Cần hành lang pháp lý để khai thác kho tư liệu điện ảnh

Là nơi lưu trữ và bảo quản số lượng lớn phim thuộc nhiều thể loại của điện ảnh Việt Nam, nhưng hoạt động quảng bá kho tư liệu này của Viện Phim Việt Nam còn gặp khó khăn, do việc khai thác, sử dụng tư liệu điện ảnh chưa được quy định cụ thể.

Cần hành lang pháp lý để khai thác kho tư liệu điện ảnh - ảnh 1

Lưu giữ gần 80.000 cuốn phim nhựa

Theo thống kê của Viện Phim Việt Nam, trong 30 năm qua, Viện đã sưu tầm, thu nhận, lưu trữ và bảo quản được khoảng 10.000 tên phim với gần 80.000 cuốn phim nhựa 16mm và 35mm, bao gồm nhiều thể loại: phim truyện, phim tài liệu, phim hoạt hình, phim phóng sự... của Việt Nam và nước ngoài sản xuất cùng những tư liệu chưa thành tác phẩm, được lưu trữ, bảo quản tại 2 kho ở Hà Nội và TP Hồ Chí Minh. Trong số này, bộ sưu tập phim do điện ảnh Cách mạng Việt Nam sản xuất giai đoạn 1953-1975 gồm: 392 phim tài liệu, 1.132 phim thời sự, phóng sự; 54 phim hoạt hình, 69 phim truyện; gần 2.000 cuốn phim tư liệu chưa thành tác phẩm và đặc biệt, có 525 phim có hình ảnh về Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Các tác phẩm điện ảnh kinh điển của Việt Nam phần lớn ra đời trong cuộc chiến tranh chống ngoại xâm, phản ánh chân thực, sinh động những sự kiện, đất nước, con người Việt Nam trong chiến đấu giành độc lập dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và xây dựng đất nước. Tuy nhiên, cũng bởi do chiến tranh, cơ sở vật chất nghèo nàn và không đủ điều kiện tiêu chuẩn để lưu trữ nên các tác phẩm thời kỳ này không còn đầy đủ, tình trạng phim thiếu thành phần lưu trữ là phổ biến, có phim chỉ có hình mà không có tiếng, hoặc có tiếng nhưng không có hình... Đối với những phim này, năm 2004, Viện Phim Việt Nam đã tìm kiếm, sưu tầm, bổ sung các bản phim còn thiếu từ các hãng phim, cơ quan phát hành phim Trung ương, đại sứ quán các nước... đồng thời, tiến hành in chuyển các phim thiếu bộ bản sang các bản mới. Qua 5 năm thực hiện, số lượng phim được hoàn thiện bộ bản đã được in chuyển hàng nghìn bản phim, góp phần bảo tồn các tư liệu, hình ảnh động quốc gia.

Hiện nay, 2 phòng bảo quản phim tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh đáp ứng được việc lưu trữ phim đen trắng, luôn giữ ở nhiệt độ khoảng 100C, độ ẩm khoảng 30%, một kho phim mới đạt tiêu chuẩn cao hơn để lưu trữ lâu dài phim trên các loại vật liệu, cũng đang được xây dựng. Nhưng, theo Viện trưởng Viện Phim Việt Nam Nguyễn Thị Lan: “Năm 1989, Viện mới có kho chính thức, nên phim đưa về đã là phim cũ và bị hỏng. Hiện nay, Viện tập trung vào 3 mục tiêu chính: bảo quản, tu sửa, quay trở định kỳ 40.000 cuốn phim nhựa ở Hà Nội và TP Hồ Chí Minh (3 năm/lần), để cho phim thở. Nếu phim cũ, có tuổi thọ trên 50 năm thì phải phục hồi và in sang bản mới, nhưng rất tốn kém. Trước mắt, khi chưa có kinh phí để in bản mới thì Viện in chuyển sang băng kỹ thuật số để lưu trữ đồng thời in thành DVD để khai thác”.

Cần một hành lang pháp lý hoàn thiện

Việc giữ gìn, bảo tồn các cuốn phim rất quan trọng, song kho phim chỉ phát huy giá trị khi được sử dụng, phục vụ các nhu cầu của xã hội. Trong những năm qua, khối tư liệu phim khổng lồ của Viện Phim Việt Nam đã được khán giả biết tới qua các hoạt động chiếu phim theo chuyên đề tác giả, tác phẩm, đợt phim phục vụ những ngày lễ lớn của đất nước; cung cấp bản sao phim trên VCD, DVD cho các cơ quan, ban ngành, địa phương phục vụ các sự kiện chính trị, những ngày lễ lớn; tổ chức chiếu phim lưu động tại các đơn vị bộ đội, trung tâm xã hội, trường học theo hình thức xã hội hóa...

Ngay cả ở trụ sở của Viện Phim Việt Nam, để tổ chức 1 buổi chiếu phim nhựa cũng rất khó và phim lưu trữ hầu như chỉ có 1 bản, không thể đem ra chiếu. Do đó, được sự đầu tư của Bộ Ngoại giao Pháp, Bộ VHTTDL, vừa qua, Viện Phim Việt Nam đã khai trương Thư viện kỹ thuật số, mở cửa từ thứ Ba đến thứ Bảy hàng tuần để phục vụ những người yêu điện ảnh tại 523 Kim Mã, Hà Nội. Trong bộ sưu tập hơn 500 phim nhựa Việt Nam, khoảng 200 phim đã được số hóa và đưa vào thư viện. Với phim tài liệu, số lượng lưu trữ lên đến hàng nghìn phim, bắt đầu được đưa vào số hóa.

Hiện Viện Phim Việt Nam đang có những đối tác muốn đưa phim Việt Nam lên internet, khi ấy, lượng người xem và truy cập nhiều hơn, giúp quảng bá, phổ biển điện ảnh Việt Nam rộng rãi hơn. Nhưng việc khai thác, sử dụng phim tư liệu đang gặp khó khăn về vấn đề bản quyền. Các tác phẩm điện ảnh kinh điển của Việt Nam lưu trữ tại Viện hầu hết đều được sản xuất từ đầu tư của ngân sách Nhà nước, từ đội ngũ nghệ sỹ là cán bộ hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Có thể coi đây là bản quyền tác phẩm thuộc sở hữu nhà nước. Trong khi đó, chưa có hướng dẫn và cơ chế cụ thể cho việc thu phí bản quyền đối với những tác phẩm này. Hơn nữa, việc sử dụng, khai thác, phổ biến tư liệu điện ảnh, kể cả kinh doanh tư liệu - một xu thế trong nền kinh tế thị trường hiện nay, cần những giải pháp cụ thể và một hành lang pháp lý hoàn thiện. Do vậy, Viện Phim đã báo cáo với Bộ VH, TT và DL xin cơ chế, hướng dẫn để có thể thực hiện đúng quy định của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện ảnh.

 

Theo NĐB

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác