Quy hoạch phát triển điện ảnh phải từ thực tế

(Cinet)- Để bắt kịp xu thế chung, điện ảnh Việt Nam phải bắt đầu từ đầu, cần có cuộc khảo sát cơ sở và có chuyên gia nước ngoài tư vấn, trên cơ sở đó, chọn một mô hình thích hợp để phát triển điện ảnh.

Quy hoạch phát triển điện ảnh phải từ thực tế - ảnh 1

Đó là một trong số nhiều những ý kiến được đưa ra trong Hội nghị trực tuyến góp ý dự thảo “Quy hoạch phát triển Điện ảnh đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030” tại hai điểm cầu Hà Hội và TP. Hồ Chí Minh do Bộ VHTTDL (Cục Điện ảnh) tổ chức diễn ra mới đây.

Theo đó, dự thảo Quyết định phê duyệt “Quy hoạch phát triển điện ảnh đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030” đã nêu rõ, mục tiêu đến năm 2020, nguồn nhân lực và hệ thống cơ sở vật chất, kỹ thuật của ngành điện ảnh cơ bản đáp ứng được nhu cầu sản xuất, phổ biến phim của các cơ sở điện ảnh; nhu cầu hưởng thụ nghệ thuật điện ảnh của nhân dân tại các vùng, miền và địa phương; có đủ điều kiện và năng lực tổ chức các liên hoan phim và sự kiện điện ảnh lớn của quốc gia và quốc tế. Phấn đấu đến năm 2030, điện ảnh Việt Nam có các nghệ sỹ tài năng và hệ thống cơ sở vật chất, kỹ thuật đạt tiêu chuẩn hiện đại, đồng bộ, có vị trí thứ hạng cao trong khu vực Đông Nam Á và châu Á.

Để đạt được mục tiêu này, bà Ngô Phương Lan, Cục trưởng Cục Điện ảnh (Bộ VHTTDL) cho biết, quy hoạch chú trọng vào hai vấn đề là đào tạo nguồn nhân lực và cơ sở vật chất. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng trong bối cảnh kinh tế khó khăn, khi quy hoạch điện ảnh phải nhìn vào thực tế nền điện ảnh và phù hợp với hoàn cảnh kinh tế.

Tập trung và đồng bộ

 

Đến năm 2020, cả nước sẽ có 3 trường quay lớn tại Hà Nội, TPHCM và Đà Nẵng; 1 trung tâm kỹ thuật; 02 trung tâm chiếu phim; cả nước sẽ xây mới 49 rạp chiếu phim, cải tạo 48 rạp.
Nhìn vào những con số như trong dự thảo Quy hoạch, trong vòng 7 năm Ngành Điện ảnh sẽ phải thực hiện một khối lượng công việc khổng lồ nhằm hoàn thiện cơ sở vật chất phục vụ cho các hoạt động điện ảnh. Theo đánh giá của nhiều đại biểu, điều đó là rất khó thực hiện trong bối cảnh kinh tế khó khăn như hiện nay.

Theo ông Nguyễn Danh Dương, Giám đốc Trung tâm Chiếu phim Quốc gia, hiện các rạp chiếu phim đang hoạt động rất khó khăn, từ thiết bị đến nội thất đều kém dẫn đến các rạp không có khán giả, nhất là khi công nghệ chiếu phim thay đổi từ máy chiếu phim nhựa sang máy chiếu phim kỹ thuật số lại càng khó khăn hơn. Chính vì thế, việc đầu tiên nên làm là cải tạo lại các rạp có sẵn rồi mới tính đến việc xây dựng mới. “Trước tiên ưu tiên đầu tư trang thiết bị kỹ thuật cho Trường quay Cổ Loa, xây mới thêm 1 trường quay trong TP Hồ Chí Minh là được, không nên xây thêm trường quay trong Đà Nẵng. Thay vào đó là đầu tư một trung tâm chiếu phim hiện đại để phục vụ các nhiệm vụ chính trị và nhu cầu xem phim của nhân dân tại miền Trung”, ông Dương chia sẻ.

 

Quy hoạch phát triển điện ảnh phải từ thực tế - ảnh 2
Phim nhựa đang dần bị lấn át bởi công nghệ kỹ thuật số.

Đồng quan điểm này, ông Trần Luân Kim, nguyên Chủ tịch Hội Điện ảnh cũng cho rằng, không cần phải xây thêm trường quay ở Đà Nẵng trong khi trường quay ở Cổ Loa còn không sử dụng hết công năng. Chỉ cần xây thêm trường quay ở TP Hồ Chí Minh là được. Còn với việc xây mới các rạp, theo ông Trần Luân Kim, không nên dàn trải ở tất cả các tỉnh đều phải có rạp chiếu phim mà cần tập trung ở các khu đông dân cư, khu công nghiệp.

Trên góc độ đào tạo, ông Trần Thanh Hiệp, Hiệu trưởng Trường Đại học Sân khấu Điện ảnh Hà Nội cho rằng, công tác phát triển nguồn nhân lực là mắt xích quan trọng nhất cho ngành điện ảnh Việt Nam. Ngoài việc nâng cao chất lượng đào tạo đối với các ngành nghề, thì rất cần một hình thức khác, đó là du học tại chỗ bởi việc gửi sinh viên ra nước ngoài đào tạo không phải dễ dàng. Một năm chắc chỉ được 2 đến 3 học sinh được cử đi du học. Vậy 7 năm sau con số đó là bao nhiêu? Trong khi đó, việc du học tại chỗ vừa rút ngắn được thời gian lại vừa tạo ra được nguồn nhân lực phong phú.

Như vậy rõ ràng, vấn đề đầu tư cái gì, đầu tư như thế nào là một bài toán khá nan giải trong bối cảnh hiện nay. Không thể đầu tư dàn trải thì sẽ vấp phải việc mất cân bằng về hạ tầng, còn nếu thực hiện như dự thảo Quy hoạch nêu thì lại gặp nhiều khó khăn trong đó đặc biệt là về kinh phí.

Giải quyết bài toán này, theo đạo diễn Đặng Nhật Minh, cần phải tìm mô hình thích hợp cho điện ảnh Việt Nam trong giai đoạn mới. Trong cuộc chấn hưng này của điện ảnh không cần bắt chước nước ngoài, nghĩa là họ có cái gì tiên tiến chúng ta cũng phải có.

Cũng theo đạo diễn Đặng Nhật Minh, kỹ thuật số và điện ảnh đang xích lại gần với nhau, có đến 80% phim truyền hình ngày nay giống như điện ảnh, chỉ có điều điện ảnh chất lượng cao hơn. Do đó cần có cơ chế để 2 thể loại này bổ sung, hỗ trợ cho nhau. “Những gì nhà nước đầu tư cho truyền hình mà sử dụng được cho điện ảnh, ví dụ như trường quay, trang thiết bị hậu kỳ… thì nên sử dụng chung, không nên đầu tư tràn lan”, đạo diễn Đặng Nhật Minh nhấn mạnh.

 

Quy hoạch phát triển điện ảnh phải từ thực tế - ảnh 3
Cần tăng cường hoạt động chiếu phim lưu động phục vụ đông đảo đồng bào.

Cho rằng, cần phân kỳ việc gì ưu tiên làm trước, bà Phan Thị Bích Hà, Hiệu trưởng Trường Đại học Sân khấu Điện ảnh TP.HCM khẳng định, trước mắt nên quan tâm đến hoạt động chiếu bóng lưu động ở vùng sâu, vùng xa để phục vụ được đông đảo công chúng, nhất là đối với đồng bào vùng dân tộc thiểu số còn nhiều khó khăn. Còn việc xây mới các rạp cần phải được nghiên cứu kỹ, đảm bảo vừa có hiệu quả vừa tiết kiệm.

Bài toán “nội” và “ngoại”

Có một thực tế ở Việt Nam hiện nay, sự đầu tư ồ ạt và thống lĩnh của các cụm rạp chiếu phim hiện đại của nước ngoài rất mạnh mẽ như Megastar Cinema, Lotte Cinema, Platinum Cinema… Việc phát hành phim chủ yếu là các công ty nước ngoài, đồng thời các công ty này cũng là chủ thể của các hệ thống cụm rạp chiếu nên việc phát hành mang tính độc quyền. Chính vì thế mà các cơ sở điện ảnh của Việt Nam gặp nhiều khó khăn, khả năng xã hội hóa thấp và ít có điều kiện để phát triển.

 

Hiện nay phim nước ngoài nhập vào Việt Nam là không hạn ngạch (Ông Nguyễn Danh Dương, Giám đốc Trung tâm Chiếu phim Quốc gia).
Phải chăng, từ thực tế đó dẫn tới việc đề xuất xây dựng mới và cải tạo lại tới gần 100 rạp chiếu phim trên cả nước nhằm giải quyết vấn đề đầu ra cho phim Việt? “Đến năm 2020, hoàn thành cơ bản việc xây dựng hệ thống cơ sở vật chất, kỹ thuật trong cả nước phù hợp với sự phát triển của kỹ thuật và công nghệ điện ảnh tiên tiến của thế giới nhằm đáp ứng nhu cầu sản xuất, phổ biến phim và nhu cầu thưởng thức nghệ thuật điện ảnh của nhân dân” (Dự thảo Quy hoạch).

Mục tiêu cụ thể đến năm 2020 như trong dự thảo Quy hoạch nêu là hết sức cần thiết, tuy nhiên, để Quy hoạch được chặt chẽ, đầy đủ và hiệu quả, nhiều đại biểu cũng cho rằng, Nhà nước cần nhanh chóng vào cuộc quản lý vấn đề phát hành và phổ biến phim ở Việt Nam vì hiện nay, vấn đề này dường như chưa nhận được quan tâm đúng mức.

Theo PGS.TS Trần Luân Kim, hiện nay vấn đề phổ biến phim ở Việt Nam đang bị buông lỏng, phim nước ngoài được nhập vào Việt Nam quá nhiều, trong khi đó vấn đề thị trường trong điện ảnh là điều hết sức quan trọng và nếu tình trạng này vẫn tiếp diễn mà không có biện pháp khắc phục thì không lâu nữa điện ảnh Việt Nam sẽ không có thị trường.

 

Quy hoạch phát triển điện ảnh phải từ thực tế - ảnh 4
Nếu không chú trọng hoạt động phổ biến phim, rất có thể, điện ảnh Việt Nam sẽ không còn thị trường.

Đạo diễn Đặng Nhật Minh cũng cho rằng, bức tranh điện ảnh Việt Nam đang bị chi phối bởi Luật Điện ảnh và hội nhập WTO. Thực tế cho thấy, thị trường điện ảnh Việt Nam hiện nay rất sôi động nhưng Nhà nước dường như không thu được gì mà đứng nhìn hàng tỉ đồng rơi vào túi các hãng phim tư nhân hoặc của nước ngoài.

Xin được nêu lại ý kiến của đạo diễn Nguyễn Thanh Vân trước khi khép lại bài viết này: “Với đà này, trong 5 năm tới, chưa thấy điện ảnh Việt có triển vọng thay đổi được gì, cả về cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật, và con người. Vật chất tàn tạ, kỹ thuật lạc hậu, lấy đâu cơ sở để đạt mục tiêu năm 2015 phim Việt chiếm 30% buổi chiếu rạp như trong Chiến lược đã đề ra?” ("Chiến lược phát triển điện ảnh đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030" được phê duyệt kèm theo Quyết định số 2156/QĐ-TTg ngày 11/11/2013 - PV).

Được biết, sau Hội nghị, Bộ VHTDL sẽ tập hợp các ý kiến, tiếp tục bổ sung vào dự thảo Quy hoạch và trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trong quý I, 2014.

Nguyên Hà

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác