Quảng Ninh: Công tác bảo tồn và phát huy giá trị các di sản năm 2010 khởi sắc

Năm 2010, những người làm công tác di sản phấn khởi với những thành tích rất đáng ghi nhận. Vấn đề quy hoạch, khảo cổ học di tích đã và đang được quan tâm đúng mức.

Quảng Ninh: Công tác bảo tồn và phát huy giá trị các di sản năm 2010 khởi sắc - ảnh 1

Từ nguồn vốn nhà nước và xã hội hoá, nhiều công trình kiến trúc cổ xưa như đình, chùa, miếu mạo được trùng tu, tôn tạo, những lễ hội được phục dựng, giữ lại nét đẹp văn hoá của lịch sử... Thế nhưng cùng với những mảng màu sáng ấy vẫn còn không ít những tồn tại, bất cập rất đáng suy ngẫm.

Các cụ ta từ xưa đã có câu "Dựng chùa, tô tượng, đúc chuông. Cả ba thứ đó thập phương nên làm". Thấm nhuần đạo lý này những năm gần đây xu hướng nhà nhà, người người công đức xây dựng đình chùa ngày càng tăng. Rất nhiều những ngôi đình, chùa làng đã được tôn tạo vững chắc, khang trang nhờ sự đóng góp này. Thế nhưng trong niềm vui ấy không tránh khỏi nỗi buồn về tình trạng xây dựng không đúng quy cách, không phép, không thiết kế kiến trúc, lấn chiếm đất công... Để chấn chỉnh, năm 2010 các cơ quan chức năng đã tăng cường thanh kiểm tra công tác xây dựng các công trình tín nguỡng văn hoá. Và lần đầu tiên Sở VH-TT&DL, đơn vị chủ quản về văn hoá, đã ra quyết định xử phạt hành chính đối với chùa Nhuệ Hổ và chùa Ngọc Thanh của huyện Đông Triều. Buộc chùa Nhuệ Hổ nộp phạt 25 triệu đồng đối với công trình nhà tổ xây dựng không phép. Tạm dừng thi công công trình đến khi nhà chùa thực hiện đủ các bước cấp phép theo quy định của nhà nước. Không mắc phải lỗi xây dựng không phép nhưng chùa Ngọc Thanh lại tự ý chặt phá cây xanh trong khuôn viên khi chưa được phép của cơ quan chức năng nên cũng bị phạt tiền 7 triệu đồng. Động thái này của Sở VH-TT&DL cho thấy sự quyết liệt và nghiêm khắc trong công tác quản lý văn hóa. Tuy nhiên, cả Sở và các cơ quan liên quan khác đều biết, ngoài 2 ngôi chùa bị phạt kể trên, còn không ít các nhà chùa trên địa bàn đã, đang và sẽ vẫn vi phạm các lỗi về xây dựng, quản lý hiện vật, cổ vật và đặt tượng bừa bãi... Đây là bài toán mà lời giải của nó cần đi vào căn nguyên gốc rễ vấn đề. Đó là nhận thức của các vị sư trụ trì, những người hảo tâm công đức và quan trọng hơn cả là những quy định chặt chẽ trong công tác quản lý. Có như vậy bất cập trên mới được khắc phục triệt để, mang tính lâu dài.

Năm 2010 cũng được đánh giá là năm đầu tư tích cực cho văn hoá. Một loạt các công trình đình chùa được khánh thành trùng tu, như chùa Suối Tắm, đình Trung Bản, đình Làng Dạ và các công trình văn hoá được bàn giao như dự án bản văn hoá Dao Thanh Y Chín Gian, công trình điện chiếu sáng Yên Tử... đã thể hiện rõ điều đó. Thế nhưng một số trong những dự án tiền tỷ này ngay sau khi đưa vào sử dụng đã bộc lộ những hạn chế về chất lượng. Dự án bản văn hoá Dao Thanh Y Chín Gian bị đánh giá "không ổn" về phần ngói và phần nền. Nhiều cấu kiện gỗ của đình Trung Bản không khớp theo đúng thiết kế ban đầu. Đó là chưa kể phần ngói bị xô, lệch. Dự án điện chiếu sáng Yên Tử có mức đầu tư tương đối lớn, gần 50 tỷ đồng, đáng lẽ sẽ hoàn thành bước 1 và đưa vào sử dụng trước mùa hội năm 2011. Tuy nhiên, đến nay ngoài bãi đỗ xe dưới chân núi, toàn bộ phần điện dọc tuyến từ Giải Oan, Hoa Yên lên An Kỳ Sinh không hiểu vì lý do gì mà chưa được đóng điện. Đợt khảo sát của các cơ quan chức năng cuối tháng 10 vừa qua đã ghi nhận nhiều cột đèn, chân đèn và búp đèn đã bị đập vỡ, gây thiệt hại tiền của cho nhà nước. Mới đây Sở VH-TT&DL, đơn vị chủ đầu tư, đã triệu tập đơn vị thi công giải quyết gấp tình trạng này. Thế nhưng những người quan tâm đến dự án vẫn không khỏi nghi ngờ về tiến độ và hiệu quả thi công của công trình. Liệu dự án lớn này có mang lại diện mạo mới cho Khu di tích lịch sử và danh thắng Yên Tử nổi tiếng như những kỳ vọng ban đầu? Điều này thiết nghĩ cần phải có sự giải đáp thoả đáng từ phía cơ quan chức năng.

Cuối tháng 12 vừa qua, trong lúc bốc xúc đất đá, người dân đã bất ngờ phát hiện được mộ cổ tại xã An Sinh, huyện Đông Triều. Sự kiện này tất nhiên đáng mừng với giới khảo cổ học nói chung, những người quan tâm đến di sản nói riêng. Bởi đây sẽ là cơ hội khám phá mảnh đất phát tích đời Trần còn đầy huyền bí trong lịch sử. Thế nhưng những người tâm huyết trong nghề cũng không khỏi buồn lòng khi tiếp nhận hiện trạng mộ cổ với hàng trăm thanh gỗ lớn nhỏ bị máy xúc lôi lên, phơi bày trên mặt đất. Có lẽ những người dân phát hiện mộ cổ đầu tiên kia vì nhận thức còn hạn chế hoặc nói như một chuyên gia khảo cổ học "do sự tò mò ngu dốt" đã làm xáo trộn hiện trạng di tích một cách không thương tiếc. Đến khi không phát hiện được thứ gì gọi là quý giá mới đánh tiếng cho lực lượng chức năng. Từ sự việc mộ cổ An Sinh, nhiều người đặt câu hỏi liệu từ trước đến nay đã có bao nhiêu điểm di tích được phát hiện trong tình trạng như thế này. Cũng từ sự kiện này khiến người ta liên tưởng đến hàng trăm bia đá cổ, những pho tư liệu quý giá nhất đang bị thất lạc, lẫn lộn đâu đó trong đống đồ đạc sinh hoạt hàng ngày của nhân dân. Rồi hàng ngàn hiện vật đời Trần, trong đó có những con giống rất tiêu biểu cho nghệ thuật điêu khắc đá thời kỳ này đã được phát hiện tại các di tích nhà Trần trên đất Đông Triều, giờ nằm lăn lóc trong các góc vườn, bị huỷ hoại bởi mưa nắng... Thực trạng này thực sự rất đáng tiếc.

 

 

Theo QN

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác