Khoảng trống của điện ảnh Việt

Đến nay, Việt Nam chưa có bộ phim lịch sử nào xứng tầm với giá trị văn hóa, lịch của dân tộc, chứ chưa nói tới việc tạo ra một dòng phim lịch sử đúng nghĩa của nó. Trong khi đó, nhiều nước trong khu vực, điện ảnh – một loại hình nghệ thuật hiện đại có sức quảng bá sâu rộng nhất trong thời điểm hiện tại, là phương tiện giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống lịch sử, văn hóa dân tộc hữu hiệu đang được họ phát huy rất tích cực.

Cảnh trong phim Thái sư Trần Thủ ĐộCảnh trong phim Thái sư Trần Thủ Độ

Thiếu vắng phim lịch sử

Hồi chuông cảnh báo về sự vắng, thiếu của dòng phim lịch sử đã rung lên từ lâu. Để rồi lại nhìn sang điện ảnh và truyền hình các nước láng giềng, ghen tị trước những cuộc thống lĩnh của phim lịch sử Trung Quốc, Hàn Quốc trên màn ảnh nhỏ nước nhà, thậm chí bám rễ vào trí nhớ của nhiều thế hệ khán giả Việt.

Trong khoảng 5 năm trước đây, công chúng hồ hởi khi Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch, UBND thành phố Hà Nội tổ chức tuyên truyền rầm rộ về việc ra đời của một bộ phim được coi là ấn tượng nhất trong lịch sử cũng như điện ảnh Việt Nam để mừng Đại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà Nội: Phim truyện nhựa Thái tổ Lý Công Uẩn. Nhưng rồi trong 2 năm, lùm xùm chuyện chọn đạo diễn chính - phụ, diễn viên, trang phục… và căng thẳng nhất là chuyện tranh chấp kịch bản phim, kết cục buồn cho Thái tổ Lý Công Uẩn là phim bị tuyên bố giãn tiến độ vì ít cơ hội thành công. Điều đó đồng nghĩa với việc, phim không được làm nữa. Bởi thế, từng có nhận định rằng, trong lịch sử ngành làm phim Việt Nam, chưa bộ phim nào có số phận chìm nổi và gây tranh cãi nhiều như dự án phim Thái tổ Lý Công Uẩn.

Sau khi dự án phim truyện nhựa Thái tổ Lý Công Uẩn “phá sản”, liên tiếp có các dự án phim truyện nhựa, truyền hình về vị vua này xuất hiện. Nhà nước đầu tư có, tư nhân đầu tư làm phim cũng có. Hãng phim truyện I liên tiếp làm hai phim truyền hình: Thái sư Trần Thủ Độ (30 tập) và Huyền sử Thiên đô (75 tập); Công ty Kỷ Nguyên làm phim Khát vọng Thăng Long, do Lưu Trọng Ninh làm đạo diễn… Đó là những bộ phim lịch sử, gắn với dịp Đại lễ, nên được quảng bá khá rầm rộ. Tuy nhiên, phim chưa chiếu, nên cũng chưa thể chắc chắn, liệu khán giả có thích những bộ phim này hay không.

Kỳ vọng nào cho phim lịch sử?

“Chưa thành hình, nhưng dòng phim lịch sử luôn gặp những phản biện, có những phản biện không chỉ làm nản chí những ai đã và đang dấn thân vào dòng phim này mà còn làm các nhà đầu tư, các nhà phổ biến phim cũng không mặn mà mở hầu bao vốn liếng” - Nhà biên kịch Nguyễn Thị Hồng Ngát bày tỏ. Bà cho biết, gần chục năm trước, khi chuẩn bị cho các hoạt động Đại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, một cuộc thi kịch bản phim phục vụ cho lễ hội đã phát động và thu được khối lượng tác phẩm khổng lồ. Nhưng đến nay, tâm huyết của bao nhà biên kịch chỉ như một tập giấy bán đồng nát cất trong kho nhà. Tồn tại thực trạng này, bà Nguyễn Thị Hồng Ngát cho rằng, quyết định và trách nhiệm cuối cùng thuộc về những nhà quản lý cấp cao hơn đơn vị Cục Điện ảnh hay là Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch.

NSND Trần Thế Dân bức xúc: “Duyệt phim, bắt bẻ từng chi tiết, từng câu thoại đúng, sai. Thử hỏi nếu nói đúng như cách đây hàng trăm năm, bây giờ sao hiểu được!”. Đó là lý do cản trở người làm nghề đến với dòng phim lịch sử.

Việt Nam có lịch sử hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước, mà chưa được chú tâm khai thác. Không ít đạo diễn thổ lộ rằng họ rất ngại làm phim lịch sử. Vì ngoài việc khan hiếm kịch bản hay, kiến thức lịch sử của diễn viên rỗng, thì vấn đề tiền ít, thời gian ít (trong khi phải chạy theo lịch phát sóng), sức ép rất lớn của dư luận… cũng là điều khiến các đạo diễn thờ ơ với phim về đề tài này. Ngược lại, với công nghệ làm phim thị trường, công ty truyền thông mọc lên như nấm sau mưa, lợi nhuận khổng lồ từ quảng cáo như hiện nay, vừa đơn giản lại nhanh có thu nhập.

Yêu cầu có một dòng phim lịch sử để tái hiện, giáo dục truyền thống lịch sử, văn hóa của dân tộc là hết sức bức thiết, vượt xa giai đoạn kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội. Bởi vậy, hơn bao giờ hết, khán giả Việt Nam đang kỳ vọng vào những cơ chế, quyết sách hợp lý của lãnh đạo ngành văn hóa cho một dòng phim sử Việt; sự tài trợ nhiệt thành từ các đơn vị xã hội hóa… và trên hết là đội ngũ làm phim tâm huyết. Có như vậy, công chúng mới có thể hy vọng sẽ được xem phim lịch sử Việt Nam dài dài chứ không phải đợi đến... ngày lễ.

 

Theo QĐND

Cách đây 3 tháng, đúng dịp mừng 35 năm Ngày Giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước, Hãng phim Lý Huỳnh - một hãng phim tư nhân phía Nam đã ra mắt bộ phim truyện nhựa lịch sử Tây Sơn hào kiệt. Phim được tất cả thành viên trong gia đình nghệ sĩ Lý Huỳnh dồn tiền (15 tỷ đồng), dốc sức làm, ra mắt rất thành công ở Thành phố Hồ Chí Minh, nhưng ở Hà Nội thì lại không có kinh phí tuyên truyền. Rốt cục, phim cũng chưa được đông đảo công chúng biết đến...

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác