Xã hội hóa hoạt động điện ảnh ở TP.HCM: Thực trạng và giải pháp

(Cinet) - TP.HCM là một thành phố năng động, nhiều hoạt động diễn ra sôi nồi, trong đó có hoạt động điện ảnh. Công tác xã hội hóa (XHH) điện ảnh TP.HCM thời gian qua khá thành công với sự ra đời của nhiều hãng phim và cơ sở sản xuất phim tư nhân.

Xã hội hóa hoạt động điện ảnh ở TP.HCM: Thực trạng và giải pháp - ảnh 1

Thực trạng thị trường điện ảnh TP.HCM hiện nay

Trong Báo cáo tổng kết công tác của Hội Điện ảnh TP.HCM nhiệm kỳ V, phần nhận định tình hình có ghi rõ: "Thị trường điện ảnh hình thành rõ nét Một số cụm rạp hiện đại đã mọc lên, như Megastar, Galaxy, Lotte… gắn liền với những trưng tâm thương mại, có những phương tiện giải trí khác. Các rạp của Công ty Điện ảnh thành phố như Đống Đa, Thăng Long cũng được sửa sang hiện đại, cho nên lượng khán già đến xem phim ở rạp cũng nhiều hơn. Đặc biệt, 5 năm trở tại đây, các nhà sản xuất phim Việt Nam như Phước Sang, Thiên Ngân... đã sản xuất nhiều phim chiếu Tết. Do đó, vào mùa Tết, phim Việt Nam đã chiếm lĩnh thị trường. Hiện nay, việc kinh doanh của các trung tâm nhập khẩu và phát hành phim tại TP.HCM đang trong quá trình tư nhân hóa, hoạt động làm phim sôi nổi hơn do sự năng động của các nhà quản lý tư nhân. Khán giả ở TP.HCM hiện có thể xem được nhiều bộ phim mới, nổi tiếng của điện ảnh thế giới cùng thời điểm với nhiều nước khác. Phải khẳng định rằng, có nhiều hãng phim, các đơn vị sản xuất phim cùng hỗ trợ nhau sản xuất ra nhiều bộ phim hay, có giá trị thì thị trường điện ảnh thành phố mới có sức lôi cuốn. Những nghệ sĩ, những người làm phim sẽ có nhiều phim để tham gia, giúp tăng thêm thu nhập và phát triển tài năng; khán giả thì có nhiều phim để chọn lựa…

Tuy nhiên, một thực trạng tại TP.HCM hiện nay là có nhiều rạp chiếu phim bị đưa vào sử dụng cho những mục đích khác, có nơi bị bỏ hoang trong khi nhiều cơ sở tư nhân phải bỏ tiền ra xây rạp mới. Đây là một trong những nguyên nhân khiến phim Việt Nam bị đẩy ra khỏi rạp sau vài buổi chiếu; phim tài liệu, hoạt hình không được đưa vào chương trình chiếu dù đã có Nghị định về vấn đề này.

Những ưu điểm và hạn chế của các hãng phim tư nhân TP.HCM

Các hãng phim tư nhân tại TP.HCM có những ưu điểm là: Các hãng phim tư nhân thường mạnh về kinh tế, nhanh nhạy trong việc tổ chức sản xuất, nắm bắt thị trường người xem, có thể thể nghiệm những cách thức làm phim và phát hành mới… Nhìn chung, tố chức của họ gọn nhẹ mà công việc lại được tiến hành mau chóng, hiệu quả.

Các hãng phim tư nhân có chế độ đãi ngộ tốt, thu hút được nhiều nghệ sỹ, thuật cộng tác... Họ rất năng động và luôn chú trọng nhân tố con người, nguyên nhân là do họ không theo cơ chế bao cấp. Người nào làm việc không tốt thì không được tiếp tục cộng tác. Điều nảy khác hẳn với những hãng phim Nhả nước, phải trả lương cho một bộ máy cồng kềnh nhưng không sử dụng hết công suất. Các nhân viên này có khi lại mang danh hãng phim nhà nước hưởng lương, đi làm phim nơi khác… Bên cạnh đó, các hãng phim tư nhân cũng bộc lộ một số hạn chế như: Về đề tài sản xuất, do chú trọng việc thu hồi vốn và nhu cầu giải trí nhằm thỏa mãn cho người xem nên nhiều phim tính nghệ thuật chưa cao, đề tài dễ dãi, chưa đi vào chiều sâu; chưa tạo đu nguồn nhân lực ổn định cho mình, có tính giai đoạn hơn là trường kỳ. Hiện nay, các hãng phim tư nhân vẫn sử dụng đội ngũ đã có sẵn, trong đó một số đang cộng tác với các hãng phim khác, một số hoạt động tự do; các hãng phim tư nhân thường không có nguồn nhân lực riêng và cũng chưa có nỗ lực đào tạo được đội ngũ này. Cơ sở vật chất ký thauajt nhiều hãng phim chưa đầy đủ, chưa có đầu tư nhiều vào kĩnh vực này.

Một số vấn đề đặt ra đối với công tác XHH điện ảnh tại TP.HCM

Không nên thực hiện XHH bằng mọi giá. Nếu không kiểm soát, kiểm tra đôn đóc mà giao khoán cho đối tác từ việc thu hồi vốn, đến phần nội dung, chất lượng sản phẩm, công việc tổ chức…  sẽ gây hậu quả không lường trước. Bởi vì đối với các nhà sản xuất tư nhân, do họ chú trọng thu hồi vốn nên thường không quan tâm đến làm nhiệm vụ chính trị như cá chãng p him nhà nước; việc phục vụ nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho nông thôn, phục vụ nhu cầu văn hóa tinh thần cho đồng bào vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số… cũng không được họ quan tâm. Có thể hiểu tại sao các cơ sở sản xuất phim và hãng phim tư nhân chỉ có phim chiếu ngày Tết; phim cũng chỉ tập trung ở các thành phố lớn.

Về mặt văn hóa, văn học nghệ thuật, có những việc làm không thể XHH được mà phải do nhà nước đảm nhận, chịu trách nhiệm.

Việc tranh giành thị trường điện ảnh còn quá nhỏ tạo nên sự bất ổn của thị trường. Chưa có những sự hợp tác giữa tư nhân và nhà nước để tạo ra những công ty lớn mạnh,  có khả năng cạnh tranh cao.

Nhiều năm qua chúng ta đã bỏ trống thị trường điện ảnh ở vùng ĐBSCL. Ở đây, từ những năm 60 đã có nhiều rạp chiếu phim nhựa, nhưng sau giải phóng doanh thu chiếu bóng của các tỉnh ở ĐBSCL chỉ đứng sau TP.HCM. Đây cũng là khu vực có dân số đông, lại yêu thích phim ảnh,  văn học nghệ thuật phát triển với nhiều cây bút tài năng. Vậy mà điện ảnh những năm qua ở vùng ĐBSCL gần như bị xóa trắng.

Để triển khai có hiệu quả công tác XHH hoạt động điện ảnh tại thành phố Hồ Chí Minh, một số giải pháp đã được đưa ra, cụ thể là:

Hãng phim tư nhân cần kết hợp với các hãng phim Nhà nước đế phát huy thêm những mặt mạnh của mỗi bên sẽ thúc đấy hoạt động của từng đơn vị nói riêng, của thị trường điện ảnh nói chung năng động hơn, giúp đẩy mạnh tiến trình XHH điện ảnh.

Để đẩy mạnh XHH cần chú ý thực hiện Luật điện ảnh và những điều khoản qui định hoạt động của các cơ sở điện ảnh tư nhân. Những chính sách ưu đãi cần có về thuế, cơ chế để khuyến khích đầu tư về điện ảnh (sản xuất phát hành chiếu bóng, dịch vụ). Có chính sách bảo hộ cho phim Việt Nam.

Phân tích những mặt tích cực cũng như các mặt hạn chế của các cơ quan điện ảnh tư nhân, từ đó có những ý kiến đóng góp, tham mưu để có nhìn giải pháp tích cực nhằm đầy mạnh việc phát triển các cơ sở điện ảnh tư nhân thực sự chuyên nghiệp, đi đứng định hướng.

Phải có quy hoạch và đinh hướng phát triền cho ngành điện ảnh trong những năm tới, giúp cho nền điện ảnh phát triền toàn diện, cân đối và phát huy tối đa nguồn lực trong nước và nước ngoài; nhà nước và nhân dân; các thành phần kinh tế. Trong bối cảnh mới, điện ảnh muốn phát triển phải có những chuyển đối phù hợp với xu hướng và quy luật khách quan để đáp ứng yêu cầu vừa đề cao giá trị tốt đẹp của đất nước, con người và dân tộc Việt Nam, vừa làm nhiệm vụ phục vụ nhu cầu giải trí lành mạnh cho người xem. Ngoài ra, cần tính đến công tác xuất khẩu các tác phẩm điện ảnh ra nước ngoài.

Thực hiện tốt Luật Sở hữu trí tuệ, Quyền tác giả và Quyền liên quan để bảo vệ quyền lợi chính đáng của người sáng tác, biếu diễn.

Cần có những chính sách ưu đãi về thuế, về cơ chế đế khuyến khích đầu tư vào điện ảnh (sản xuất, phát hành chiếu bóng, dịch vụ. . .).

Muốn các hãng phim và các cơ sở sản xuất phim tư nhân làm nhiệm vì chính trị trị phải có chính sách để bù lại phần kinh phí mà họ đã bỏ ra.

Trong công tác quản lý Nhà nước, cần lưu ý cải tiến hệ thống duyệt phim, hội đồng duyệt phim, phổ biến phim nước ngoài trên truyền hình và rạp chiếu. Dường như đã có khá nhiều những bộ phim quá bạo lực được phát sóng, vi phạm điều cấm trong Luật Điện ảnh Việt Nam. Có khá nhiều phim mà Hội đồng Duyệt phim Quốc gia thống nhất không nên cho phổ biến và sau đó đã thấy xuất hiện trên màn ảnh nhỏ có phụ đề tiếng Việt.

Cơ chế kiểm duyệt phim cần cải tiến quy trình, cơ chế duyệt kịch bản và phim thông qua các tiêu chí cụ thể, khả thi, làm sao vừa phù hợp định hướng chung vừa kích thích sáng tạo, tạo sự thoải mái,  hứng khởi và cả ý thức trách nhiệm công dân ở người nghệ sĩ.

Ngay bây giờ phải chú trọng đào tạo đội ngũ làm phim mới thực sự chuyên nghiệp, tài năng cho tương lai. Điều này rất quan trọng. Đội ngũ làm phim chuyên nghiệp của chúng ta hiện nay rất yếu và thiếu, dội ngũ để kế thừa trước mắt cũng đang báo động. Các nhà quản lý ngành phải có chiến lược, có tầm nhìn xa cho việc phát triển điện ảnh 10, 20 năm, 50 năm tới; đầu tư nâng cấp cho các trường đào tạo, đội ngũ giảng viên, cán bộ ký thuật.

Có những chính sách đãi ngộ chăm lo đời sống tinh thần và vật chất cho đội ngũ người làm phim để họ toàn tâm toàn ý tập trung cho công việc.

 

Dương Thúy Cầm – Phó Chủ tịch Hiệp hội Điện ảnh VN, Chủ tích Hiệp hội Điện ảnh TP.HCM

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác