Đấu thầu sản xuất phim: Sẽ loại bỏ những ý định “tay không bắt giặc”?

Những ngày qua, các hãng phim trong cả nước đều đã nhận được Dự thảo Thông tư liên tịch giữa Bộ Văn hoá, Thể thao và Du Lịch và Bộ Tài chính hướng dẫn việc giao kế hoạch, đặt hàng, đấu thầu sản xuất phim, mua bản quyền, tài trợ phổ biến phim bằng nguồn ngân sách nhà nước.

Đấu thầu sản xuất phim: Sẽ loại bỏ những ý định “tay không bắt giặc”? - ảnh 1

Mỏi mắt chờ “đấu thầu”, nhưng khi nhận Dự thảo thì không ít hãng phim lại tỏ ra lúng túng.

Không phải là “miếng bánh” để chia phần?

Đã có hơn 30 hãng phim được thành lập, nhưng  số tham gia vào lĩnh vực sản xuất và phát hành phim thì mới chỉ đếm trên đầu ngón tay. Qua tìm hiểu của chúng tôi, có không ít hãng phim “đánh trống ghi danh” ngồi chờ... cơ hội. Và  “cơ hội” mà không ít hãng  đang phập phồng chờ đợi chính là được ngồi cùng chiếu với các hãng Nhà nước ở các cuộc đấu thầu sản xuất phim. Niềm tin là có kịch bản tốt, giải pháp sản xuất năng động.

Thế nhưng, đọc Dự thảo, thấy điều kiện để “vào xới” phải có đủ năng lực về vốn theo quy định; đảm bảo trình độ kỹ thuật, công nghệ sản xuất phim; có năng lực sáng tác , sản xuất phim và có trình độ  quản lý đáp ứng điều kiện đấu thầu và  thực hiện hợp đồng đặt hàng sản xuất phim..., một số hãng “sốc” vì nghĩ “thế là mình bị ngoài cuộc mất rồi!”.

Về điều này, bà Nguyễn Thị Hồng Thái, nguyên Phó cục trưởng Cục Điện ảnh, thành viên ban soạn thảo nói: “Mục đích của việc đấu thầu là nâng cao chất lượng phim. Vì thế, không phân biệt đối tượng sản xuất là tư nhân hay Nhà nước, nếu như doanh nghiệp đó đủ điều kiện nhận thầu và chứng tỏ khả năng sẽ hoàn thành dự án có chất lượng”.

Đồng quan điểm với bà Thái, đạo diễn Trần Lực, Giám đốc Hãng phim Đông A khẳng định: “ Muốn cạnh tranh và tạo được chỗ đứng trên thị trường thì phải quên lối nghĩ “tay không bắt giặc”, chờ được giao phim như kiểu “miếng bánh chia phần” và coi việc nhận được phim như một phi vụ làm ăn để rồi  làm cho xong, cho có.

Gần đây, tôi biết có hãng phim tư nhân đã nhận được phim trợ giá của Nhà nước. Thực sự tôi hơi ghen tỵ  khi có thông tin cho rằng, hãng phim này chẳng có đồng vốn nào để “đối lưu” ngoài số tiền được trợ giá làm phim. Nếu như vậy, ai dám chắc chất lượng phim sẽ thế nào? Nên, tôi cho rằng, việc chứng tỏ khả năng tài chính là cần thiết.

Mặt khác, so với các hãng phim Nhà nước “hoành tráng” thì  nhiều hãng tư nhân cũng đã chứng tỏ khả năng về công nghệ và điều kiện kỹ thuật có tính “trội” của họ. Cứ xem chất lượng hình ảnh phim tư nhân và phim do Nhà nước sản xuất là thấy ngay. Chỉ cần phía xét thầu công bằng, tư nhân cũng sẽ  có nhiều cơ hội để thắng”.

Cũng theo đạo diễn Trần Lực thì hiện tại các hãng tư nhân không thiếu việc làm do “cửa” của truyền hình  mở rộng  với phim nội. Vì thế, nếu các dự án phim nhựa không thực sự hấp dẫn, việc xét thầu không thực sự công bằng... thì các hãng tư nhân có năng lực sẽ không mặn mà. Và như vậy, các cuộc đấu thầu sẽ lại chỉ là “cuộc chơi” của các hãng nhà nước (?).

Tại sao “thắng thầu” chỉ được tạm ứng 70 %  chi phí sản xuất?

Được coi là “sản phẩm đặc biệt”, nhưng việc đấu thầu sản xuất phim vẫn dựa trên cái nền chính là Luật Đấu thầu. Theo Luật này, còn có quy định về điều kiện ứng vốn. Nhà  thầu nào chịu ứng vốn càng lớn, càng chứng tỏ có năng lực nhận thầu. So với các ngành kinh tế khác, điện ảnh VN thuộc loại “nghèo”, lương cho nghệ sĩ đôi khi còn phải giật chỗ nọ, vá chỗ kia thì việc có hàng tỷ đồng, thậm chí vài tỷ đồng để “ứng vốn”  sản xuất là điều ... khó quá! Nên với các đơn vị sản xuất thì  trăm "cái lý" vẫn dồn vào cái đích là phải được cấp tiền, hoặc  huy động được tiền mới sản xuất phim, cho dù là thắng thầu.

Còn  "cái lý" của phía soạn thảo thì  cho rằng: “70 % đã là quá nhiều. Lâu nay, các đơn vị sản xuất vẫn làm phim trợ giá với 70% chi phí theo tổng dự toán phim nhưng có ai chịu trách nhiệm về chất lượng phim đâu? Phim làm xong cất kho. Phim công chiếu bị dư luận chê tơi bời, đạo diễn, đoàn làm phim, hãng sản xuất... vẫn  ung dung nhận phim mới.

Để nâng cao chất lượng phim thì phải “buộc” trách nhiệm vào tận tay doanh nghiệp và nghệ sĩ. Phim chất lượng tốt ( loại 3) được thanh toán 100%; loại 2  được thanh toán 95%; loại 1 được thanh toán 90 % (việc phân loại phim này được thực hiện theo quy định về chế độ nhuận bút và dự thảo hướng dẫn xếp loại phim). Có nghĩa, nếu phim chất lượng không cao, thì đơn vị sản xuất sẽ phải  bỏ  ra 10 %  tiền túi nhưng cũng có thể... họ sẽ chẳng bỏ ra một đồng xu nào, thậm chí vẫn tiếp tục “thăn” vào phim theo cách tiêu 70% tiền trợ giá như trước, nếu như phía chỉ định thầu, thẩm định không nghiêm,  thiếu biện pháp “quản” rốt ráo.

Việc đấu thầu sản xuất sẽ được thực hiện  thế nào?

Xem Dự thảo, một số hãng phim tỏ ý băn khoăn không biết việc đấu thầu sẽ được thực hiện ra sao? Các doanh nghiệp tham gia đấu thầu có được tham gia phản biện để bảo vệ dự án của mình không? Hỏi điều này, bà Thái khẳng định: “ Những gì đã quy định cụ thể  trong Luật Đấu thầu, chúng tôi không đưa vào Dự thảo Thông tư.

Việc đấu thầu chọn doanh nghiệp sản xuất phim sẽ được thực hiện công khai theo đúng quy định của Luật. Theo đó, các doanh nghiệp sẽ được mời để chứng kiến việc mở hồ sơ, phản biện bảo vệ dự án... Sẽ không có việc đấu thầu kịch bản mà chỉ có đấu thầu để chọn doanh nghiệp sản xuất phim. Vì nếu đấu thầu kịch bản thì phải cần có tới 7-10 kịch bản cùng đề tài  và điều này không thuộc phạm vi điều chỉnh của Thông tư. Việc tuyển chọn kịch bản sẽ do Hội đồng thẩm định tuyển chọn. Trên cơ sở  kịch bản được tuyển chọn sẽ tiến hành đấu thầu chọn nhà sản xuất”.

Các hình thức đấu thầu được thực hiện:

Đấu thầu rộng rãi: Không hạn chế số lượng  các doanh nghiệp  sản xuất phim tham gia đấu thầu, với tối thiểu 5 nhà thầu nộp hồ sơ dự thầu.

Đấu  thầu  hạn chế: Thực hiện đối với  những kịch bản  có nội dung phục vụ nhiệm vụ chính trị kịp thời. Phải mời tối thiểu 5 doanh nghiệp sản xuất phim có đủ điều kiện, năng lực và kinh nghiệm tham gia đấu thầu. Trường hợp thực tế có ít hơn 5 nhà thầu tham gia dự thầu, chủ đầu tư phải trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định cho phép tiếp tục tổ chức đấu thầu hạn chế hoặc áp dụng hình thức lựa chọn khác.

Chỉ định thầu: Phim cần phải sản xuất gấp để phục vụ kịp thời sự kiện chính trị trọng đại của đất nước; Phim thuộc dự án bí mật quốc gia do Chính phủ quyết định; Phim do yêu cầu của nhà tài trợ nước ngoài; Phim có chi phí sản xuất dưới năm trăm triệu đồng.

Chào hàng cạnh tranh: Thực hiện đối với những phim truyện nhựa có bối cảnh thông thường, giá trị gói thầu dưới ba tỷ đồng.

Lựa chọn nhà thầu: Trường hợp gói thầu có đặc thù riêng biệt mà không thể áp dụng các hình thức lựa chọn nhà thầu theo quy định trên thì chủ đầu tư  phải lập phương án  lựa chọn nhà thầu, bảo đảm mục tiêu cạnh tranh, hiệu quả kinh tế và nghệ thuật trình Thủ tướng Chính phủ xem xét quyết định.

Theo VH

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác