Quảng Ninh: Bất cập trong quản lý di tích hiện nay

Năm vừa qua được nhắc đến với hàng loạt vụ xâm phạm di tích trên địa bàn Quảng Ninh, trong đó đánh cả vào những di tích có tiếng nhất của tỉnh. Công tác quản lý di sản cần phải được làm nghiêm hơn nữa.

Năm vừa qua được nhắc đến với hàng loạt vụ xâm phạm di tích trên địa bàn Quảng Ninh, trong đó đánh cả vào những di tích có tiếng nhất của tỉnh. Công tác quản lý di sản cần phải được làm nghiêm hơn nữa.Năm vừa qua được nhắc đến với hàng loạt vụ xâm phạm di tích trên địa bàn Quảng Ninh, trong đó đánh cả vào những di tích có tiếng nhất của tỉnh. Công tác quản lý di sản cần phải được làm nghiêm hơn nữa.

Di tích khảo cổ học Đầu Rằm (Yên Hưng) với tầng văn hoá dày, chứa đựng thông tin về sự phát triển của cư dân Đầu Rằm suốt gần 2000 năm, nhiều năm liền đã bị hoạt động khai thác đá làm biến đổi hiện trạng. Hay Hòn Hai Cô Tiên, di tích khảo cổ học được xếp hạng cấp quốc gia đầu tiên và duy nhất đến thời điểm này của tỉnh Quảng Ninh, cũng bị doanh nghiệp xây dựng công trình Khu vui chơi giải trí tổng hợp lấn vào phần đất thuộc khu vực bảo vệ di tích. Hòn Hai Cô Tiên được dự đoán có mật độ hiện vật dày đặc với các công cụ đồ đá, gốm, xương, răng động vật lớn v.v... có niên đại khoảng 3.500-2.300 năm cách ngày nay. Công trình xây dựng nói trên sau khi hoàn thành có thể còn gây ảnh hưởng xấu đến di tích. Còn tại di tích lịch sử và danh thắng Yên Tử nổi tiếng, những tháng cuối năm 2009, hàng loạt các công trình không phép mọc lên. Nhiều trong số đó có tác động tiêu cực đến cảnh quan, làm thay đổi hiện trạng di tích...

Sau khi bị phanh phui, các vụ xâm phạm di tích đã được các cơ quan chức năng can thiệp. Các hoạt động khai thác đá tại khu vực Đầu Rằm hoạt động hơn 20 năm nay đến đây đã chấm dứt hẳn, di tích Hòn Hai Cô Tiên cũng được trả lại diện tích; công trình Khu vui chơi giải trí của doanh nghiệp do chưa được cấp phép cũng đã bị đình chỉ thi công. Mặc dù mới ở mức độ dừng xâm phạm, chứ chưa thể bảo tồn, phát huy tốt các giá trị di tích, thế nhưng qua đó cũng thấy sự thiện chí, hợp tác của các doanh nghiệp. Đặc biệt, đối với Công ty cổ phần Khai thác đá tháng 10 (Hoàng Tân, Yên Hưng) phải ghi nhận sự cố gắng rất lớn, bởi cuộc sống của những công nhân công ty bao năm nay đã gắn liền với công việc khai thác đá, trong một chốc một lát thay đổi phương thức sản xuất hẳn sẽ dẫn đến không ít khó khăn. Mặt khác, nếu xét về tận gốc vấn đề, thì sai phạm trên do sự ''vênh'' nhau của các cơ quan quản lý Nhà nước, cụ thể là đơn vị cấp phép kinh doanh với đơn vị quản lý di sản. Và như vậy, ở khía cạnh nào đó, doanh nghiệp còn là nạn nhân và đang phải gánh chịu thiệt thòi.

Đến nay, chỉ còn cộm lên duy nhất các công trình xây dựng tại di tích Yên Tử. Nhiều trong số đó đã được xác định gây ảnh hưởng không tốt đến cảnh quan di tích, cần phải hoàn thiện các thủ tục mới được tiếp tục xây dựng. Một số công trình có văn bản yêu cầu đình chỉ ngay, song doanh nghiệp vẫn tiến hành thi công như chưa hề có chuyện gì xảy ra. Thậm chí có ý kiến còn nhận định, khi có văn bản đình chỉ của cơ quan chức năng, tiến độ thi công các công trình ở đây được tăng lên gấp 2, 3 lần, làm cả ngày, cả đêm, bắt buộc phải xong trước khi có đợt kiểm tra tiếp theo để coi như ''việc đã rồi''. Ngay trong những ngày hội xuân Yên Tử nhộn nhịp này, khi các công trình xây dựng nói trên vẫn trong quá trình hoàn thiện hồ sơ thủ tục (mà ai cũng biết điều này không dễ, phải được sự đồng thuận của Bộ Văn hoá - Thể thao và Du lịch) thì những công trình vi phạm đó ngang nhiên được thừa nhận. Đơn cử như tấm biển quảng cáo về hệ thống chùa tháp Yên Tử và tiềm năng kinh tế thị xã Uông Bí, đặt tại khu vực Dốc Đỏ, đầu đường vào di tích Yên Tử, sau một đêm được bóc ra, thay vào đó là hình ảnh cây cầu đá mới bắc qua suối Giải Oan - công trình chưa phép đang bị dư luận lên tiếng. Điều đáng nói là khi được hỏi về hình ảnh quảng cáo này thì một số nhân viên Trung tâm quản lý di tích lịch sử và danh thắng Yên Tử tỏ ra thảng thốt, không biết nó có từ lúc nào(?). Điều này nghe ra có vẻ phi lý vì vị trí tấm biển không chỉ là nơi dễ nhìn mà còn nằm trước ''mũi'' Trung tâm.

Khách đến Yên Tử tinh mắt còn nhận ra 2 điểm chùa mới tại khu vực chân ga cáp treo 1 và đầu cầu suối Giải Oan mới. Khu vực chân ga cáp treo 1 trước kia vốn là sân khấu biểu diễn văn nghệ phục vụ khách đi cáp treo, nay được dựng lên theo mô hình chùa, bên trong đặt tượng Tam tổ Trúc Lâm, đặt ban thờ và hòm công đức. Điểm đầu cầu Giải Oan mới vốn trước kia có một cây hương đá nhỏ song giờ đã được mở rộng mô hình giống một am thờ với đầy đủ tượng, ban thờ... Việc dựng chùa một cách “tự phát” như vậy liệu có đúng với quy định và thuần phong mỹ tục, điều này chờ sự giải đáp của các cơ quan chức năng. Còn đối với những phật tử, một lòng hướng đất phật thì cứ ở đâu có tượng, có ban thờ, có hòm công đức là họ thành tâm đặt lễ, cầu khấn.
Xét cho cùng, để xảy ra các vụ xâm phạm di tích nghiêm trọng như hiện nay ngoài ý thức của các cá nhân, đơn vị, doanh nghiệp khai thác còn phải kể đến sự lỏng tay của cơ quan quản lý nhà nước. Không thể phủ nhận, thời gian qua, chúng ta đã có tiền lệ xấu khi dung túng trong xử lý một số vi phạm tương tự dẫn đến thực trạng này. Ngay cả những vụ việc đã bị xử lý triệt để cũng có lúc nọ, lúc kia. Như di tích Đầu Rằm đã bị xâm hại hơn 20 năm nay, đã có những lần dừng hoạt động để bảo vệ di tích song vì nhiều lý do việc khai thác đá lại được tiếp tục. Hòn Hai Cô Tiên tuy là di tích khảo cổ học quý nhưng thử hỏi có bao người dân Hạ Long biết đến di tích này? Khi mọi hiện vật của di tích đều được cất giữ trong kho Bảo tàng tỉnh, các hố khai quật đều phủ kín cỏ dại, lối vào di tích bị chặn đứng bởi đất của doanh nghiệp thì di tích kiểu này còn có ý nghĩa gì? Còn riêng Yên Tử, trong 9 điểm công trình xây dựng trái phép mà thanh tra Sở Văn hoá - Thể thao và Du lịch liệt kê mới đây, có đến gần nửa số công trình đã được đưa vào sử dụng từ những mùa hội 2007, 2008. Vậy tại sao khi đó những công trình sai phạm này lại được bỏ qua chứ không phải ''làm lớn chuyện'' như hiện nay? Từ thực trạng này, thiết nghĩ đã đến lúc các cơ quan chức năng cần phải thắt chặt hơn nữa trong công tác quản lý di tích.


Theo QN

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác