Quảng Ninh: Quy hoạch mở rộng khu DTLS và danh thắng Yên Tử - tầm nhìn cho tương lai

Di tích Lịch sử và Danh thắng (LS-DT) Yên Tử được xem như là kinh đô Phật giáo của Việt Nam, có giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hoá tín ngưỡng, danh lam thắng cảnh, gắn liền với sự nghiệp tu hành của Tam Tổ Trúc lâm, sự ra đời của Thiền phái Trúc lâm Yên Tử. Bởi vậy, di tích đã được xếp hạng cấp Quốc gia năm 1974.

Quảng Ninh: Quy hoạch mở rộng khu DTLS và danh thắng Yên Tử - tầm nhìn cho tương lai - ảnh 1

Ngay từ năm 1997, Quảng Ninh đã lập dự án đầu tư, bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị Khu di tích (KDT) LS-DT Yên Tử. Tuy nhiên, với sự phát triển mạnh mẽ của KDT thì quy hoạch cũ có phần lạc hậu, nhỏ bé, không thể đáp ứng thực tế hiện nay. Như năm 2010 vừa qua, lượng khách tham quan KDT  đã là 2,2 triệu khách, 4 tháng đầu năm nay là 1,678 triệu. Ước tính, Yên Tử sẽ đón khoảng 3,5 triệu lượt khách vào năm 2015 và 5 triệu lượt khách vào năm 2025, chưa kể lượng dân số cũng như số lượng lao động trong KDT cũng có sự gia tăng đáng kể trong những năm tới.

Do vậy, việc quy hoạch mở rộng KDT là rất cần thiết với những mục tiêu lớn hơn. Đó là xây dựng Yên Tử thành một trung tâm Phật giáo - Thiền phái Trúc lâm Việt Nam, một trung tâm du lịch cấp quốc gia với giá trị to lớn về lịch sử văn hoá, cảnh quan thiên nhiên, dịch vụ du lịch chất lượng cao, điểm du lịch quan trọng trên tuyến Hà Nội - Hạ Long. Có thể nói, đây là một quyết sách đúng đắn, thể hiện tầm nhìn cho tương lai.

Để hiện thực hoá viễn cảnh trên, quy hoạch đặt ra những mục tiêu cụ thể. Trước hết là bảo vệ gìn giữ, phát hiện, làm sáng tỏ và phong phú thêm các giá trị văn hoá vật thể (chùa, am, tháp…) và phi vật thể của KDT; tôn vinh giá trị bản sắc của Phật giáo Việt Nam, trong đó có sự đóng góp đặc biệt quan trọng của Thiền phái Trúc Lâm. Việc mở rộng phạm vi ranh giới, không gian KDT để bảo vệ di tích, bảo vệ cảnh quan - môi trường cũng được chú trọng. Theo đó, tổng diện tích tự nhiên KDT vào khoảng 9.295 ha, bao gồm  15 điểm di tích lịch sử văn hoá, danh lam thắng cảnh khu trung tâm hiện đã phát lộ, một số điểm phế tích (như am Diêm, am Dược, am Hoa, am Ngoạ Vân) và các thắng cảnh gắn với di tích như thác Ngự Dội, thác Vàng, thác Bạc, cổng Trời, đường Tùng, rừng Trúc, đỉnh núi Yên Tử… Ngoài ra, trong khu vực này còn các am, thất chưa được phát lộ, các khu vực chưa được nghiên cứu khảo cổ cần có sự bảo vệ tránh bị xâm hại. Bên cạnh đó là các di tích từ Dốc Đỏ vào bến xe Giải Oan, các khu vực cảnh quan xung quanh di tích, gồm tuyến đường hành hương nối vào các điểm di tích, vùng rừng tự nhiên xung quanh di tích v.v... Vùng đệm của KDT bao gồm toàn bộ khu vực rừng đặc dụng Yên Tử bao quanh các điểm di tích (còn lại) và các khu vực cảnh quan có liên quan. Vùng đệm này được xác định trên cơ sở cảnh quan không gian vùng di tích Yên Tử có sự kết nối với KDT Lịch sử nhà Trần tại Đông Triều với tổng diện tích  6.548 ha.

Mục tiêu thứ ba chính là phát triển và hoàn thiện hệ thống hạ tầng kỹ thuật của KDT (về giao thông, cấp điện, cấp thoát nước, thông tin liên lạc, vệ sinh môi trường…) đảm bảo đồng bộ và thuận tiện. Phát triển hệ thống dịch vụ đa dạng, chất lượng cao, có thể phục vụ du khách quanh năm. Do đó, các khu dịch vụ sẽ được bố trí thành từng cụm, theo chức năng ở từng khu vực. Như khu vực Dốc Đỏ đến chùa Suối Tắm gồm các công trình dịch vụ ăn, nghỉ, bán đồ lưu niệm... phục vụ cho khách đến chùa Trình, điểm dừng trên tuyến Hà Nội - Hạ Long; đồng thời đáp ứng nhu cầu một phần cho nhân dân xã Phương Đông. Các khu dịch vụ du lịch sinh thái Hồ Yên Trung phát triển các loại hình du lịch văn hoá, nghỉ dưỡng, các khu nhà ở cao cấp phục vụ cho du khách đến Yên Tử và nhân dân TP Uông Bí. Khu vực thôn Năm Mẫu sẽ là cụm chính, sau khi từng bước di chuyển các loại hình dịch vụ từ Hoa Yên và bến xe Giải Oan ra với các điểm như bến xe, trang trại, các điểm dịch vụ ăn nghỉ, bán đồ lưu niệm, chợ quê và một số loại hình dịch vụ phục vụ cho dân cư xã Thượng Yên Công. Khi tuyến đường cao tốc Hà Nội - Hạ Long hình thành thì khu vực này sẽ trở thành một trong những cửa ngõ quan trọng của TP Uông Bí.

Cùng với đó thì việc quy hoạch các điểm dịch vụ nằm trong vùng di tích cũng có nhiều thay đổi. Như khu vực bến xe Giải Oan sẽ từng bước phá bỏ các công trình cũ để xây dựng mới các công trình văn hoá, dịch vụ có quy mô và kiến trúc phù hợp cảnh quan phục vụ cho khu vực trung tâm lễ hội, phát triển tòa sen - Đại phật đường. Đây là khu văn hóa cộng đồng, nơi thuyết pháp, bảo tàng Phật học, trường học Phật của các phật tử. Các điểm dịch vụ trên tuyến cũng sẽ được quy hoạch thành các điểm dừng chân phục vụ khách hành hương bộ với diện tích từ 200-300m2/điểm. Các khu dịch vụ chính trên chùa Hoa Yên, An Kỳ Sinh hiện nay sẽ từng bước di chuyển xuống dưới, quy hoạch thành các không gian ngắm cảnh, điểm dịch vụ nhỏ và xây dựng các khu nội viện cho Giáo hội Phật giáo Việt Nam... Các công trình này sẽ được xây dựng nhỏ, cao tối đa 2-3 tầng với thiết kế phù hợp các công trình tâm linh cũng như cảnh quan môi trường xung quanh, sử dụng vật liệu truyền thống của địa phương.

Quy hoạch cũng là căn cứ để lập các dự án bảo vệ cảnh quan thiên nhiên, môi trường sinh thái KDT, nâng cấp rừng đặc dụng Yên Tử thành rừng quốc gia, kết hợp tạo việc làm cho nhân dân địa phương bằng các nghề truyền thống nhằm bảo tồn, phát huy giá trị văn hoá các dân tộc và nâng cao đời sống người dân. Đồng thời, phối hợp với các quy hoạch khác trên địa bàn để đảm bảo phát triển KDT bền vững, quản lý đất đai, tài nguyên và quy hoạch xây dựng các vùng phụ cận hợp lý, góp phần xây dựng Uông Bí thành trung tâm du lịch văn hoá tâm linh, trung tâm kinh tế phía Tây của tỉnh. Ngoài ra, các công trình hạ tầng xã hội, công trình phục vụ cho công tác quản lý và khu dân cư cũng được đề cập đến theo xu hướng thiết kế hài hoà với không gian xung quanh.

 

Theo QN

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác