Phim tài liệu truyền hình: “Mặc áo mới” để đến gần khán giả

Sau thành công của Mekong ký sự, Ký sự hỏa xa, một loạt phim tài liệu truyền hình có qui mô đầu tư lớn đang được triển khai.

Sự khám phá được thể hiện rõ nét trong bộ phim Mekong ký sự (trong ảnh là đầu nguồn sông Lan Thương - tên gọi sông Mekong ở địa phận Trung Quốc) - Ảnh: Phạm KhắcSự khám phá được thể hiện rõ nét trong bộ phim Mekong ký sự (trong ảnh là đầu nguồn sông Lan Thương - tên gọi sông Mekong ở địa phận Trung Quốc) - Ảnh: Phạm Khắc

Đài truyền hình TP.HCM có Ký sự Amazon, Khám phá Vanuatu, Ký sự sông Hằng với kinh phí sản xuất mấy trăm nghìn đôla; Đài truyền hình VN có Lan Thương - Mekong phối hợp với năm quốc gia, kinh phí gần cả triệu đôla.

Có thể nói thời gian gần đây, phim tài liệu truyền hình đang được đầu tư, “làm mới” mình để tìm chỗ đứng trong lòng khán giả.

Những “ông già leo núi”!

Khô cứng, sáo mòn, công thức - đó là đặc điểm dễ nhận dạng của đa số phim tài liệu phát trên sóng truyền hình hiện nay. Cách đây hơn một năm, trong một cuộc bình chọn do Tạp chí Truyền hình VTV tổ chức, phim tài liệu truyền hình được bình chọn là một trong mười chương trình hấp dẫn của nhà đài.

Nhưng một đạo diễn phụ trách trực tiếp duyệt phát sóng các tác phẩm thể loại phim này trên VTV đưa ra con số đáng suy nghĩ: trong 20 phim tài liệu phát sóng một tháng, số phim đạt yêu cầu là 20%; số có người xem nhưng không khen, không chê khoảng 30%; còn lại 50% là khi phát lên không ai xem hoặc bị chê.

Còn trong một hội thảo về phim tài liệu truyền hình cách đây không lâu, một đạo diễn thở dài ngao ngán khi nêu ra một loạt ví dụ các phim tài liệu rập khuôn theo công thức: làm về nhân vật người nghèo vượt khó thì quay cảnh nghèo, sau đó là phát biểu của vài người nói về nhân vật chính, rồi nhân vật chính phát biểu thoát nghèo ra sao và... hết.

Chưa kể những phim lời thoại “ăn rất ngọt” với hình ảnh kiểu như: lời bình là “mặt trời buổi sáng thật đẹp” thì hình ảnh minh họa là mặt trời. Lời bình “con trâu đi ra đồng” thì hình ảnh minh họa là con trâu đang đi ra đồng. Anh chua chát: “Chỉ cần nghe là biết hết, không cần xem!”.

Tổng giám đốc Đài truyền hình TP.HCM Huỳnh Văn Nam nhìn nhận: “Khi game show dần bị bão hòa thì những chương trình truyền hình tương tác, truyền hình thực tế đang được khán giả đón nhận. Phim tài liệu cũng vậy, khán giả đã chán lắm rồi cách làm phim tài liệu “ông già leo núi”, chậm chạp, công thức sáo mòn, kiểu lấy hình ảnh đắp lên kịch bản”.

“Mặc áo mới” - tại sao không?

Làm mới phim tài liệu, điều tất yếu?

- Ông Huỳnh Văn Nam - tổng giám đốc Đài truyền hình TP.HCM: “Để thu hút khán giả trẻ tìm đến phim tài liệu phải là cách làm phim mới theo dạng tương tác, có sự giao lưu với khán giả. Phim hạn chế những lời bình lê thê, chính hình ảnh sẽ nói lên tất cả. Đây cũng là cách làm phim tài liệu truyền hình HTV mạnh dạn đầu tư”.

- Ông Nguyễn Quang Phóng - trưởng ban chuyên đề Đài truyền hình VN: “Phim tài liệu phải đảm bảo tính chân thật nhưng kiểu làm phim trau chuốt hình ảnh, trau chuốt lời bình với cái nhìn chủ quan như trước đây đã không còn hấp dẫn. Phim tài liệu bây giờ cần cái nhìn từ nhiều góc độ, đi vào trực diện cuộc sống như vậy mới sống động, đời thường và tự nhiên”.

Được xem là bộ phim có kinh phí đầu tư lớn nhất từ trước đến nay của Đài truyền hình TP.HCM-HTV, bộ phim tài liệu truyền hình Mekong ký sự không chỉ thu hút khán giả khi phát sóng mà còn là bộ phim tài liệu đầu tiên của VN lập kỷ lục về phát hành băng đĩa khi bán được hơn 62.000 DVD (dù chưa phát hành 30 tập phim về VN) - một con số gây bất ngờ đối với những người sản xuất phim tài liệu VN khi cả chục năm qua, phim tài liệu truyền hình VN chỉ bán lẹt đẹt được vài ngàn DVD/phim là cùng.

Bộ phim Ký sự hỏa xa (cũng của HTV) hiện phát sóng đến tập 87 trong tổng số 92 tập cũng đã được các đài truyền hình trong nước mua bản quyền phát sóng, lượng DVD phát hành ra thị trường đã là con số hàng ngàn.

Còn Lan Thương - Mekong (20 tập , mỗi tập 50 phút) sẽ là bộ phim tài liệu “đinh” của VTV trong năm 2007. Nếu không có gì thay đổi, phim sẽ hoàn tất giai đoạn đầu vào khoảng cuối năm nay. Có khoảng hơn 120 người bao gồm đạo diễn, phóng viên, quay phim, kỹ thuật, trợ lý... của sáu quốc gia sẽ tham gia làm bộ phim này. Ngoài ngôn ngữ của sáu nước thì Lan Thương - Mekong còn được dịch ra tiếng Anh để phát sóng trên phạm vi toàn thế giới.

Theo đạo diễn Lý Quang Trung - trưởng phòng phim tài liệu của Hãng phim TFS: “Thành công của Mekong ký sựKý sự hỏa xa là ở yếu tố... lạ, hấp dẫn bởi tính khám phá, và nhất là các phim ấy được thể hiện qua góc nhìn của chính người VN, đặc biệt là phim có sự giao lưu, tương tác với người xem”.

Có thể nhìn thấy điều này trong những phim tài liệu gần đây của HTV, nhất là với phim Ký sự Amazon sắp khởi quay. Các phim đều được phát sóng dạng “vừa thổi vừa ăn”, khán giả không chỉ theo dõi hành trình mỗi ngày của các nhà làm phim, xem họ đi đến những đâu mà mỗi phim đều được cập nhật thông tin liên tục trên website của đài và địa chỉ email để khán giả trực tiếp giao lưu với đoàn làm phim.

Nhà sản xuất cũng không ngại quảng bá rất qui mô trên các kênh của đài, phim cũng được ưu tiên phát sóng vào giờ có đông khán giả xem. Chưa kể nhà đài còn xã hội hóa thể loại này để kêu gọi các nhà tài trợ chia sẻ phần nào kinh phí sản xuất.

Đầu tư lớn hơn, “nghĩ” đến khán giả nhiều hơn, bỏ nhiều sức lực hơn để tìm kiếm những đề tài mới mẻ, hướng đi ấy của phim tài liệu truyền hình đang hứa hẹn nhiều điều tốt đẹp với khán giả của mình.

Theo TT

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác