Thừa Thiên Huế: Bảo tồn và phát triển bền vững các Di sản văn hóa - cơ hội và thách thức

Ngay sau khi Quần thế di tích Huế được công nhận là Di sản Thế giới, UBND tỉnh đã chỉ đạo Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô (BTDTCĐ) Huế xây dựng dự án Quy hoạch, bảo tồn và phát huy giá trị di tích Cố đô Huế, giai đoạn 1996-2010.

Giáo sư Shirai - Đại học Waseda giới thiệu phương pháp trùng tu điện Long Đức.Giáo sư Shirai - Đại học Waseda giới thiệu phương pháp trùng tu điện Long Đức.

Dự án này đã được Thủ tướng chính phủ phê duyệt tại quyết định 105/TTg ngày 12-02-1996, trong đó nhấn mạnh 3 mục tiêu: Bảo tồn di sản văn hóa vật thể cung đình; Bảo tồn văn hóa phi vật thể; Bảo tồn môi trường cảnh quan tổng thể của các khu di sản.

Cùng với các chương trình mục tiêu của Bộ Văn hóa Thể Thao và Du lịch, UBND tĩnh đã đầu tư hàng trăm tỷ đồng cho công cuộc trùng tu di sản và nghiên cứu khoa học, đem lại những thành quả đáng khích lệ, được UNESCO đánh giá là sự cố gắng vượt bậc của chính quền sở tại. Nhiều công trình di tích có giá trị tiêu biểu đã được bảo tồn trùng tu và tôn tạo. Đồng thời, công tác tôn tạo cảnh quan các khu di sản được tiến hành rất hiệu quả, góp phần chỉnh trang đô thị, làm nổi bật những giá trị văn hóa lịch sử của Cố đô Huế. Di tích Huế từ chỗ chỉ đón hơn 200.000 lượt khách năm 1993 với doanh thu 4 tỷ đồng đến nay số lượng khách đã tăng lên gần 2 triệu lượt người, với dang thu gần 80 tỷ đồng.
Nguồn thu từ phát huy giá trị di tích hàng năm ngày càng tăng (lượng khách và nguồn thu từ vé tham quan và dịch vụ tăng bình quân từ 10-15%), chứng tỏ sức hút của di sản Huế đối với cộng đồng trong và ngoài nước.
Tuy nhiên, nhìn từ thực tế của quá trình trùng tu, tôn tạo, những thách thức lớn có thế thấy được trong giai đoạn tới đòi hỏi sự nỗ lực của Trung tâm và sự quan tâm, cũng như phối hợp của các ban ngành Trung ương và địa phương:
Đó là, giái trị nôit bật của di sản Huế đang được UNESCO yêu cầu mở rộng phạm vi đến các cảnh quan và môi trường liên quan. Do đó, cần có sự quan tâm đặc biệt của các ban ngành từ Trung ương đến địa phương khi quy hoạch và phát triển đô thị Huế. Đây là vấn đề mà UBDS Thế giới thuộc UNESCO lưu ý Huế trong những năm gần đây và yêu cần tỉnh, Trung tâm phải nghiên cứu thiết lập Kế hoạch Quản lý tổng thể khu Di sản Huế.
Vấn đề phân công, phân cấp quản lý di tích vẫn còn nhiều bất cập. Nhiều di tích quan trọng, như Lầu Tàng Thơ, Phủ Nội Vụ, Lục Bộ, Mang Cá... chưa được sử dụng hợp lý. Nhiều tư liệu lịch sử liên quan và có nguồn gốc từ Huế nhưng đã bị thất thoát hoặc hiện không lưu trữ ở Huế gây khó khăn lớn cho công tác nghiên cứu, tham quan và lập các dự án bảo tồn; Công tác bảo tồn tu bổ di tích nói chung và di tích Huế nói riêng mang nhiều tính đặc thù, nên cần phải có thêm hoặc điều chỉnh những chính sách đặc thu dành cho một khu di tích đặc biệt (chính sách bảo vệ hệ thống nhà vườn, các quy định riêng về bảo tồn và trùng tu Di tích Huế trong lĩnh vực xây dựng cơ bản, chính sách với nghệ nhân, ưu đãi về vốn, về tìn dụng...); và cần đề nghị Chính phủ đưa chương trình bảo tồn tu bổ khu di tích Cố đô Huế vào danh mục các chương trình mục tiêu của chính phủ để được ưu tiên phân bổ ngân sách cũng như có cơ chế đặc thù; Nhu cầu về nguồn nhân lực có chuyên môn cao (về nghiên cứu lịch sử, văn hóa, âm nhạc truyền thống, thiết kế bảo tồn, lập dự án và giám sát thi công, cảnh quan môi trường, hóa nghiệm bảo tồn...) để đáp ứng cho công cuộc bảo tồn di sản Huế trong thời kỳ mới.
Dù vậy, trong giai đoạn tới, công cuộc bảo tồn và phát huy giá trị di sản Huế đang có được những điều kiện rất thuận lợi khi Thừa Thiên Huế đã có kết luận số 48 của Bộ Chính Trị về xây dựng, phát triển tỉnh Thừa Thiên Huế và đô thị Huế đến năm 2020, ban hành ngày 25-5-2009, trong đó vấn đề “phục hồn, tôn tạo bảo vệ, phát huy di sản Cố đô Huế là trách nhiệm của Đảng bộ, chính quyền, nhân dân Thừa Thiên Huế và của cả nước... ưu tiên vốn (từ nguồn trái phiếu hoặc nguồn vốn đặc biệt từ chương trình hỗ trợ có mục tiêu của quốc gia) để tập trung tôn tạo di tích”. Quyết định số 86/2009/QĐ-TTg về Phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế-xã hội Thừa Thiên Huế đến năm 2020 do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt ngày 17-06-2009, trong đó chương trình trùng tu tôn tạo di tích Cố đô Huế được xác định thuộc danh mục các chương trình, dự án ưu tiên nghiên cứu đầu tư giai đoạn từ nay đến năm 2010, tầm nhìn đến năm 2020 của tỉnh Thừa Thiên Huế; Đề án Điều chỉnh Quy hoạch Bảo tồn và phát huy giá trị Di tích Cố đô Huế giai đoạn 1996-2020 đang được trình Chính phủ phê duyệt điều chỉnh ngân sách và thời gian thực hiện (kéo dài đến 2020 với tổng ngân sách dự kiến hơn 2.900 tỉ đồng), với mục tiêu bảo tồn và phát huy mọi giá trị quý giá của di sản văn hóa Cố đô Huế.
Một yếu tố quan trọng nữa là ở phương diện quốc tế, Việt Nam đang từng bước hội nhập và tích cực tham gia các công ước quốc tế liên quan đến văn hóa và di sản, nâng cao dần vị thế của Việt Nam trong lĩnh vực bảo vệ và phát huy giá trị văn hóa trên trường quốc tế. Công cuộc bảo tồn trùng tu di tích Huế luôn được sự quan tâm và đánh giá cao của UNESCO trong các kỳ họp của UNESCO, cũng như của giới chuyên môn quốc tế.
Công cuộc bảo tồn và phát huy giá trị Di sản Văn hóa Cố Đô Huế mà Trung tâm BTDT CĐ Huế đang thực hiện góp phần gìn giữ và làm phong phú thêm kho tàng văn hóa của dân tộc và cả của nhân loại. Với việc quan tâm đúng đắn đến việc bảo tồn và phát huy các giá trị và nhận thức được mối quan hệ tổng hòa giữa di sản vật chất và di sản tinh thần cùng với cảnh quan thiên nhiên và môi trường sinh thái như hiện nay trong sự phát triển kinh tế- xã hội và đặc biệt là nâng cao giá trị du lịch văn hóa một tầm cao mới, Di sản Cố đô Huế đã, đang và sẽ tiếp tục có được sức sống mới, một sự phát triển bền vững, có một sự cuốn hút và quan tâm đặc biệt của cộng đồng địa phương và quốc tế.

 

Theo TTBTDTCĐ

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác