Vì sao Mộc bản chùa Vĩnh Nghiêm được công nhận là di sản ký ức.

(Cinet)- Mặc dù thất bại ngay trong lần ứng thi đầu tiên nhưng cuối cùng vào chiều ngày 16 tháng 5 vừa qua, Mộc bản chùa Vĩnh Nghiêm đã chính thức trở thành di sản ký ức thế giới khu vực Châu Á – Thái Bình Dương. Điều gì đã làm nên thay đổi này?

Trang bìa Mộc bản chùa Vĩnh NghiêmTrang bìa Mộc bản chùa Vĩnh Nghiêm

Theo quy định danh sách Di sản Tư liệu của UNESCO thành 2 nhóm: Nhóm thuộc chương trình Ký ức Thế giới ứng dụng chung cho toàn bộ các nước (được xét công nhận vào năm lẻ) và nhóm thuộc chương trình Ký ức Thế giới ứng dụng riêng cho từng khu vực như châu Âu, châu Mỹ, Châu Á… (xét công nhận vào các năm chẵn). Năm 2011, khi xin xét danh hiệu thuộc nhóm 1, Mộc bản chùa Vĩnh Nghiêm (MBCVN) chỉ lọt qua vòng sơ duyệt – trước khi được công nhận theo tiêu chí của nhóm 2 tại kỳ họp thứ 5 của Hội đồng Ký ức Thế giới ở Thái Lan vừa qua.

Theo ông Nguyễn Mạnh Thắng – Phó Tổng thư ký  Ủy ban Quốc gia Unesco chia sẻ thì “ Việt Nam rất vất vả trong việc tìm cách để UNESCO hiểu tường tận về vai trò và ý nghĩa của Phật giáo Việt Nam – khi mà hầu hết thành viên thuộc Hội đồng chuyên môn và IOCMOS (cơ quan tư vấn độc lập) của Ủy ban Di sản thế giới đều đến từ các nước châu Âu ”.

Như đã biết Chùa Vĩnh Nghiêm tại tỉnh Bắc Giang, còn được gọi là chùa Đức La, là một trung tâm Phật giáo, nơi đào tạo tăng đồ cho cả nước, nơi phát tích Tam Tổ phái Thiền Trúc Lâm của Phật giáo Việt Nam, một viên ngọc sáng trong các chùa cổ Việt Nam. Chính vì là nơi đào tạo các tăng đồ Phật giáo nên trong chùa có rất nhiều tượng đủ loại như : Tượng Phật, tượng các vị Tổ dòng Trúc Lâm, tượng các vị sư Tổ sau này, tượng Hộ Pháp, tượng La Hán…Đặc biệt nơi dùng để cất dữ những bộ ván kinh rộng đến 10 gian nhà.

 

Vì sao Mộc bản chùa Vĩnh Nghiêm được công nhận là di sản ký ức. - ảnh 2 Vì sao Mộc bản chùa Vĩnh Nghiêm được công nhận là di sản ký ức. - ảnh 3
Mộc bản kinh Phật Kho mộc bản

Mộc bản hay ván kinh có thể hiểu là những bản khắc gố chữ ngược dùng để in sách. Mộc bản chùa Vính Nghiêm gồm những bộ ván kinh chùa đã được lưu giữ 700 năm, là kho sách cổ vô cùng quý giá như: Sa di tăng sa di tì tỉ khiêu ly (348 giới luật), bộ Yên Tử nhật trình từ thế kỷ 15 (quá trình hình thành phái Trúc Lâm), Hoa nghiêm sớ, Di đà sớ sao, Đại thừa chí quán, Giới kinh ni... do các vị sư tổ Thiền phái Trúc Lâm ở chùa Vĩnh Nghiêm cho khắc tạc từ những năm giữa thế kỷ XVIII (triều vua Lê Cảnh Hưng) đến đầu thế kỷ XX. Hiện nay, kho mộc thư vẫn lưu giữ được 34 đầu sách với gần 3.000 bản khắc bằng loại gỗ thị. Mỗi bản có hai mặt, mỗi mặt 2 trang sách khắc ngược (âm bản) khoảng 2.000 chữ Nôm, chữ Hán.

Các bản mộc thư chủ yếu ghi chép kinh luật nhà Phật, lịch sử hình thành và phát triển thiền phái Trúc Lâm, trước tác của 3 vị tổ thiền phái là Trần Nhân Tông, Pháp Loa và Huyền Quang; ngoài ra còn có các tác phẩm thơ, phú, nhật ký của Mạc Đĩnh Chi và một số vị cao tăng.

Sau thất bại năm 2011, Ủy ban UNESCO Việt Nam đã thảo luận cùng IOCMOS và rút ra kết luận: Khả năng MBCVN được công nhận trong khu vực Châu Á – Thái Bình Dương vẫn khá cao. Điều cần thiết phải làm là nên tập trung khai thác sâu những vấn đề về mối quan hệ, ảnh hưởng qua lại giữa Phật giáo Việt Nam với Phật giáo tại Trung Quốc, Ấn Độ và nhiều nước trong khu vực.

Cùng với sự tư vấn của IOCMOS và Ủy ban UNESCO VN, hồ sơ MBCVN lần này được tỉnh Bắc Giang chuẩn bị dựa trên những lập luận khoa học về quá trình “Việt Nam hóa” Phật giáo từ Trung, Ấn thông qua tư tưởng của Thiền phái Trúc Lâm (hầu hết trong số hơn 3000 tấm ván in của kho mộc bản đều là những văn bản liên quan tới lịch sử và tư tưởng của Thiền phái này).

Trong lần xét duyệt thứ 2 này, Hội đồng chuyên môn xét danh hiệu hầu hết đến từ các nước như Thái Lan, Hàn Quốc, Pakistan... Chính vì thế mà MBCVN được đánh ra rất cao về tính ảnh hưởng trong khu vực. Kết quả, MBCVN là một trong ba di sản nhận được số phiếu tuyệt đối của hội đồng chuyên môn trong đợt xét tặng này. Theo kết luận từ phía UNESCO đưa ra ghi rõ: “MBCVN của Việt Nam mang giá trị nguyên bản, thể hiện sự truyền bá và phát triển đạo Phật của Việt Nam trong khu vực với tính chất như một trường phái riêng của Châu Á – Thái Bình Dương. Tư tưởng này có ảnh hưởng lớn trong việc truyền bá lối sống, văn hóa, ý thức hệ... tới nhiều cá nhân lãnh đạo kiệt xuất của khu vực”.

Được biết, Hội động chuyên môn xét danh hiệu lần này rất thú vị với 2 chi tiết được liệt kê trong hồ sơ của Việt Nam: Trên MBCVN có khắc một số bài thuốc nam rất phổ biến trong khu vực, đồng thời phông chữ Nôm trên mã Unicode được Hội bảo tồn di sản chữ Nôm tại Mỹ lấy mẫu chữ Nôm từ sách Thiền tông bản hạnh - một phần của bộ mộc bản.

Sau khi được công nhận danh hiệu Di sản tư liệu ở cấp khu vực, mỗi quốc gia đều có thể tiếp tục ứng thi di sản của mình một lần nữa trước UNESCO để công nhận danh hiệu này ở cấp thế giới.

NLH

 

 

 

 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác