Bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa của 16 dân tộc thiểu số có dân số dưới 10.000 người: Còn nhiều trăn trở

Bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa của 16 dân tộc thiểu số có dân số dưới 10.000 người: Còn nhiều trăn trở - ảnh 1
Các già làng, trưởng bản, nghệ nhân với nhiều trăn trở, lo lắng trước nguy cơ
phai nhạt, mất dần bản sắc văn hoá tộc người.
(Cinet)- Tiếng nói, chữ viết, trang phục và nhiều giá trị truyền thống của không ít dân tộc đang đứng trước bờ vực mất mát, nếu không kịp thời có giải pháp níu giữ, trao truyền…
Nhằm tiếp tục khẳng định sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đối với vị trí, vai trò, trách nhiệm của già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín trong đồng bào các dân tộc thiểu số có số dân dưới 10.000 người trong việc bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa dân tộc. Đồng thời, tạo điều kiện cho các già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín của các dân tộc có số dân dưới 10.000 người được giao lưu, trao đổi, học tập kinh nghiệm, cũng như đề xuất các giải pháp mang tính cấp bách, thiết thực nhằm bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống dân tộc mình, Bộ VHTTDL đã tổ chức Hội nghị-Hội thảo “Giải pháp bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa của 16 dân tộc thiểu số có dân số dưới 10.000 người”.
Tại Hội thảo, các già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín trong cộng đồng đã đưa ra những khó khăn trong đời sống của họ; đồng thời bày tỏ nhiều trăn trở, lo lắng trước nguy cơ phai nhạt, mất dần bản sắc văn hoá tộc người.
Bản sắc văn hóa có nguy cơ mai một
16 tộc người có dân số dưới 10.000 người như La Ha, La Hủ, Pà Thẻn, Chứt, Lô Lô, Cống, Si La, Pu Péo… phân bố ở 8 tỉnh thành trên cả nước như: Hà Giang, Cao Bằng, Lai Châu, Sơn La, Lào Cai, Quảng Bình, Nghệ An, Kon Tum. Trong xã hội cổ truyền, các yếu tố văn hóa nội sinh được tạo ra duy trì bền vững trong nếp sống của nền văn minh nông nghiệp, kinh tế tự cung, tự cấp. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, các giá trị, bản sắc văn hóa bị mai một đi không ít.
Theo PGS.TS Lê Ngọc Thắng - Nguyên Viện trưởng Viện Dân tộc, nguyên nhân là do các điều kiện chính trị, xã hội, kinh tế, môi trường tự nhiên và xã hội mới có nhiều thay đổi tác động đến các chủ thể văn hóa tộc người; sự biến đổi nhận thức và hành vi của từng gia đình, cá thể trong các cộng đồng gắn với hoạt động, sinh hoạt văn hóa vật thể và phi vật thể.
Sự biến đổi các giá trị văn hóa của nhóm 16 tộc người còn do sự tác động mạnh mẽ của các yếu tố thời đại, văn minh công nghiệp. Các yếu tố kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường, hội nhập, toàn cầu hóa, đô thị hóa, công nghiệp hóa, công nghệ thông tin… đang từng ngày, từng giờ tác động đến từng cá thể, gia đình, cộng đồng là nguy cơ mạnh làm cho các giá trị văn hóa tộc người mai một trên cả phương diện hình thức và nội dung. Những cộng đồng có dân số ít ỏi là nguy cơ tác động mạnh đến sức đề kháng của bản sắc văn hóa tộc người.
Bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa của 16 dân tộc thiểu số có dân số dưới 10.000 người: Còn nhiều trăn trở - ảnh 2
Quang cảnh buổi hội thảo diễn ra ngày 06/8 tại Hà Nội.
Ông Đỗ Hạ Long - PGĐ Sở VHTTDL tỉnh Lai Châu chia sẻ: Công cuộc di dân tái định cư phục vụ xây dựng các công trình thủy điện đã khiến cho cuộc sống của các dân tộc ít người tỉnh Lai Châu có nhiều biến động. Văn hóa công nghiệp theo chân các công trình thủy điện tràn vào các bản làng. “Các dân tộc ít người trước đây hầu hết cư trú biệt lập, làng bản yên bình, người dân thật thà, chất phác, nay bỗng bị “sốc” trước một môi trường công nghiệp hằng ngày hằng giờ diễn ra với tốc độ chóng mặt xung quanh...”.
Bà Lồ Lài Sửu (thôn Lao Hầu, xã Thanh Bình, huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai) cũng tâm tư: “Bản sắc mỗi dân tộc được thể hiện rõ nét từ tiếng nói, chữ viết, bài hát, điệu múa, trang phục..., thế nhưng bây giờ nhiều người dân tộc ra xã hội không biết nói tiếng của dân tộc mình, lớp trẻ không thích bận trang phục truyền thống nữa. Nếu không có những giải pháp, không có kinh phí bảo tồn thì dần dà sẽ mất nhiều lắm”.
Cần có những giải pháp mang tính cấp bách, thiết thực
Trước thực tế đó, nhiều năm qua, Đảng, Nhà nước đã có nhiều chủ trương, chính sách thể hiện sự quan tâm, chăm lo mọi mặt đời sống của đồng bào các dân tộc thiểu số, trong đó có các dân tộc thiểu số có số dân dưới 10.000 người. Bộ VHTTDL cũng đã ban hành nhiều Quyết định, xây dựng các đề án, dự án và tổ chức nhiều hoạt động bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa của đồng bào các dân tộc. “Trong bối cảnh hội nhập toàn cầu, đời sống kinh tế nhiều thay đổi, những luồng gió mới đang tác động đến từng bản, làng, vùng miền xa xôi, hẻo lánh, đòi hỏi mỗi dân tộc cần tự nâng cao “sức đề kháng” từ chính nền tảng là bản sắc, đặc trưng văn hóa của dân tộc mình”, Bộ trưởng Hoàng Tuấn Anh nhấn mạnh.
Bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa của 16 dân tộc thiểu số có dân số dưới 10.000 người: Còn nhiều trăn trở - ảnh 3
Thay mặt Bộ trưởng, Thứ trưởng Huỳnh Vĩnh Ái tặng quà cho đồng bào các dân tộc thiểu số.
Ông Sìn Văn Phong, dân tộc Pà Thẻn (thôn Mê Bắc, xã Tân Bắc, An Bình, Hà Giang) cho biết, con cháu Pà Thẻn hiện nay hầu như lãng quên các giá trị văn hóa truyền thống và những giá trị đó giờ chỉ còn những người cao tuổi nắm giữ, vì vậy cần khai thác để bảo tồn và lưu giữ, trao truyền. Ông kiến nghị, với cộng đồng người Pà thẻn, cần mở các lớp truyền nghề truyền thống văn hóa; tổ chức khôi phục các lễ hội truyền thống như thờ cúng tổ tiên, bái cúng của quan làng trong đám cưới, cúng lễ hội nhảy lửa...
Bà Nguyễn Thị Tố Uyên, PGĐ Sở VHTTDL tỉnh Lào Cai coi trọng công tác tuyên truyền, nâng cao ý thức nhân dân trong việc bảo vệ, phát huy giá trị di sản văn hóa; xây dựng con người, lối sống văn hóa, bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc; phát huy những giá trị văn hóa, đạo đức tốt đẹp của tôn giáo, tín ngưỡng; tăng cường công tác thông tin đại chúng, hoàn thiện hệ thống thể chế và thiết chế văn hóa.
PGS.TS Lê Ngọc Thắng cho rằng, ngoài việc nâng cao chất lượng dân số, nâng cao đời sống cho các dân tộc ít người, cũng phải lưu ý đến việc gia tăng dân số cho các tộc người bởi “không có chủ thể văn hóa sẽ không thể bảo tồn, gìn giữ văn hóa”. Bên cạnh đó, cần có chính sách đào tạo ý thức sáng tạo, bảo tồn văn hóa tộc người cho cộng đồng và con em đồng bào 16 tộc người nói trên; có chính sách, đề án đặc biệt ưu tiên và khẩn trương trong nghiên cứu, sưu tầm, lưu giữ các giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể, cảnh quan sinh thái nhân văn, sinh thái tự nhiên... vùng các dân tộc dưới 10.000 người sinh sống; xã hội hóa các hoạt động và đa dạng hóa các hình thức bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các tộc người, phản biện và giải quyết tốt các vấn đề về mối quan hệ giữa bảo tồn văn hóa và phát triển kinh tế ở tầm quốc gia, vùng và địa phương.
T.H
 
 
 
 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác