Chú trọng phát triển văn hoá đọc

(Cinet)-Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch vừa có quyết định thành lập ban soạn thảo xây dựng Chiến lược quốc gia về phát triển văn hoá đọc trong cộng đồng, do Thứ trưởng Huỳnh Vĩnh Ái làm Trưởng Ban.

Chú trọng phát triển văn hoá đọc - ảnh 1

Thực tế vài năm gần đây, cùng với những tiến bộ trong áp dụng khoa học và công nghệ vào đời sống hàng ngày, đọc sách, báo đã không còn được số đông quần chúng coi trọng, đặc biệt là lớp trẻ.

Không ít người quan niệm rằng, đọc đơn thuần chỉ là một hình thức để tiếp nhận thông tin. Vì thế, kiểu đọc lướt, đọc lấy thông tin đã trở thành phổ biến.

Theo các nhà nghiên cứu văn hoá, quan niệm đó tuy không sai nhưng thực sự chưa đầy đủ. Trong khi đó, đọc được xem là một trong những loại hình văn hoá. Văn hoá đọc ở đây không chỉ dừng lại ở kỹ năng đọc mà hiểu rộng hơn đó chính là văn hoá tích luỹ thông qua cả kỹ năng nghe, nhìn.

Nói đến văn hoá đọc thì ông cha ta luôn là tấm gương sáng để chúng ta học tập như Lê Quý Ðôn, Nguyễn Trường Tộ... Quá trình tự học, tự tìm tòi kiến thức qua sách vở, tài liệu đã giúp người xưa có vốn văn hoá sống thật đáng trân trọng.

PGS.TS Nguyễn Thị Minh Thái, giảng viên Khoa Báo chí, (Trường Ðại học Khoa học Xã hội và Nhân văn) cho rằng, văn hoá đọc của thanh niên Việt Nam hiện nay đang xuống cấp một cách nghiêm trọng. Thời gian, phương pháp học tập cũng như sự đa dạng của các phương tiện thông tin đại chúng là một trong những nguyên nhân làm cho các bạn trẻ sao nhãng việc đọc và nghiên cứu những tác phẩm giá trị.

“Quan trọng hơn hết là ý thức duy trì và phát triển văn hoá đọc của giới trẻ chúng ta chưa cao”- PGS.TS Nguyễn Thị Minh Thái nhấn mạnh.

Theo các nhà nghiên cứu văn hoá, hiện nay người đọc dễ chấp nhận những giai điệu đơn giản của các bản nhạc viết vội, những cuốn sách nghèo nàn về thông tin, vụng về trong biên tập hơn là những trang viết đầy tính nhân văn về cách đối nhân xử thế, về một thân phận đáng thương hay những cuốn sách kinh điển, những tuyển tập lịch sử hào hùng của các dân tộc... để biết được trách nhiệm, bổn phận của mình.

Một mối nguy về văn hoá đọc được các chuyên gia chỉ ra rằng, đó là vấn nạn người đọc có một tâm lý “lười đọc” những gì buộc họ phải tư duy, động não. Và, hậu quả chúng có thể làm thô ráp đi những phẩm chất tốt đẹp của con người.

Theo bà Katherine Muller-Marin, Trưởng Đại diện Văn phòng UNESCO Hà Nội, sách nâng cao kiến thức của chúng ta về con người và về những triết lý sống, từ đó tăng cường những hiểu biết của chúng ta về thế giới. Sách cũng cung cấp các cơ hội phát triển cho mọi lứa tuổi, nhất là thanh thiếu niên”.

Phân tích nguyên nhân, GSTS Chu Hảo, GĐ Nhà xuất bản Tri Thức  cho rằng ở nhà trường, học sinh  không thiết đọc sách, vào đại học, không có thói quen tiếp cận văn bản gốc là điều đương nhiên. Học sinh bận bịu chương trình đi thi,  nhưng chương trình thi cử của chúng ta  có quá nhiều thứ vô bổ.

“Mấy chục năm qua, chúng ta không xây dựng văn hoá đọc trong nhà trường, nên phải mất nhiều thế hệ mà vẫn hẫng hụt văn hoá đọc"- GSTS Chu Hảo nhận định.

Còn nhà nghiên cứu triết học, dịch giả Bùi Văn Nam Sơn cho rằng mất thói quen đọc văn bản gốc là  điểm yếu của sinh viên hiện nay, của người Việt nói chung.

Theo ông Bùi Văn Nam Sơn, từ thói quen đến văn hoá chỉ một, hai  bước;  cần phương pháp, thái độ cởi mở và khách quan  để có thể tiếp thu kho tàng tri thức nhân loại. Không những thế, cần tăng cường tiếp cận những văn bản gốc trong lực lượng  khoa học xã hội và nhân văn.

Các nhà nghiên cứu chỉ ra rằng: Văn hoá đọc là ứng xử đọc, giá trị đọc và chuẩn mực đọc của mỗi cá nhân, của cộng đồng xã hội và của các nhà quản lý và cơ quan quản lý nhà nước. Hiện nay, việc đọc không chỉ là đọc trên sách mà còn đọc trên rất nhiều phương tiện khác.

Chúng ta đang sống trong một xã hội hiện đại với tốc độ phát triển nhanh, phải đối mặt và xử lý vô vàn các thông tin, sự việc khác nhau, mọi người, đặc biệt là lớp trẻ đang phải cố gắng hết sức để tồn tại đúng với thời đại của mình.

Nhưng bên cạnh đó cũng rất cần sự tích luỹ, đó là sự tích luỹ về văn hoá, vốn hiểu biết, kinh nghiệm sống, cách sống... mà việc tích luỹ đó chỉ có thể có được qua việc đọc.

Tuy nhiên, ngoài sự nỗ lực của mọi người dân để tiến đến gần cái đích của văn hoá đọc thì những người có trách nhiệm, có tâm huyết với vấn đề này cần cố gắng đa dạng hoá phương thức làm sách, đặc biệt là những cuốn sách nặng về lý luận, diễn giải để tạo ra những cuốn sách phổ thông với hình thức phù hợp, đáp ứng được những nhu cầu thông tin đa dạng, phong phú có khả năng tiếp cận cao với độc giả, nhất là độc giả trẻ.
Chú trọng phát triển văn hoá đọc - ảnh 2

Giải pháp mà các nhà nghiên cứu  đưa ra là  xây dựng thói quen đọc từ khi học ở phổ thông, và tạo kỹ năng đọc suốt đời,  chú trọng việc dịch, chú giải những tác phẩm kinh điển của Đông và Tây.

Theo ông Nam Sơn,  những nước như Nhật Bản, Hàn Quốc... làm rất tốt điều này: Dịch ngay những cuốn sách có giá trị của thế giới  chỉ sau 3 tháng kể từ khi ấn phẩm ra đời. Muốn thay đổi thói quen thì phải hành động, để có thể thay đổi số phận.

Có thể nói văn hoá đọc đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển tri thức nói riêng và phát triển xã hội nói chung. Qua sự phát triển của văn hoá đọc người ta có thể thấy sự phát triển của đất nước.

Trên cơ sở nhận thức rõ những bất cập đang gặp phải, đồng thời hướng tới việc dựng một xã hội ham đọc để đáp ứng với xã hội thông tin, nền kinh tế tri thức và một xã hội phát triển bền vững, ngày 7/6/2010 Bộ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch Hoàng Tuấn Anh đã ký Quyết định số 1973/QĐ-BVHTTDL về việc thành lập Ban soạn thảo xây dựng chiến lược quốc gia về phát triển văn hoá đọc trong cộng đồng.

Hy vọng trong tương lai không xa văn hoá đọc tại Việt Nam sẽ phát triển xứng tầm với thời đại.

 

Vân Thành

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác