Ðạo diễn Bùi Ðình Hạc và những bộ phim tư liệu về Bác Hồ

Với 40 năm tuổi nghề, NSND Bùi Ðình Hạc từng nhận ba giải nhất tại các LHP quốc tế và bảy giải thưởng Bông sen vàng tại các kỳ LHP Việt Nam. Ông cũng là tác giả của những bộ phim đầy xúc động về Bác Hồ. Tác phẩm đầu tiên ông thực hiện là Bài ca dâng Bác. Bộ phim ra đời sau Ðại hội Ðảng lần thứ IV, lấy cảm hứng từ những lời ca ngợi Chủ tịch Hồ Chí Minh của các đại biểu quốc tế.

Đạo diễn, Nghệ sĩ Nhân dân Bùi Ðình HạcĐạo diễn, Nghệ sĩ Nhân dân Bùi Ðình Hạc

Trước đó, bộ phim Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh của cố đạo diễn Phạm Kỳ Nam được coi như tập mở đầu trong loạt phim tái hiện quãng thời gian đầy gian truân trong hành trình tìm đường cứu nước của người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành. Với bộ phim này, khán giả được gặp lại anh phụ bếp Ba trên chiếc tàu Ðô đốc La-tu-sơ Tơ-rê-vin... Phim ra mắt khán giả vào năm 1975. Năm năm sau, vào đúng dịp kỷ niệm 90 năm Ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đạo diễn Bùi Ðình Hạc hoàn thành bộ phim Ðường về Tổ quốc. Ðúng vào dịp kỷ niệm 100 năm Ngày sinh của Bác, đạo diễn Bùi Ðình Hạc lại thực hiện bộ phim Hồ Chí Minh - Chân dung một con người. Qua sáu cuốn phim, bên cạnh việc điểm lại những mốc quan trọng trên chặng đường hoạt động gắn liền với bao biến cố thăng trầm của lịch sử dân tộc, nhóm làm phim đã dày công khắc họa hình ảnh Bác Hồ ở góc độ bình dị nhất. Xem phim, khán giả trào dâng một nỗi xúc động khi gặp lại Bác trong những hình ảnh thật đời thường. Ðạo diễn Bùi Ðình Hạc nhớ lại: Trước ngày lên đường làm phim, đồng chí Tố Hữu đã dặn dò rất kỹ, rằng đoàn cố gắng tìm cho được chính xác ngày Bác đặt chân tới Liên Xô. Trước đó người ta vẫn nghĩ Bác tới đây sau khi lãnh tụ Lê-nin mất, nên không được gặp Người. Nhóm làm phim đã phải kiên trì "đãi cát tìm vàng" từ cả chục vạn mét phim tư liệu, đặt chân tới khắp các bảo tàng và thư viện thuộc hai thành phố Mát-xcơ-va và Lê-nin-grát để tìm được những tài liệu quý giá  có  liên  quan đến thời kỳ Người hoạt động tại Quốc tế Cộng sản. Họ cũng cố gắng tìm gặp lại những nhân chứng đã từng tiếp xúc và làm việc với Bác. Cũng nhờ vậy, đạo diễn đã xác định được chính xác ngày 30-6-1923, ngày Bác chính thức đặt chân lên quê hương của Cách mạng Tháng Mười qua tấm hộ chiếu mang tên Chen Vang.

 

"Tôi cầm tấm hộ chiếu đã ngả màu thời gian. Vầng trán rộng và đôi mắt sáng của Bác khiến lòng tôi bồi hồi xúc động. Ngày hôm đó, Pê-trô-grát đã đón một người khách đặc biệt, người chẳng có hành lý gì nhiều ngoài một tấm lòng luôn nung nấu trí lớn giải phóng dân tộc và đất nước mình". Ðạo diễn Bùi Ðình Hạc bồi hồi kể lại. Rất kỳ công, đoàn cũng tìm được tấm hình vô cùng quý giá của con tàu Các Lip-nếch đã từng đưa Bác đến với Lê-nin. Ống kính cũng ghi lại những hình ảnh trong căn phòng khách sạn Luých, nơi Bác từng đau xót nhìn lá cờ rủ báo tin Lê-nin từ trần trong mầu trắng nhức mắt của tuyết giá. Những mét phim vô giá ghi lại cảnh Người phát biểu tại Ðại hội Quốc tế cộng sản V (1924), cảnh Bác mặc áo sơ-mi, áo vét vắt hờ trên cánh tay, hòa trong dòng người Mát-xcơ-va tràn lên đồi Lê-nin kéo dài có ba giây cũng được các nhà làm phim kỳ công phát  hiện từ tầng tầng lớp lớp những bộ phim trong kho lưu trữ của phía bạn. Ðạo diễn cũng phải lục lọi hàng vạn mét phim tư liệu, để rồi vô cùng xúc động khi tìm được những mét phim cực quý chưa hề được  sử dụng trong bất cứ đâu. Bác - khăn vắt vai, chống gậy mở đường cho kháng chiến đi tới thắng lợi. Bác - cởi trần tắm suối, phơi quần áo trên cây sào, vừa đi vừa đợi cho khô. Bác - trầm ngâm giữa khung cảnh thiên nhiên để tìm một tứ thơ, cười vui hạnh phúc bên các cháu thiếu nhi. Bác như trẻ lại giữa vòng tay ôm riết của những người con miền nam ruột thịt. Bác - lặng đi trong nỗi buồn riêng trở về thăm căn nhà nhỏ nơi làng Sen giờ đã vắng bóng những người thân. Bác - trong nỗi khắc khoải được nghe lại làn điệu dân ca quê nhà trước lúc nhẹ bước đi xa... Không như những phim  trước phải tuân thủ nghiêm ngặt theo trình tự thời gian tuyến tính, lần này nhóm làm phim để cho dòng cảm xúc dạt dào về Bác hoàn toàn chi phối. Thành công của chùm phim có đóng góp không nhỏ của nhà báo Hồng Hà trong vai trò biên kịch. Hai cây đại thụ nhà văn Thép Mới và nhà văn Nguyễn Ðình Thi chấp bút phần lời bình.

 

Sau này, mỗi khi nhớ lại những ngày làm phim về Bác Hồ NSND Bùi Ðình Hạc luôn trân trọng, nâng niu từng kỷ niệm. Ông tâm sự: "Mỗi khi bắt tay vào làm một bộ phim, tôi thường có những cảm xúc mạnh mẽ, chân thành. Trong suốt quá trình sáng tạo, lúc nào tôi cũng trong trạng thái bị cuốn hút đó. Ba bộ phim về Chủ tịch Hồ Chí Minh tôi đã làm, song mỗi phim, với nguồn tư liệu ngồn ngộn, tôi luôn phải cố gắng tìm cách thể hiện khác nhau". Ðạo diễn Bùi Ðình Hạc luôn mong mỏi sẽ có những tác phẩm mới về Bác do những đạo diễn trẻ thực hiện, bởi  cuộc đời, sự nghiệp và con người Hồ Chí Minh mãi mãi là đề tài vô tận cho các nghệ sĩ khai thác. 

 

Theo Nhân dân

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác