Tuần phim Tài liệu Quốc tế tại VN: Cơ hội cho phim Việt “học cách ra rạp”

Diễn ra tại Hà Nội từ ngày 15-19.6, Tuần phim Tài liệu Quốc tế với sự tham gia của 5 quốc gia, được xem là cơ hội để các nhà làm phim Việt tiếp cận với các cách làm phim khác nhau, đồng thời học cách đưa phim tài liệu ra rạp- điều mà nhiều quốc gia trên thế giới đã và đang làm rất thành công.

Cảnh trong phim Người thắng kẻ thua (Đức).Cảnh trong phim Người thắng kẻ thua (Đức).

Một đề tài có trăm cách thể hiện

Với các phương tiện kỹ thuật số như ngày nay, cách thức làm phim tài liệu trở nên vô cùng phong phú và đa dạng. Minh chứng cho điều này, các nhà tổ chức Tuần phim đã lựa chọn những phim cùng đề tài và đặt chúng  trong thế đối sánh để khán giả có dịp “cân đong” tài năng của các đạo diễn. Còn giới làm nghề thì ngẫm ngợi, phân tích các sự tiếp cận của hình thức biểu đạt thị giác này để rút ra bài học cho riêng mình. Cùng nói về sự hòa nhập cuộc sống của người lao động, hai đạo diễn người Đức Urike Franke và Michael Loeken đã đeo bám, quan sát các mâu thuẫn giữa một số ít nhân viên Đức tại nhà máy than đá hiện đại nhất thế giới ở  Dortmund với 400 công nhân người Trung Quốc lao động tại đây. Bằng cảm quan tinh tế, cái nhìn sắc bén về một sự khôi hài không mong muốn, các nhà làm phim đã cho khán giả thấy sự hòa nhập văn hóa khó khăn của những người lao động ở một đất nước khác với nguồn gốc của họ. Trong khi đó, đạo diễn Nguyễn Sĩ Chung lại phân tích sự hòa nhập ở một khía cạnh  bình dị hơn khi  cho máy quay cận cảnh cuộc sống của những người dân tứ xứ ngụ dưới chân cầu Long Biên. Đằng sau sự chật vật để hội nhập cuộc sống nơi đô thị là những tấm lòng chan chứa tình người.

Ở một đề tài khác- người dân miền núi cao, bộ phim Bài ca trên đỉnh Tà Lùng (đạo diễn Trần Phi) đưa ra một không gian sống khắc nghiệt để gửi gắm ý tưởng về sự vươn lên bất diệt của sự sống, thì ở một bộ phim khác cùng đề tài của Italia-  Ngày xửa ngày xưa… những thú vui bình dị  (đạo diễn Josephe Péaquin) lại đem đến tuần phim một không gian bình dị dẫn dụ người xem vào cuộc hành trình khám phá văn hóa. Cũng giống VN, Italia có nhiều địa hình núi cao, khí hậu miền núi khắc nghiệt, những chính trong sự vất vả của cuộc sống ở những nơi rẻo cao ấy lại phôi mầm và nuôi dưỡng những nét văn hóa đa dạng, độc đáo. Josephe Péaquin là đạo diễn nổi tiếng của Italia. Ông thiện cảm với mảng đề tài miền núi nên trong nhiều tác phẩm của mình,  Josephe Péaquin đã bằng cách này, cách khác giới thiệu đến người xem  các giá trị truyền thống của người dân miền núi Italia, đặc biệt là vùng nằm tiếp giáp giữa Pháp và Thụy Sĩ, quê hương ông. Trong bộ phim, Ngày xửa ngày xưa… những thú vui bình dị, Josephe Péaquin nói về nỗ lực truyền lại cho con cháu công thức làm các món ăn truyền thống của  cặp vợ chồng già thuộc cộng đồng dân cư nhỏ nằm trên dãy núi cao nhất châu Âu.

Ấn tượng nhất trong tuần phim này, có lẽ là bộ phim Phóng viên chiến trường của đạo diễn Christian Frei (và bộ phim cùng đề tài được đặt trong sự đối sánh là Trở lại Ngư Thủy của đạo diễn Trần Văn Thủy). Phim  nói về nhà nhiếp ảnh người Mỹ James

Phim tài liệu đang được yêu thích và đắt khách- đó là hiện thực ở nước ngoài.  Phim tài liệu Việt liệu có cơ hội? Đương nhiên là có, với điều kiện chúng ta phải thay đổi cách làm phim trên cơ sở phát huy khả năng sáng tạo của các nhà làm phim (biên kịch, đạo diễn, quay phim) kết hợp với sự đổi mới công nghệ để tạo ra những hình thức tiếp cận hiện thực mới lạ. Điều này sẽ được các nhà làm phim trao đổi trong cuộc hội thảo ngày 19.6 tại Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương với sự dẫn dắt của  đạo diễn người Bỉ Violaine de Villers và đạo diễn người Italia Joseph Péaquin.

Nachtwey. Để có bộ phim gây ấn tượng mạnh với người xem này (đã giành được 12 giải thưởng tại các LHP Quốc tế và đề cử giải Oscar), đạo diễn Christian Frei (Thụy Sĩ) đã lần theo những dấu vết của phóng viên James Nachtwey tại các điểm nóng như Indonessia, Kosovo, Palestine. Christian Frei  đã cho gắn những máy quay camera siêu nhỏ ngay trên máy chụp ảnh của James Nachtw ey. Vì thế, người xem có thể nghe được cả tiếng thở của nhà nhiếp ảnh trong nhiều cảnh quay, cũng như ấn tượng với những hình ảnh được “chộp” từ chính góc nhìn của tác giả ảnh.

Phim tài liệu cũng đắt khách

Sau nhiều thập kỷ nền công nghiệp điện ảnh bị phim thương mại khống chế, vài năm trở lại đây phim tài liệu đã phát triển và được công nhận như một thể loại phim phổ biến và lượng khán giả cũng tăng lên. Thể loại phim tài  liệu đã mở rộng, vượt quá tầm của những câu chuyện có thực trong đời thường, tới mức độ việc sản xuất phim tài liệu có thể cho phép người làm phim, trong số nhiều vấn đề khác, nhận ra rằng ý chí sáng tạo của họ trong việc nói lên một sự thật “rộng lớn” hơn. Đại diện của Italia cho biết, hiện tại ở Italia và cả ở Bỉ, phim tài liệu được yêu thích ngang ngửa với phim truyện. Các phim được chiếu ở rạp lớn, bán vé. Đề tài được các đạo diễn “chuộng” và người dân yêu thích là đời sống lao động;  sự hòa nhập văn hóa; cuộc sống riêng tư của con người...

Khẳng định, phim tài liệu đang đắt khách ở các rạp châu Âu, ông Trưởng phái đoàn  Wallonie-Bruxells nói: “Các phim tài liệu chiếu rạp đều có độ dài từ 90-120 phút. Tại Anh,  một bộ phim nói về vấn đề ô nhiễm môi trường đã thu hút hàng vạn lượt khán giả đến xem. Bộ phim làm về chim di cư của Pháp có hàng triệu lượt khán giả. Tương tự, mới đây, một bộ phim tài liệu của Bỉ đã thu hút hạng vạn lượt khán giả của nước này đến rạp. Đạo diễn của bộ phim này đã từng nhiều lần đến VN, giảng dạy các vấn đề liên quan đến việc làm phim tài liệu ở Hãng phim Tài liệu &Khoa học Trung ương”.

 

Theo VH

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác