Gặp người ghi lại những thước phim cuối đời của Bác Hồ

Gần 40 năm Bác Hồ đi xa, hàng triệu người vẫn rơi lệ khi thấy và nghĩ về những phút giây cuối đời của Người khi xem bộ phim tư liệu “Những giờ phút cuối đời Bác Hồ”. Chúng tôi đã tìm gặp người cầm máy quay lại những hình ảnh về phút lâm chung của Bác.

Nhiếp ảnh gia Nguyễn Thanh Xuân bên chiếc máy quay những ngày cuối cùng của Bác Hồ. Ảnh: TLNhiếp ảnh gia Nguyễn Thanh Xuân bên chiếc máy quay những ngày cuối cùng của Bác Hồ. Ảnh: TL

Trên đường về làng Sen thăm quê Bác, tôi có dịp gặp bác Nguyễn Thanh Xuân (Kim Liên-Nam Đàn), người đã từng òa khóc trước ống kính khi ghi lại những thước phim cuối đời của Bác Hồ. Bên chén nước chè xanh xứ Nghệ, nhà nhiếp ảnh Nguyễn Thanh Xuân rưng rưng kể lại những phút giây thật xúc động ngày cuối đời của Bác...

Trong cuộc đời binh nghiệp của ông Nguyễn Thanh Xuân có hai cơ duyên, một là đến với nhiếp ảnh và hai là được quay phim về Bác Hồ. Năm 1952, Nguyễn Thanh Xuân là anh lính pháo binh được điều về công binh. Đến 1960 ông mới có duyên với điện ảnh quân đội. Những năm đầu tiên công tác ở điện ảnh quân đội, ông Xuân giúp việc cho các đồng nghiệp. Với bản tính siêng năng, ham học hỏi, gần 10 năm sau, ông Nguyễn Thanh Xuân đã trở thành người quay phim chính.

Ngày 28-8-1969, ông Xuân cùng ba người khác là Trần Thanh Trà (quay phim), Nguyễn Hữu Vân (chủ nhiệm), và Nguyễn Hoàng Hòe (lái xe) được thành lập riêng một tổ với nhiệm vụ làm phim, song làm phim gì thì mọi người chưa biết. Tối hôm đó bốn người ngủ chung một phòng, không ai được phép ra ngoài, 12 giờ đêm có người đón các anh thức dậy đi vào phủ Chủ tịch. Được vào phủ Chủ tịch, song ông Xuân cùng các đồng nghiệp của mình cũng không biết vào để làm gì, chỉ nghe nói Bác Hồ đang bệnh, song bệnh tình thế nào thì không ai biết. Đồng chí Vũ Kỳ là kênh thông tin chính thức liên lạc về sức khỏe của Bác với đoàn làm phim.

Hà Nội ngày 29-8-1969 rợp bóng cờ hoa. Nhân dân Thủ đô chuẩn bị đón mừng ngày thành lập nước. Trong phủ Chủ tịch, dù cuộc sống chỉ còn trong gang tấc song Bác vẫn trao đổi với đồng chí Vũ Kỳ và Lê Văn Lương về lễ kỷ niệm. Bác dặn đồng chí Phạm Văn Đồng tổ chức lễ kỷ niệm cho thật vui, thật tốt. Bác muốn ra gặp đồng bào 5-10 phút. Sáng hôm ấy (29-8) Bác muốn biết về tình hình miền Nam. Đồng chí Võ Nguyên Giáp đã báo cáo những chiến thắng ở miền Nam với Bác. Nghe báo cáo mắt Bác sáng lên vui mừng giây lát... Ông Nguyễn Thanh Xuân nói rằng những phút ở bên Bác Hồ mới thấy hết được sự lạc quan và tấm lòng của Bác. Có hôm đến bữa cơm, đồng chí Võ Nguyên Giáp lấy một thìa cơm khuyên Bác cố gắng ăn, Bác cười đùa “chú Văn sao vậy, Bác ăn hai thìa chứ”. Sáng 01-9, Bác mệt nặng hơn. Đến 16 giờ hai nhà làm phim quân đội là Nguyễn Thanh Xuân và Trần Anh Trà được phép vào hẳn trong phòng bệnh ghi hình ảnh Bác. Nhớ lại giây phút đó, ông Xuân tâm sự: “Tôi hiểu rằng những thước phim tư liệu này sẽ rất quan trọng. Bấm một giây, mỗi cảnh phim lúc này, anh em cảm thấy điều gì đó hết sức thiêng liêng. Lúc đó tôi sử dụng 2 máy, một máy Hòa Bình của Trung Quốc, một máy Convat của Nga, quay máy này hết phim chuyển qua máy khác. Để tránh tiếng động của máy quay phim, anh em phải dùng ống kính dài, trên máy trùm vải lại. Quay xong hộp phim nào gọi điện đưa về xưởng phim tráng”.

Sáng 2-9-1969, Bộ Chính trị đang họp bàn công tác thì đồng chí Vũ Kỳ vào thông báo Bác mất. Cả phòng họp lắng lại, đồng chí Lê Duẩn tuyên bố ngừng họp và chạy đến bên Bác khóc nức nở, lúc đó là 9 giờ 47 phút ngày 2-9-1969. Các đồng chí Trường Chinh, Lê Duẩn, Võ Nguyên Giáp, Phạm Văn Đồng khóc, ôm hôn vĩnh biệt Người. “Tôi đưa máy lên mà nước mắt cứ giàn giụa ra trước kính ngắm máy quay. Giây phút ấy, tôi để ống kính góc rộng và cứ thế đưa lên bấm máy, hàng vạn mét phim tư liệu được quay...”. Ông Xuân rơm rớm nước mắt kể: Đúng 10 giờ ngày 02-9, chiếc xe cứu thương có cắm cờ chữ thập đỏ mang biển số FA 1460 đưa thi hài Bác đến nơi làm thuốc để gìn giữ lâu dài thi thể của Người. Lúc này, ông Nguyễn Thanh Xuân được phép vào quay phim trong ban tổ chức lễ viếng và chụp ảnh các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước bên linh cữu Bác. “Tôi quay hàng vạn mét phim nhưng vẫn thấy lo lắng sợ lúc đó mình xúc động nên bỏ qua nhiều chi tiết đáng quý, phải đến 20 năm sau khi xem lại những thước phim dựng trong bộ phim “Những giờ phút cuối đời Bác Hồ”, tôi mới thấy yên lòng” – ông Nguyễn Thanh Xuân nói.

(Theo CTO)

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác