Điện ảnh Việt Nam trong chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử

Lực lượng văn nghệ sĩ đủ các ngành luôn theo sát chiến trường để ghi lại những hình ảnh sống động nhất. Trong chiến dịch Hồ Chí Minh, hơn bao giờ hết "đoàn quân" làm nghệ thuật được tung vào chiến trường với một lực lượng hùng hậu.

Điện ảnh Việt Nam trong chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử - ảnh 1

Ngay sau khi Hội nghị BCT TƯ Đảng 18.12.1974, ta mở chiến dịch Tây Nguyên, các nhà điện ảnh quân đội là những người sớm nhất trong "binh chủng văn hoá nghệ thuật" có mặt. Họ đã có những thước phim tài liệu về chiến trường Khu 5, Tây Nguyên, Thừa Thiên - Huế, đặc biệt bám sát Quân đoàn 3 để có những thước phim "nóng" về chiến dịch Tây Nguyên, giải phóng Buôn Ma Thuột, Pleiku... mở đầu chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử.

Trưa 30.4.1975, họ đã kịp có mặt ở Dinh Độc Lập quay những hình ảnh chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng, kết thúc cuộc chiến tranh hơn 30 năm đầy gian khổ hy sinh. Xưởng phim Quân đội đã có những phim nóng hổi như "Chiến thắng lịch sử 1975", "Cuộc đụng đầu lịch sử", "Mùa xuân toàn thắng".

Hãng phim TLKHTƯ cũng nhanh chóng dàn quân "đuổi" theo các cuộc hành quân chiến đấu, để có những cảnh quay kịp thời: Buôn Ma Thuột ngày đầu giải phóng, Trên đường qua Huế giải phóng, Quy Nhơn giải phóng, Nha Trang tháng tư, Ký sự Bến Tre..

Đặc biệt, Hãng Phim truyện VN cử 4 đội phim "thiện chiến" nhất, với 4 đạo diễn điện ảnh đầy kinh nghiệm vào chiến trường tham gia chiến dịch: Hải Ninh, Đặng Nhật Minh, Trần Vũ, Bùi Đình Hạc. 4 đạo diễn theo 4 cánh quân tiến vào Sài Gòn. Với sự "thần tốc" như được chắp cánh bởi niềm vui quá lớn, họ đã nhanh chóng cho ra những cuốn phim ấn tượng: "Tháng 5 - những gương mặt" - Đặng Nhật Minh, "Qua cầu Công Lý" - Trần Vũ, "Sài Gòn tháng 5.1975" - Bùi Đình Hạc, "Thành phố lúc rạng đông" - phim truyện của Hải Ninh.

Đài Truyền hình VN cũng không thua kém, ngoài những thước phim lịch sử của chiến dịch Hồ Chí Minh, họ đã kịp dựng bộ phim truyện "người thật, việc thật" 2 tập, nói về người nữ giao liên Nguyễn Trung Kiên, thuộc Tiểu đoàn FK6, Phân khu Sài Gòn - Gia Định đã dẫn đường cho đoàn xe tăng thuộc Binh đoàn Tây Nguyên đánh chiếm sân bay Tân Sơn Nhất. Phim mang tên "Cô Nhíp", đạo diễn Khương Mễ, biên kịch Nguyễn Trí Việt. Phim thu hút hấp dẫn người xem không chỉ là "việc thật" mà diễn viên đóng vai chính cũng là "người thật" - nữ giao liên Nguyễn Trung Kiên, ngoài ra còn có các diễn viên của Sài Gòn như  Mộng Tuyền, Lý Huỳnh, Bắc Sơn, Thuỳ Liên...

Hơn 20 năm sau, cảm giác của một số nghệ sĩ điện ảnh có vinh dự tham gia làm phim thời đó  vẫn còn xúc động.

NSND Hải Ninh nhớ lại: Hồi đó, khi được phân công đi chiến dịch, tôi vừa vui vừa lo. Vui vì thấy được không khí chiến thắng, đặt chân sang bờ Nam mà tôi chưa từng đến dù đã làm "Vĩ tuyến 17 ngày và đêm". Lo vì mình trước đây chỉ quen làm phim truyện. Hồi bấy giờ nhóm chúng tôi gồm các anh Khánh Dư, Hoàng Tích Chỉ, Đặng Đình Hùng, Trần Trung Nhàn bàn nhau ý tưởng làm phim đi theo bước chân người lính. Nhưng tốc độ chiến dịch nhanh quá, hồi chống Pháp tôi là người lính đi bằng đôi chân, nay đi bằng ôtô làm phim mà không kịp. Thành ra ý tưởng đó không thành.

Đoàn làm phim đi thẳng vào "hang ổ" cuối cùng - Sài Gòn - mà thú thật vẫn chưa biết làm phim như thế nào, chỉ tâm niệm: Sự kiện quan trọng nhất phải thu vào ống kính. Sài Gòn lúc bấy giờ có hai mảng: Mảng đen tối  còn lại của chế độ cũ và ánh sáng của giải phóng, của chế độ mới. Bản năng của người làm điện ảnh, cảm quan về ánh sáng giúp tôi nảy ra ý tưởng: Thành phố lúc rạng đông. Sài Gòn vẫn còn bóng tối, nhưng đã thuộc về ban ngày mà bình minh là thời điểm đẹp nhất. Thế là chúng tôi tập trung quay vào những cảnh gặp gỡ hội tụ hai miền Nam - Bắc. Bộ phim "Thành phố lúc rạng đông" sau này đã chiếm giải Bồ câu vàng tại LHP Leipzig (CHDC Đức cũ).
NSND Bùi Đình Hạc bồi hồi: LHP quốc gia khai mạc ngày 15.3.1975 đúng lúc quân giải phóng tiến vào giải phóng Buôn Ma Thuột và khi LHP bế mạc thì quân ta vào Huế. Thế là các nhà làm điện ảnh theo chân quân giải phóng, đoàn làm phim chúng tôi có 6 người. Tôi đã làm nhiều phim tài liệu, cả phim truyện về miền Nam như "Đường về quê mẹ"  nhưng chưa một lần vào miền Nam. Không gì tả được niềm vui sướng, tự hào của tôi khi đấy và lúc đứng giữa thành phố Sài Gòn giải phóng thì còn hơn cả một giấc mơ.

Cảm giác như 30 năm chiến tranh dồn lại một ngày, niềm vui trào nước mắt. Đó là những giây phút hạnh phúc nhất trong cuộc đời làm nghệ thuật của tôi. Chúng tôi đã ghi lại niềm vui đoàn tụ non sông của ba miền đất nước, những phút giây thanh thản, diệu kỳ của những tử tù Côn Đảo trở về quê.

Tôi gặp lại chị Y - nhân vật trong phim truyện "Nguyễn Văn Trỗi" lúc bấy giờ có tên là Bảy Thư và ngày nay là chị Trương Mỹ Hoa mà ai cũng biết. Và nhiều nhân vật khác trong phim nữa. Bộ phim tài liệu "Sài Gòn tháng 5.1975" chúng tôi làm dài 60 phút. Mới đây, khi chị Trương Mỹ Hoa - Phó Chủ tịch Nước  lên trao giải thưởng Hồ Chí Minh cho tôi vẫn còn nhắc lại nhân vật chị Y hồi đó (do nghệ sĩ Tuệ Minh đóng)".

(Theo LĐ)

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác