Tân Trào, di tích gặp nguy

Khu di tích văn hoá - lịch sử và sinh thái quốc gia Tân Trào từ lâu đã là niềm tự hào của người dân huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang nói riêng và người Việt Nam nói chung. Rất tiếc, dấu tích thời gian cùng sự "vô tình" của con người khiến những di tích lịch sử ở đây đang bị xuống cấp nghiêm trọng.

Hai cành chính bị chặt hạ, cây đa Tân Trào trở nên tiêu điều.Hai cành chính bị chặt hạ, cây đa Tân Trào trở nên tiêu điều.

Mối, mọt gặm nhấm nhà sàn

Nằm ở trung tâm thôn Tân Lập, hai ngôi nhà sàn cổ, nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh và đại tướng Võ Nguyên Giáp sống và làm việc trong những ngày mùa thu lịch sử năm 1945 đang phải chịu sự tàn phá của mối, mọt. Ngôi nhà sàn cổ của ông Hoàng Trung Dân, nơi đại tướng Võ Nguyên Giáp ở và làm việc từ ngày 21/5 đến 16/8/1945 được thiết kế theo kiểu 3 gian, 2 chái, kiến trúc đặc trưng của người Tày. Sáu cột trụ đang bị mối xông lên, mùn đất bám thành mảng lớn. Thân cột thủng lỗ chỗ, tróc từng mảng loang lổ. Dùng tay gõ nhẹ lên thân cột sẽ thấy phát ra tiếng bộp bộp do mọt gặm gần như rỗng ruột, mùn rơi trắng sàn nhà. Những thanh kèo, giá đỡ cũng chịu chung hoàn cảnh. Chỉ cần bước mạnh chân là cả ngôi nhà rung lên như bị cơn địa chấn. Con trai ông Dân chỉ tay xuống sàn, nói: “Toàn bộ sàn nhà làm bằng tre già, do thời gian xây dựng đã lâu nên rất ọp ẹp, hay bị gãy. Mái lợp lá cọ đã bị mủn nên cứ mưa xuống là dột. Cột kèo hỏng hóc rất nhiều do mối mọt tàn phá nhưng chúng tôi không được phép sửa chữa. Tôi phải mua lọ thuốc xịt mối tốn cả trăm ngàn đồng, nhưng mối mọt vẫn ùn ùn xông lên. Đành bó tay!”.

Trong tình trạng tương tự, di tích nhà sàn của ông Nguyễn Tiến Sự, Chủ nhiệm Việt Minh của làng Kim Long khi xưa cũng khốn đốn vì mối mọt. Ngôi nhà từng gắn liền với quá trình hoạt động cách mạng của Bác Hồ khi Người từ Pác Bó (Cao Bằng) về Tân Trào ngày 21/5/1945, góc làm việc nhỏ, giản dị của Bác vẫn được ông Sự quét dọn thường xuyên. “Chỉ bẵng đi một hôm không dọn, mùn gỗ rơi từ nóc nhà xuống lại phủ đầy”, ông Sự buồn rầu nói.

Cây đa Tân Trào đang... chết già

Nhiều đoàn khách du lịch đã không khỏi bàng hoàng, sửng sốt khi đứng trước cây đa Tân Trào. Đứng cách xa hàng trăm mét vẫn có thể nhìn thấy những cành chết khô chĩa thẳng lên trời. Từng vạt lá đã rụng, để hở ra những nhánh mục ruỗng, khô cong. Hai cành chính có đường kính từ 0,8 - 1m bị cưa cụt, nhìn rõ những thớ gỗ đỏ sậm. Những cành lớn khác cũng bị nứt nẻ, quắt queo.

Phần thân cây, nhiều dấu hiệu chết già đã và đang lộ ra. Từng mảng gỗ mục ăn sâu vào thân cây. Không ít mảng vỏ cây sần sùi quắt lại, bong tróc nằm la liệt dưới gốc. Người dân nơi đây cho biết: Hiện tượng cành cây khô quắt còi cọc, thân cây có dấu hiệu già cỗi xuất hiện gần 10 năm nay. Nhưng từ năm 2006 đến nay, cây đa này bị thoái hoá rất nhanh. Cành khô gãy, lá rụng nhiều!

Con người tàn phá

Không chỉ do môi trường tự nhiên tàn phá, những ngôi nhà sàn người Tày nơi đây đang dần bị bàn tay người dân xoá sổ. Các điểm di tích cây đa Tân Trào, đình Hồng Thái, lán Nà Lừa đan xen nhà sàn cổ đã tạo ra chỉnh thể không gian khu di tích lịch sử. Nhưng hiện nay, nhà mái bằng, nhà hộp diêm, nhà bê tông cốt thép đủ kiểu mọc xen ghép khắp nơi đã phá vỡ cảnh quan chung của khu di tích Tân Trào. UBND tỉnh Tuyên Quang đã có quyết định bảo tồn, gìn giữ nguyên trạng nhà sàn cổ, bảo đảm không gian chung của khu di tích nhưng rất tiếc, toàn xã chỉ còn giữ được 13/24 ngôi nhà sàn cổ.

Chúng tôi sang đình Hồng Thái (thôn Cả) thì bắt gặp hàng chục học sinh đang ngả lưng nghỉ trưa trong đình. Nhiều em chạy nhảy rầm rầm. Nhóm khác leo trèo, đánh đu trên cây đa trước đình, hồn nhiên bẻ cành, khắc chữ chi chít lên gốc cây. Thế nhưng, tuyệt nhiên không thấy bóng dáng bảo vệ nhắc nhở. Nhiều du khách đến đây cũng để lại dấu tích bằng cách ký tên vô tội vạ trên sàn đình.

Tỉnh Tuyên Quang phấn đấu đến năm 2010, thu nhập từ du lịch, dịch vụ chiếm 1/3 tỷ trọng kinh tế, trọng tâm là Khu di tích văn hoá - lịch sử và sinh thái quốc gia Tân Trào. Tuy nhiên, nếu không có giải pháp khắc phục kịp thời thì các điểm di tích lịch sử của Tân Trào có thể chỉ còn trong tư liệu.

Theo KTNT

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác