Cánh cửa mở rộng cho phim truyền hình

Quy định hạn ngạch mới của HTV trở thành cánh cửa rộng cho các đơn vị sản xuất phim truyền hình có tiềm năng thực sự.

Cảnh trong phim Chạy án - Một bộ phim truyền hình đã được trình chiếu trên VTVCảnh trong phim Chạy án - Một bộ phim truyền hình đã được trình chiếu trên VTV

Một năm trước đây, xã hội hóa phim truyền hình Việt Nam là sân chơi độc quyền của các "đại gia". Một năm sau, tình hình đã thay đổi hoàn toàn theo hướng tích cực, có lợi chung cho toàn xã hội.

Xã hội hóa, sao chỉ có Đài truyền hình TP.HCM?

Cả nước có bao nhiêu tỉnh thành thì có bấy nhiêu đài truyền hình. Nhưng đến nay chỉ có HTV (Đài truyền hình TP.HCM) là đơn vị đi đầu và gần như thành công duy nhất trong việc xã hội hóa phim truyền hình Việt Nam. Nói "gần như" bởi ngay sau đó, anh cả VTV cũng tuyên bố xã hội hóa phim truyền hình Việt Nam. Nhưng đến nay đã 2 năm, hầu như không thấy một đơn vị nào thật sự vào cuộc với VTV, trái ngược hẳn với không khí cực kỳ sôi động của thị trường phía Nam. Sao lại có tình trạng như vậy, khi đa số người xem công nhận phim truyền hình của VTV thường có chuyện hay và sâu sắc?

Không khó để tìm ra câu trả lời!

Thứ nhất, suốt một thời gian dài, phim trên VTV cứ quanh đi quẩn lại với những đề tài cũ. Khán giả xem miễn phí thì được, chứ các đơn vị tự bỏ tiền sản xuất, khi mời gọi các đơn vị quảng cáo sản phẩm trong phim truyện VTV thường rất khó khăn, vì hầu như ai cũng lắc đầu!

Thứ hai, VTV là kênh truyền hình quốc gia. Do đó, việc kiểm duyệt chắc chắn là không "thoáng" như các đài khác. Điều này đi ngược với tiêu chí của các đơn vị xã hội hóa: Hướng tới việc làm phim giải trí để thu lơi nhuận.

Nguyên do thứ ba được xem là quan trọng hơn. Chiếu phim ở VTV không có lợi, vì chỉ cần chiếu một lần là cả nước có thể tiếp sóng. Nhưng sau kho chiếu ở HTV, thị trường lớn nhất, thì vẫn có thể bán cho các đài tỉnh thành còn lại. Tuy giá mỗi tập không cao, nhưng nếu tính gộp khoảng 60 tỉnh thành trên cả nước thì con số quả không nhỏ.

Đó là lý do vì sao trên con đường xã hội hóa phim truyền hình Việt Nam, HTV hiện vẫn đang "độc hành" và chiếm thế thượng phong!

Mặt trái của xã hội hóa

Cho đến thời điểm trước xã hội hóa (2005), Hãng phim TFS, trực thuộc HTV, là "vua không ngai" của phim truyền hình phía Nam. Do được đầu tư kỹ và bao cấp toàn bộ, TFS nhiều năm liền đưa ra những sản phẩm phim truyền hình có chất lượng khá tốt về cả nội dung lẫn nghệ thuật.

Nhưng xét về khía cạnh kinh tế, TFS thật sự là một gánh nặng quá lớn đối với HTV. Nhất là trong tình hình HTV từ lâu đã phải tự hạch toán ngân sách thu chi. Thay vì mỗi năm phải bỏ ra cả trăm tỉ đồng để TFS sản xuất phim (đến khi chiếu mới thu lại bằng quảng cáo), HTV chủ trương xã hội hóa bằng cách cho các đơn vị tư nhân bỏ vốn làm phim. HTV trả lại bằng spot quảng cáo.

Bằng cách này, HTV lợi cả trăm bề: Vừa có phim phát sóng lại không phải bỏ vốn, đề tài phong phú, thu hút quảng cáo mạnh...

Tuy nhiên, khởi đầu cho một sự thay đổi lớn bao giờ cũng vấp phải những gập gềnh, trắc trở. Việc xã hội hóa phim truyền hình ở HTV cũng không là ngoại lệ.

Mở đầu chương trình xã hội hóa, bước đầu HTV còn dè dặt, chỉ ký kết với các "đại gia" như Lasta, M&T Pictures, Cát Tiên Sa. Đây là những khách hàng quen thuộc từ lâu của HTV và có nhiều tiềm lực kinh tế.

Lasta là người đi tiên phong và ngay lập tực gặt hái được những thành quả lớn về lợi nhuận. Nhưng liền đó, loạt phim này cũng bị đánh giá là không được như khán giả chờ đợi. Tuy nhiên, do sở hữu độc quyền giờ phát sóng đẹp nhất trong ngày (21 - 22h) nên phim của Lasta thu hút lượng người xem kỷ lục, kéo theo lượng spot quảng cáo tăng vọt.

M&T Pictures vào cuộc chậm chân nên chỉ còn cách chia sẻ vệt giờ của TFS (18 - 19h). Ban đầu, hãng này giành được thiện cảm của báo chí vì dư luận đang chờ mong một chất lượng khác của phim truyền hình sau "phút dạo đầu" choáng váng với thương hiệu Lasta. Nhưng không như những gì mong đợi, phim của M&T Pictures khi công chiếu cũng bị người xem kêu ca. Tuy nhiên, tên tuổi M&T Pictures lại được quan tâm bởi những chuyện "lùm xùm" bên ngoài trường quay hơn là chất lượng phim mà họ sản xuất.

Đã vậy, gọi M&T Pictures là nhà đầu tư thì đúng nghĩa hơn là một đơn vị sản xuất phim truyền hình. Họ là hãng phim duy nhất trong cả nước hiện nay không có "nội lực" chuyên môn lẫn khả năng sản xuất phim. Họ phải nhờ một bên thứ 3 thực hiện từ A đến Z!

Thật ra, việc này cũng là bình thường nếu không xảy ra chuyện tréo ngoe: Sau khi đã "khoán trắng" cho một bên thứ 3 sản xuất, M&T Pictures lại thường xuyên can thiệp sâu vào lĩnh vực mà họ không có "nội lực"! Những phán quyết từ phía M&T Pictures nhân danh nhà sản xuất luôn đặt các đối tác sản xuất vào tình huống "sống dở chết dở". Điều đó dẫn đến hàng loạt sự cố cả trong lẫn ngoài trường quay.

Cát Tiên Sa cũng chia sẻ vệt giờ chung với TFS và M&T Pictures. Nhưng cho đến nay, đã 2 năm, họ vẫn chưa cho ra lò một tập phim nào! Trước nguy cơ sẽ bị HTV rút lại quota (hạn ngạch) phim truyền hình, Cát Tiên Sa gấp rút tập hợp đội ngũ để đưa vào sản xuất 2 series phim trong năm nay.

Việc các "đại gia" thi nhau giành giờ phát sóng khi năng lực sản xuất phim chỉ có giới hạn suýt chút nữa đã giết chết bộ phim giành được ít nhiều cảm tình của khán giả trong năm qua: Mùi ngò gai.

Đây có lẽ là bộ phim gặp nhiều chông gai nhất trong lịch sử phim truyền hình còn mới mẻ tại Việt Nam. Có đầy đủ thuận lợi: kịch bản đầu tư từ CJ Entertainment (tập đoàn giải trí mạnh nhất nhì Hàn Quốc), bước chuẩn bị ấn tượng (có trailer giới thiệu từ trước khi phim bấm máy), hình thức sản xuất năng động và bài bản dưới sự dẫn dắt của bà Huỳnh Thanh Diệu, Giám đốc Hãng phim Vifa, nguyên là phó giám đốc của TFS. Vậy mà Mùi ngò gai suýt mấy lần "đứt gánh giữa đường" vì không tìm ra giờ phát sóng. Tất cả các "đại gia" có sóng đều đóng sập cửa trước Mùi ngò gai. Có nhiều lý do được đưa ra, nhưng chủ yếu là họ e ngại chất lượng của phim này sẽ "tác động ngược" những bộ phim do hãng mình sản xuất!

Mãi đến gần cuối năm, khi các "đại gia giữ chỗ, giành giờ" cứ để "thủng sóng" liên miên, ban lãnh đạo của HTV đã quyết định cho Mùi ngò gai nhảy vào cuộc. Sự kiện Mùi ngò gai vô tình được xếp chiếu vào cả 2 vệt giờ của M&T Pictures (18 - 19h) và Lasta (21 - 22h), được dân trong giới đánh giá là một nước cờ xuất sắc của HTV. Nước cờ này chỉ có sau khi HTV đã thấy được khả năng làm phim của các đối tác qua một năm xã hội hóa!

Vận hội mới, nỗi lo mới của xã hội hóa phim truyền hình

Sau hơn một năm xã hội hóa, đầu năm 2007, nhân dịp bộ Luật Điện ảnh có hiệu lực, ban lãnh đạo HTV đã thực thi việc quy định quota mới cho các nhà nhập khẩu phim phát sóng trên truyền hình: Muốn nhập 2 tập phim ngoại thì phải sản xuất 1 tập phim nội.

Chủ trương mới này làm nức lòng nhiều người, nhất là giới làm phim, khi quy mô xã hội hóa đã được mở rộng. Quy định hạn ngạch phim đã góp phần thúc đẩy việc bảo hộ phim truyền hình nội địa, hạn chế việc bành trướng của phim ngoại nhập có chất lượng hơn phim ta rất nhiều. Mặt khác, đây là cơ hội phát huy khả năng sản xuất của các đơn vị trong nước thực sự có tiềm năng. Bởi lúc này, rào cản độc quyền sóng truyền hình của các "đại gia" cách đây một năm đã bị phá vỡ.

Hiệu ứng tức thì. Hơn 1.000 tập phim đăng ký kín lịch chiếu năm 2008. Và cũng chừng ấy tập nữa sẽ tiếp tục đăng ký tự cho đến 2010. HTV đã quyết định từ năm 2008 sẽ tăng thêm một vệt giờ mới cho phim truyền hình Việt Nam vào lúc 22h30 - 23h30.

Tuy nhiên, để ngăn chặn việc giữ chỗ ồ ạt và đầu cơ sóng truyền hình như đã từng xảy ra năm trước, HTV đã tổ chức kiểm soát chặt chẽ năng lực sản xuất thật sự của các đơn vị đăng ký giờ phim trước khi ký hợp đồng. Đề tài những phim đăng ký cũng rất phong phú và đa dạng thể loại. Điều quan trọng là khán giả sẽ được xem phần lớn những bộ phim từ kịch bản Việt, câu chuyện Việt. Sẽ không còn cảnh người xem phải "cắn răng chịu đựng" những kịch bản kiểu "hồn ngoại quốc, da Việt Nam" đã và đang xuất hiện quá nhiều trên ti-vi hiện nay.

Những dự án cụ thể đang được triển khai

Nguyễn Chánh Tín đã chính thức rút lui khỏi dự án phim kinh dị Chuyện lúc 0 giờ trên truyền hình.

Một hãng phim tư nhân khác lại đang rục rịch nhảy vào với đề tài tương tự mang đậm yếu tố tâm linh của người Việt. Duyên nợ âm dương (tựa đề của dự án phim này) đang được triển khai với 30 tập đầu trong tổng số 100 tập so với dự kiến!

Hãng Vifa, sau những trục trặc với đối tác CJ, vẫn tiếp tục vững bước sản xuất tiếp những series mới của Mùi ngò gai.

Cát Tiên Sa vừa bấm máy Acapella và đang chuẩn bị tiếp bộ phim dài trên 40 tập Trai tài gái sắc. Một hãng phim tư nhân khác (có nhiều kinh nghiệm sản xuất phim trong và ngoài nước) đang nắm bản quyền sở hữu nhiều dự án. Những dự án này sẽ triển khai từ đây cho đến hết năm 2008. Trong đó, đáng chú ý nhất là Dốc tình 2 - Phiên khúc mùa đông (60 tập).

Còn các "cựu chiến binh" Lasta, M&T Pictures?

Họ vẫn tiếp tục sản xuất và chắc chắn HTV sẽ ưu tiên cho phim của họ. Vì dù sao hai bên cũng đã từng "chia ngọt sẻ bùi" với nhau trong những ngày tháng thăng trầm của "giờ vàng phim Việt". Nhưng thế độc tôn giờ đã chấm dứt.

Giờ là lúc các hãng phim cạnh tranh sòng phẳng và chất lượng phim sẽ là yếu tố quyết định sự sống còn của thương hiệu.

Mơ đến một ngày không xa, khán giả truyền hình có quyền lựa chọn thương hiệu hãng phim, lựa chọn bộ phim mà họ muốn xem, như xu hướng chung của các nước trên thế giới.

Theo TGVH

 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác