Đâu rồi những khoảng xanh văn hoá Hà Nội?

(Cinet)-Ở Hà Nội, các khu công viên cũ đang bị thu hẹp, các vườn hoa và không gian công cộng trong các khu chung cư cũ cũng bị lấn chiếm hết. Ngay cả các cảnh quan thiên nhiên có một không hai của thủ đô là các hồ nước, những di tích lịch sử và văn hóa cũng có nguy cơ bị lấn chiếm.

Đâu rồi những khoảng xanh văn hoá Hà Nội? - ảnh 1

Trong cuộc sống xã hội, những nhu cầu con người không giới hạn ở những nhu cầu sinh học như ăn, ngủ, hít thở v.v... mà còn mở rộng ra những nhu cầu thuộc lĩnh vực của đời sống xã hội như những nhu cầu giao tiếp, trao đổi tình cảm hay thể hiện những tình cảm riêng tư, nhu cầu tự thể hiện mình trong đời sống xã hội thông qua các quan hệ qua lại giữa các cá nhân và những hành vi của mỗi cá nhân trong sự học hỏi, sự tham gia cộng đồng và xã hội với tư cách là sự sáng tạo ra chính bản thân họ.

Chuyện đã rồi!

Theo con số giữa năm 2008, toàn thành phố Hà Nội có 17 rạp hát, 10 rạp chiếu phim, 10 bảo tàng và 15 thư viện. Các địa điểm văn hóa hay các không gian xã hội này rõ ràng là rất ít so với quy mô dân số Hà Nội hiện nay (3.232.940 người). Hơn nữa, chúng tập trung chủ yếu tại các quận trung tâm là Hoàn Kiếm, Ba Đình và Hai Bà Trưng gắn với các quy hoạch sử dụng không gian từ những năm đầu và giữa thế kỷ 20 (năm 1954, Hà Nội chỉ có 380.000 người).

Theo Tiến sĩ Đào Ngọc Nghiêm, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Hà Nội, hiện nay quỹ đất dành cho giao thông của Hà Nội còn quá ít, mới đạt 8% quỹ đất đô thị (trong khi tiêu chuẩn là 40%). Các phương tiện giao thông công cộng mới đáp ứng được 15% nhu cầu đi lại. Vì thế, tình trạng giao thông thiếu và quá tải sẽ gây khó khăn lớn cho việc xây dựng một thành phố có thể bảo đảm những điều kiện sống tốt cho người dân.

Tiến sĩ Phạm Sỹ Liêm, Phó Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam, cho rằng chuyện ùn tắc giao thông của Hà Nội từ lâu đã được coi như “chuyện đã rồi”. Cơ quan quản lý đã tìm nhiều phương án để giảm bớt nhưng không thành công bởi cái gốc của vấn đề không phải là mở rộng không gian giao thông, mà là giảm bớt lưu lượng lưu thông trên đường phố. Các khu đô thị mới đa chức năng, bao gồm cả văn phòng, trung tâm mua sắm, trường học, bệnh viện. Vì theo ông Liêm, “phải có những khu đô thị mới đa chức năng thì mới giảm được lưu lượng lưu thông trên đường”. Hơn nữa việc tổ chức không gian giao thông hợp lý cũng chính là cách sử dụng hiệu quả không gian công cộng (KGCC) đô thị. Sự kém phát triển giao thông công cộng cũng là nguyên nhân dẫn tới tình trạng sử dụng không hiệu quả KGCC đô thị.

Quá trình toàn cầu hóa đang diễn ra hiện nay dẫn đến tình trạng các đô thị chỉ tập trung vào phục vụ thương mại mà không hướng tới việc xây dựng một thành phố đa chức năng thân thiện với cuộc sống con người. Để có một thành phố có chất lượng sống tốt, các đô thị hiện đại, cần phải có các KGCC như công viên, đường phố, đường dành riêng cho người đi bộ trong các khu thương mại, các trung tâm biểu diễn văn hóa, triển lãm nghệ thuật, khu liên hiệp thê thao... Tuy nhiên, tình trạng của các KGCC ở thủ đô Hà Nội hiện nay lại cho thấy là chúng không chỉ thiếu, mà còn bị lấn át bởi các công trình dịch vụ mang tính kinh tế hay thương mại.

Hà Nội chỉ còn 0,3% lãnh thổ dành cho công viên!?

Theo các con số thống kê chưa được kiểm chứng, hiện nay Hà Nội chỉ còn 0,3% lãnh thổ dành cho các công viên trong thành phố, hay bình quân đầu người chưa đạt mức 1m2/đầu người dân đô thị. Trong khi chỉ số bình quân diện tích công viên trên người của thủ đô Bangkok (Thái Lan) là gần gấp đôi hay 1,8m2/người. Mặt khác, các công viên của Hà Nội không phân bố đều trên lãnh thổ thành phố. Trong số 4 công viên lớn thì 3 công viên thuộc khu vực trung tâm thành phố (công viên Thống Nhất, công viên Thủ Lệ và công viên Tuổi Trẻ ), chỉ có công viên Nước là thuộc quận Tây Hồ giáo khu vực ngoại thành. Trên toàn lãnh thổ thành phố mở rộng cũng chỉ có khoảng 60 công viên. Nếu tính bình quân diện tích công viên trên người ở bốn quận trung tâm là 1,5m2 thì khu vực ngoài thành chỉ ở mức 0,05m2/người. Sự phân bố không đều không gian công viên này khiến cho một nửa số người dân đô thị Hà Nội, nhất là thanh thiếu niên và người già không thể đến công viên bằng cách đi bộ, nên không thể sử dụng chúng một cách dễ dàng và thường xuyên. Theo nhận định của một số nhà kiến trúc đô thị, các công viên và vườn hoa Hà Nội chịu ảnh hưởng của kiến trúc vườn hoa Pháp, nhấn mạnh vào các bồn hoa mang tính trang trí, những lối đi quanh co, dài và hẹp, không dành nhiều không gian cho các giao tiếp xã hội hay sinh hoạt cộng đồng cũng là một hạn chế cho sự lựa chọn cách sử dụng không gian của người đô thị.

Để bù lại cho sự thiếu những KGCC chính thức hay được quy hoạch dành cho sự đi lại, giao tiếp và sinh hoạt xã hội, người dân đô thị Hà Nội có xu hướng tận dụng vỉa hè đường phố cho mọi hoạt động cá nhân và xã hội của họ. Các hoạt động này bao gồm từ công việc gia đình như chuẩn bị bữa ăn, giặt giũ đến các hoạt động kinh doanh, giao tiếp xã hội và các hoạt động sáng tạo mang tính văn hóa. Sự tận dụng không gian xã hội của vỉa hè cho các mục đích cá nhân đã dẫn tới những xung đột giữa không gian đi lại của người đi bộ với các không gian sinh hoạt và không gian kinh doanh của các hộ có vỉa hè mặt phố. Sự tham gia kinh doanh của những người bán hàng rong và nhu cầu để xe máy cũng tạo thêm căng thẳng cho các xung đột không gian trên vỉa hè đường phố. Kết cục là mọi nhu cầu sử dụng không gian vỉa hè đường phố cho các giao tiếp và hoạt động xã hội đều không được bảo đảm. Trẻ em không có chỗ chơi, người già không có nơi giao tiếp xã hội vì vỉa hè không thể là nơi dành cho họ. Ngay cả người đi bộ khi không còn lối đi trên vỉa hè đành phải đi bộ ngay trên lòng đường gây tắc nghẽn hay cản trở các phương tiện giao thông khác. Không gian vỉa hè vì thế không thể thay thế các KGCC được quy hoạch trong thành phố.

Chính quyền thành phố Hà Nội đã rất quan tâm đến việc quy hoạch KGCC cho thành phố. Các hội thảo về vấn đề này đã được tổ chức liên tục trong nhiều năm qua, song những cải thiện về quy mô và chất lượng KGCC đô thị dường như vẫn còn rất ít. Mục tiêu mà thành phố đề ra cho năm 2010 và 2020 là thành phố phải nâng diện tích công viên bình quân đầu ngươờ dân đô thị là 4m2 và 16m2. Tuy nhiên, những diễn biến trong quy hoạch và thực thi quy hoạch cho thấy mục tiêu này rất khó đạt tới.

Các ý tưởng và giải pháp cho vấn đề cải thiện thì vẫn là điều chưa chắc chắn. Vấn đề còn lại thuộc về sự giám sát của Nhà nước và các cấp chính quyền thành phố không chỉ với việc thi công mà cả các quy hoạch đang dự thảo và chuẩn bị thực hiện.

 

ĐT

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác