Chất lượng văn hóa trong cơn bão thông tin toàn cầu

(Cinet) – Tham gia vào Hội thảo “Quản lý chất lượng sản phẩn văn hóa qua công tác xây dựng tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật ” do Bộ VHTTDL tổ chức tại Thành phố Đà Nẵng. Là một nhà báo kỳ cựu, ông Trần Mai Hạnh đã đề cập vấn đề khá nóng hiện nay đó là Chất lượng văn hóa trong cơn bão thông tin toàn cầu.

Nhà báo Trần Mai Hạnh tại Hội thảoNhà báo Trần Mai Hạnh tại Hội thảo

Nguyên là Tổng giám đốc Đài tiếng nói Việt Nam và Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Nhà báo Việt Nam. Sau bao năm công tác, hơn ai hết Nhà báo Trần Mai Hạnh hiểu rất rõ về cơn bão thông tin toàn cầu, cũng như chất lượng sản phẩm văn hóa đang có chiều hướng cuốn theo cơn bão này .

Theo Nhà báo: Chất lượng văn hoá định hình và tồn tại trong sản phẩm của mọi loại hình văn hóa - văn học - nghệ thuật, gồm: sách - âm nhạc - hội họa - điêu khắc - kịch nói, tuồng, chèo, cải lương (sấn khấu) - điện ảnh v.v.v… Nói đến văn hóa và chất lượng các sản phẩm văn hóa cũng tức là nói đến tác động của nó khi đến được với quảng đại quần chúng, đến với từng ngõ phố, làng quê, từng mái nhà và thẩm thấu trong tâm hồn người tiếp nhận. Nhà báo cho rằng: nếu không truyền lan được, mà sản phẩm văn hóa làm ra rồi đóng khung để đấy tự thưởng thức, tự sướng trong một nhóm người thì phỏng có ích gì? Số người trực tiếp xem biểu diễn nghệ thuật ở nhà hát, xem phim ở rạp hoặc trực tiếp tham gia các hoạt động văn hóa nghệ thuật rất ít. Vì vậy, sản phẩm văn hóa phải đến với người dân thông qua các phương tiện truyền thông: truyền hình, phát thanh, báo in, báo điện tử và các trang tin, các mạng xã hội trên Internet. Thế cũng có nghĩa, sản phẩm văn hóa dù chất lượng có tinh túy, có cao đến bao nhiêu cũng không thể một mình một ngựa, một mình một đường đến với người tiếp nhận. Kể từ ngày con người phát minh ra Internet, nó (tức sản phẩm văn hóa) phải chen chúc cất bước trong dòng thác sôi sục của không biết cơ man nào là thông tin trên xa lộ toàn cầu mà cả nhân loại đang cất bước. Thời đại kỹ thuật số, với sự nâng bước của công nghệ thông tin hiện đại, toàn cầu hóa đang trở thành mối quan tâm hàng đầu trên nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội. Đương nhiên văn hóa (mà cốt lõi là phẩm chất văn hóa, chất lượng sản phẩm văn hóa) cũng không ngoại lệ. Cùng một lúc nhân loại có thể cùng xúc động hay phẫn nộ về một thông tin, một hình ảnh được phóng ra trên xa lộ thông tin phẳng, không biên giới của hành tinh này. Không còn là luồng gió mới nữa, mà giờ đây đã là những cơn bão thông tin toàn cầu. Những biến loạn trong đời sống chính trị - xã hội do tác động của các phương tiện truyền thông mới, không còn là cảnh báo xa vời, mà đã là những sự thực nhãn tiền.

Chất lượng văn hóa trong cơn bão thông tin toàn cầu - ảnh 2
Chất lượng văn hóa trong cơn bão thông tin toàn cầu - ảnh 3
Nhờ có internet mà các loại hình văn hóa có thể phổ biến rộng khắp và dễ dàng đến với đông đảo công chúng

Vì vậy, quản lý lĩnh vực văn hóa, ứng xử với các sản phẩm văn hóa và hoạt động văn hóa mà không đặt nó trong bối cảnh toàn cầu hóa và cơn bão thông tin toàn cầu như trình bày tóm lược ở trên, thì thật phiến diện, nếu không muốn nói là sai lầm, Nhà báo Trần Mai Hạnh đã nhấn mạnh sự cần thiết trong công tác quản lý chất lượng văn hóa.

Lý do là bởi chúng ta đang sống ở thời đại, không chỉ những tuyên bố và thông điệp quan trọng, to tát, mà nhiều khi chỉ một câu nói, một hình ảnh ở một làng quê trên đất nước chúng ta cũng có thể lập tức được thế giới biết đến và lưu dấu lại. Vạ mồm, vạ chữ trong thời đại Interrnet, nguy hiểm là vậy. Dù có hạ bài, hạ ảnh thì công cụ tìm kiếm trên Google vẫn chỉ ra. “Văn bia” Internet còn đó.

Do vậy, sẽ là sai lầm khi chúng ta ứng xử với sản phẩm văn hóa và các hoạt động văn hóa mà không chú trọng đến tác động kể cả hai chiều xấu - tốt của thời toàn cầu hóa thông tin. Vì một hành xử, một lời nói, một đánh giá đưa ra công luận mà phản cảm, phản văn hóa thì tác hại của nó khó lường. Và cũng bởi lẽ đó, việc tận dụng mọi cơ hội, thời cơ để nâng tầm chất lượng các sản phẩm văn hóa cũng như kích hoạt, quảng bá các hoạt động văn hóa trong thời toàn cầu hóa cũng không thể xem nhẹ

Chất lượng văn hóa trong cơn bão thông tin toàn cầu - ảnh 4
Sự ra đời của các mạng Xã hội cũng là nguyên nhân gây biến động đời sống văn hóa hiện nay..

Trong xã hội ngày nay, chúng ta sẽ dễ dàng thấy rằng: Đời sống văn hóa luôn nhiều biến động, diễn biến liên tục và phức tạp. Những cơn bão thiên nhiên dù có khủng khiếp đến mấy cũng lâu lâu mới diễn ra một lần. Còn bão thông tin, bão dư luận trong lĩnh vực văn hóa - nơi  có nhiều hoạt động nhạy cảm, hấp dẫn với những người nổi tiếng có, tai tiếng có, với sự nhảy múa của đồng tiền và đủ mọi chiêu trò - thì diễn ra liên tục. Thời công nghệ hiện đại, Internet và các mạng xã hội tương tác (mạng Facebook có tới 1,15 tỷ thành viên) đã phá vỡ mọi biên giới thông tin, tin tức hình ảnh truyền lan với tốc độ chóng mặt. Dòng thác thông tin với sự tham gia không kiểm soát được của các fan cuồng xối vào cuộc sống, có nguy cơ làm lệch chuẩn các giá trị văn hóa, làm nhiễu loạn đời sống tinh thần của một bộ phận giới trẻ….Chính những thời điểm sục sôi dư luận, tiếng nói khẳng định chất lượng của sản phẩm văn hóa, sự đúng - sai trong hành xử của người nghệ sĩ của cơ quan quản lý văn hóa nghệ thuật cần phải vang lên. Trong cơn bão toàn cầu về thông tin, chính sự minh bạch - kịp thời - trách nhiệm là ba trong số những thành tố quan trọng cấu thành nhịp thở yên bình cho xã hội. Ở đây có thể ví dụ trường hợp khi hai nghệ sĩ hàng đầu Trọng Tấn và Anh Thơ tự ý bỏ về nước không tham gia Chương trình nghệ thuật chào mừng 60 năm quan hệ hữu nghị Việt - Lào khiến dư luận xốc và choáng váng. Bộ VH,TT& DL đã phản ứng tức khắc. Từ Vientiane (Viêng Chăn), thừa ủy quyền của Bộ trưởng, một công điện được gửi đi thông báo rõ sự việc, chỉ rõ sai phạm cũng như hình thức kỷ luật đối với hai nghệ sĩ. Thông tin chính thống, kịp thời trên như trận mưa tức khắc làm dịu mát mảnh đất thông tin đang sôi sục, nóng bỏng đồn đoán và cả những chiều kích không thiện chí. Đó có thể xem là một trường hợp thông tin điển hình, ấn tượng trên lĩnh vực văn hóa chứa đựng cả ba thành tố quan trọng: minh bạch - kịp thời - trách nhiệm. Nó xứng đáng là một "giọt ban mai" tham gia vào cuộc du ngoạn không mệt mỏi trong vũ trụ bao la thông tin của thời toàn cầu hóa.

Mượn hình ảnh trong bài thơ “Bão” của nhà thơ Tế Hanh, Nhà  báo Trần Mai Hạnh đã kết thúc bài phát biểu của mình:  "Cơn bão thông tin, dân ngã lòng trông đợi/ Những giọt ban mai trên phím bấm toàn cầu… ”. 

Cinet Tổng thuật

(Trích bài Tham luận của Nhà báo Trần Mai Hạnh – Nguyên Tổng giám đốc VOV, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Nhà báo Việt Nam )

 

 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác