Quảng Ninh: Những kết quả đáng ghi nhận trong công tác Bảo tồn và phát huy giá trị các di sản năm 2010

Vào những ngày cuối cùng của năm 2010, những người làm công tác di sản ở Quảng Ninh một lần nữa có thêm niềm vui khi phát hiện mộ táng cổ tại xã An Sinh, huyện Đông Triều, vùng đất còn ẩn chứa rất nhiều bí ẩn trong lịch sử.

Cuộc khai quật bãi cọc Đồng Má Ngựa (Yên Hưng) đã cho thấy nhiều phát hiện mới về quy mô tổng thể cụm di tích chiến thắng Bạch Đằng.Cuộc khai quật bãi cọc Đồng Má Ngựa (Yên Hưng) đã cho thấy nhiều phát hiện mới về quy mô tổng thể cụm di tích chiến thắng Bạch Đằng.

Đến thời điểm này, ngoài những dấu tích ngôi mộ cổ thời Trần, được cho là của một vị quan chức thời bấy giờ, thì vẫn chưa có phát hiện mang tính "bước ngoặt" nào. Thế nhưng chỉ như vậy thôi cũng đủ góp phần làm cho công tác di sản trên địa bàn năm 2010 sôi động hơn.

Ngược về những tháng đầu năm 2010, có lẽ niềm vui đầu tiên phải kể đến là thành công trong công tác tổ chức, quản lý lễ hội Yên Tử. Đây là lễ hội truyền thống với quy mô mang tầm quốc gia, hàng năm đón trên dưới 2,5 triệu lượt người. Ngay sau ngày mồng một Tết Nguyên đán, lượng khách đổ về đây đã đạt từ  3-7 vạn lượt người mỗi ngày. Những năm trước, trong niềm vui hành hương về miền đất Phật, du khách vẫn không khỏi khó chịu bởi cảnh hàng quán lộn xộn, vệ sinh môi trường yếu kém, đâu đó vẫn có những vụ trộm cắp tài sản của khách, ùn tắc giao thông cục bộ và đặc biệt nhức nhối là nạn bán thuốc nam giả. Không ít du khách ấm ức bởi mất tiền triệu, thậm chí hàng chục triệu, chỉ để mua một mớ lá rừng không có tác dụng chữa bệnh... Thế nhưng mùa hội năm 2010 vừa qua, thị xã Uông Bí đã có những bước chuẩn bị kỹ càng về nhân lực, vật lực đảm bảo công tác an ninh trật tự lễ hội. Ngoài những phương án hợp lý trong giải quyết vấn đề rác thải, bán hàng lưu niệm và bố trí điểm, tuyến phòng chống ách tắc giao thông v.v... phải kể đến kế hoạch tác chiến chu đáo trong việc triệt phá hệ thống cò mồi lừa đảo bán thuốc nam giả. Khách đến hội Yên Tử, dọc từ chân suối Giải Oan lên đến chùa Đồng, không những không còn thấy những mẹt thuốc nam bày bán dọc đường nữa mà ngay cả những kẻ "cò thuốc" cũng đã lặn mất tăm. Đây có thể coi là chiến công lớn nhất của các lực lượng chức năng Uông Bí, đơn vị tổ chức lễ hội. Bởi từ lâu nay tệ nạn bán thuốc nam giả ở Yên Tử hoạt động rất tinh vi, số cò mồi lên đến hàng trăm người.

Sau hàng loạt các động thái mạnh mẽ, các điểm di tích đã và đang bị tác động xấu, một thời bị nhắc nhiều trên báo chí về tình trạng bị xâm hại, như Hòn Hai - Cô Tiên (TP Hạ Long), Đầu Rằm (Hoàng Tân) v.v... thì năm 2010 cũng đã được bảo vệ kịp thời. Đặc biệt di tích khảo cổ học Đầu Rằm có nguy cơ biến mất đã được khoanh vùng, nghiêm cấm mọi hoạt động khai thác đá gần đó. Bên cạnh đó nhiều điểm di tích khác cũng được trùng tu tôn tạo, nhiều giá trị văn hoá dân gian được bảo tồn, giữ lại nét đẹp vốn có từ ngàn đời xưa để lại cho con cháu. Ngay từ đầu năm, dự án trùng tu chùa Suối Tắm được hoàn thành, góp thêm một điểm di tích ý nghĩa, đẹp đẽ cho Khu di tích và danh thắng Yên Tử. Tiếp sau đó người dân các vùng Trung Bản (Yên Hưng), Làng Dạ (Ba Chẽ), Xuân Sơn (Đông Triều) lại náo nức với niềm vui có đình, chùa mới. Đề tài bảo tồn và phát huy giá trị văn hoá dân gian cổ truyền dân tộc Tày, do Sở VHTT&DL thực hiện, sau một thời gian nghiên cứu đã được nghiệm thu, góp phần gìn giữ vốn văn hoá quý báu của các dân tộc ít người trên địa bàn.

Năm 2010 vừa qua công tác khảo cổ học đã được quan tâm đúng mức. Hàng loạt các dự án khảo cổ học được thực hiện đem lại những phát hiện mang tính khoa học, từ đó khẳng định giá trị di tích. Có thể kể ra các dự án khảo cổ học đã phần nào làm sáng tỏ về mặt bằng tổng thể, tiềm năng nghiên cứu như di tích đền Thái (Đông Triều), Bảo Tháp (Vân Đồn), bãi cọc Đồng Má Ngựa (Yên Hưng), chùa Bác Mã (Đông Triều)... Đây sẽ là những cứ liệu quan trọng nhất trong quá trình xác định giá trị cũng như trùng tu tôn tạo di tích sau này.

Cùng với di sản văn hoá vật thể, di sản văn hoá phi vật thể Quảng Ninh có số lượng và giá trị to lớn. Nhiều người hẳn rất ấn tượng với một hội làng Bằng Cả đoàn kết và bình đẳng, lễ hội Xuống Đồng biểu hiện sức mạnh của thần nông ở vùng sông nước Hà Nam (Yên Hưng), hội hát đối của người Dao (Hoành Bồ), hát Soóng Cọ của người Sán Chỉ (Tiên Yên), hát Sán Cố của người Tày (Bình Liêu), hát đúm, hò biểu của người dân chài ven Vịnh Hạ Long... Tuy nhiên từ trước đến nay chưa con một con số thống kê cụ thể di sản văn hoá phi vật thể và việc lập hồ sơ các di tích này đưa vào danh mục di tích chung cũng chưa được quan tâm đúng mức. Bởi vậy lần đầu tiên Sở VHTT&DL tổ chức hội nghị tập huấn công tác kiểm kê di sản văn hoá phi vật thể (diễn ra vào cuối tháng 11 vừa qua) đã thu hút sự chú ý của đông đảo người quan tâm. Sau hội nghị này, có thể hy vọng từ đây công tác kiểm kê, bảo tồn, phát huy di sản phi vật thể trên địa bàn sẽ được các địa phương thực hiện bài bản và hiệu quả hơn.

Đặc biệt, thành công lớn nhất trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị các di sản của năm 2010 là công tác quy hoạch di tích. Năm qua có thể coi là năm đuợc mùa về lập quy hoạch di tích của Ban Quản lý các di tích trọng điểm tỉnh. Ban đã hoàn thành quy hoạch cho 3 trong số 4 khu di tích trọng điểm hiện có của tỉnh và tất cả các quy hoạch đều được đánh giá là đạt yêu cầu về chất lượng. Đó là các quy hoạch mở rộng và phát triển khu di tích - danh thắng Yên Tử (hoàn thiện và trình Chính phủ phê duyệt); Đề án quy hoạch tổng thể bảo tồn và phát huy giá trị khu di tích lịch sử chiến thắng Bạch Đằng; Đề án quy hoạch tổng thể và phát huy giá trị khu di tích lịch sử nhà Trần tại Đông Triều. Đây là thành công rất đáng khen ngợi, bởi 70% điểm di tích đơn lẻ của các di tích trên hiện đã trở thành phế tích; ấy là chưa kể hầu như điểm di tích nào cũng đều chưa có hồ sơ khoa học đầy đủ, chưa được khoanh vùng, cắm mốc bảo vệ... Và để sưu tầm đầy đủ chứng cứ khoa học, xác định giá trị di tích, phục vụ công tác quy hoạch thật sự là những những nỗ lực vượt bậc của cán bộ thực hiện các đề án này...

 

Theo QN

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác