Quảng Ninh: Có nên tôn tạo đền, chùa Cái Bầu?

Đền, chùa Cái Bầu (thôn 1, xã Hạ Long, huyện Vân Đồn) nằm sát bờ vịnh Bái Tử Long, cách trung tâm thị trấn Cái Rồng khoảng 4km về hướng đông nam. Các công trình gồm đền, chùa, lầu cô, lầu cậu... Tất cả đều được xây dựng mới, không có gì đặc sắc về điêu khắc cũng như về kiến trúc nghệ thuật.

UBND huyện Vân Đồn đang có dự án trùng tu, tôn tạo khu di tích đền, chùa Cái Bầu với quy mô rất lớn. Khu vực tôn tạo đền Cái Bầu được xây dựng ngay trong khuôn viên hiện nay (khu vực I), gồm 9 hạng mục công trình: phương đình, đền Cái Bầu, tượng Quan Âm... Diện tích 0,9 ha. Khu Thiền viện ni sẽ xây dựng mới trên triền núi, phía sau đền Cái Bầu (khu vực II), gồm 25 hạng mục công trình, diện tích 8 ha, trong đó có pho tượng Phật Tổ Như Lai toạ thiền trên đỉnh núi, mặt hướng ra biển. Chỉ tính riêng tổng dự toán kinh phí xây dựng Thiền viện ni đã hơn 23 tỷ đồng, thời gian thực hiện trong 6 năm. Đây là Thiền viện ni đầu tiên ở miền Bắc làm nơi tu Thiền, truyền kinh giảng đạo cho các sư nữ. Theo ý tưởng của dự án thì việc xây dựng, tôn tạo đền, chùa Cái Bầu sẽ tạo cho Vân Đồn một cảnh quan hấp dẫn, thu hút được nhiều khách du lịch đến nghỉ ngơi tắm biển, góp phần phát triển kinh tế ở địa phương...

Ngày 28-8, đồng chí Nguyễn Hồng Quân, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh đã có buổi làm việc với lãnh đạo huyện Vân Đồn về đề nghị nâng cấp, xây mới chùa Cái Bầu (Phúc Linh tự). Đồng chí Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh chấp thuận đề nghị của huyện cho lập quy hoạch chi tiết, đồng thời yêu cầu huyện Vân Đồn cùng với Sở Văn hoá Thông tin nghiên cứu, làm rõ giá trị ngôi chùa, trên cơ sở đó làm văn bản trình UBND tỉnh xem xét, giải quyết...

Để tìm hiểu về nội dung giá trị của khu di tích này, chúng tôi đã có dịp gặp gỡ một số người dân sinh sống lâu năm ở thị trấn Cái Rồng, ở xã Hạ Long và xã Vạn Yên thì được nghe kể lại: Khu vực đền, chùa Cái Bầu là nơi cửa biển. Cách đây không lâu, trong một lần đi biển đánh cá, người dân đã thấy một xác chết trôi dạt vào khu vực này, họ đã chôn cất và lập bát hương để thắp cho người xấu số. Lúc đầu để che nắng mưa cho bát hương, họ đã xây một am nhỏ, sau này am được xây rộng hơn và trở thành miếu. Trước khi ra biển họ thường thắp hương ở miếu này.

Tại công văn số 385/UB, ngày 16-9-2004 của UBND huyện Vân Đồn gửi cơ quan chức năng, báo cáo về việc xác định lại giá trị văn hoá đền, chùa Cái Bầu đã khẳng định: ‘’Đền Cái Bầu thực chất chỉ là một ngôi miếu, chưa được các cơ quan có thẩm quyền cho phép tiến hành các hoạt động tôn giáo. Những năm trước đây việc thờ cúng tại miếu mang tính chất tín ngưỡng dân gian của một bộ phận nhân dân địa phương. Song thời gian gần đây, hoạt động tín ngưỡng ở miếu Cái Bầu có xu hướng phát triển theo Phật giáo, nhất là từ khi bà Nguyễn Thị Vinh đến làm thủ nhang trông coi tại miếu, đã tự ý quyên góp công đức sửa chữa, xây dựng mở rộng miếu và đổi tên thành đền Cái Bầu’’.

Tháng 12 năm 2004 nhà sư Thích Nữ Huệ Hoa (Nguyễn Thị Vinh) có đơn xin chuyển đền, miếu Cái Bầu thành chùa Cái Bầu.

Khi được hỏi về lai lịch của di tích này, một người phụng đạo ở đây nói: ‘’Đền chùa này thiêng lắm, có từ rất lâu đời rồi, nghe các bác ở “bên văn hoá” về ghi chép để xếp hạng di tích nói đền chùa này xây đựng từ thời Trần để thờ Phật và thờ Trần Khánh Dư, là người có công với dân với nước...’’. Chúng tôi đã quan sát rất kỹ và dạo quanh một vòng nơi đây, với hy vọng tìm thấy một cái gì đó có dấu ấn từ thời xa xưa để lại, chí ít thì cũng phải từ thời Nguyễn, nhưng tuyệt nhiên không hề có.

Tháng 7-2006, Sở Văn hoá Thông tin đã hoàn tất thủ tục hồ sơ đền, chùa Cái Bầu để trình trước Hội đồng xét duyệt hồ sơ xếp hạng Di tích lịch sử - Danh lam thắng cảnh tỉnh về di tích này. Nhưng đã không được Hội đồng chấp thuận bởi nội dung giá trị của di tích còn quá sơ sài. Như vậy có thể thấy đền, chùa Cái Bầu không có giá trị về lịch sử văn hoá cũng như giá trị về kiến trúc nghệ thuật.

Bảo tồn và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc là việc làm rất cần thiết trong giai đoạn hiện nay. Đối với huyện Vân Đồn, một huyện đang được quy hoạch thành khu kinh tế tổng hợp của tỉnh thì lại càng phải chú trọng hơn bao giờ hết. Nhưng cũng không phải vì thế mà chúng ta bảo tồn một cách tràn lan, thiếu cơ sở khoa học, để rồi quên đi một nguyên tắc quan trọng nhất của việc bảo tôn đó là phải dựa trên cơ sở nguyên gốc của di tích.

Được biết ở đảo Cống Tây, (xã Thắng Lợi) thuộc khu vực thương cảng Vân Đồn xưa vẫn còn dấu tích của 5 ngôi chùa, 1 bảo tháp đã được các nhà khoa học xác định từ thời Trần và 1 ngôi chùa thời Mạc được xây dựng rất lớn, đã chứng tỏ ngoài việc phát triển thương mại, các vua Trần, Mạc đã quan tâm đến nhu cầu tín ngưỡng của nhân dân trong vùng và khách buôn sùng bái đạo Phật. Thiết nghĩ, với một dự án lớn như ở đền, chùa Cái Bầu, nếu được đặt đúng nơi đất Phật sẽ có ý nghĩa rất lớn, không chỉ bảo tồn, tôn tạo di tích quý hiếm mà còn tôn vinh giá trị của thương cảng Vân Đồn, một trong 4 di tích trọng điểm của tỉnh Quảng Ninh. Việc xây dựng một Thiền viện ni sát khu nghỉ ngơi tắm biển của Bãi Dài, liệu các sư, nhất là sư nữ có thể tĩnh tâm tu tập thiền khi mà hàng ngày phải đi qua bãi tắm, phải chứng kiến đủ mọi tầng lớp, ăn mặc hở hang mát mẻ đến vãng cảnh Thiền?

(Theo BQN)

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác