chắn bởi những tấm phên tre và những tấm tôn mục nát. Trong khi đó hằng ngày nhiều tay săn tìm nhà cổ đến gạ gẫm ông để mua với giá hàng trăm triệu đồng!

Hàng trăm ngôi nhà cổ như thế ở các vùng quê Quảng Nam giờ đây có cùng chung số phận "bỏ chủ mà đi", bởi do không tiền trùng tu sửa chữa, được những tay săn tìm nhà cổ tìm cách mua lại, đem về trùng tu, phục chế và bán lại cho những người yêu nhà cổ. Những chủ nhân mới này đã đưa những ngôi nhà cổ này vào kinh doanh nhà hàng, khách sạn ở những thành phố lớn.  Theo kết quả khảo sát nhà cổ  của Tổ chức JICA (Nhật Bản) phối hợp với Cục Di sản văn hóa và Viện Kiến trúc quốc gia thực hiện tại Quảng Nam cho biết, hiện có trên 100 ngôi nhà cổ nằm rải rác ở các làng quê cần phải lập hồ sơ để xếp hạng di tích. Nhiều chủ nhà cổ được đề nghị xếp hạng này đã từ chối tham gia chương trình khảo sát. Bởi một lý do đơn giản họ cho rằng khi được Nhà nước công nhận di tích, thì quyền định đoạt ngôi nhà do Nhà nước quyết định. Nên kiên quyết khước từ. 

Ông Nguyễn Thượng Hỷ, cán bộ Trung tâm bảo tồn di sản, di tích Quảng Nam cho biết, đến năm 2003 đã tổ chức triển lãm 13 nhà cổ tiêu biểu trong tổng số 350 nhà cổ hiện còn ở Quảng Nam để giới thiệu nét văn hóa đặc trưng của nhà cổ ở Quảng Nam và được các nhà nghiên cứu đo vẽ, khảo sát để có kế hoạch trùng tu bảo quản. Nhưng đến nay chỉ còn lại khoảng 200 nhà. Nghĩa là đã có 150 ngôi nhà cổ đã được đem bán.  Một cán bộ làm công tác bảo tồn đã phải lắc đầu bảo không biết rồi đây những ngôi nhà cổ ở Quảng Nam sẽ đi về đâu?!

Theo Thanh niên

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác