Để bảo tàng trở thành điểm đến hấp dẫn: Phần 2- Thực tế tại Việt Nam

Bài liên quan : Để bảo tàng trở thành điểm đến hấp dẫn: Phần 1- Nhìn ra thế giới
(Cinet) - Con số hơn 120 bảo tàng tại Việt Nam có thể còn khiêm tốn so với những quốc gia nổi tiếng với lịch sử phát triển văn hóa nghệ thuật trên thế giới như Anh, Pháp, Hàn Quốc… Nhưng cũng có một điều không thể phủ nhận đó là hệ thống bảo tàng tại Việt Nam khá phong phú, đa dạng xét về cả số lượng cũng như đề tài trưng bày. Điển hình tiêu biểu chính là Bảo tàng Lịch sử Việt Nam; Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam; Bảo tàng Hồ Chí Minh; Bảo tàng dân tộc học…
Để bảo tàng trở thành điểm đến hấp dẫn: Phần 2- Thực tế tại Việt Nam - ảnh 1
Bảo tàng Lịch sử Quốc gia với kiến trúc Đông Dương đẹp mắt và ấn tượng.
Bảo tàng Lịch sử Việt Nam được thành lập lần đầu tiên vào năm 1958 trên cơ sở kế thừa bảo tàng Louis Finot do người Pháp xây dựng. Bảo tàng có hệ thống những bộ sưu tập các hiện vật lịch sử, nghệ thuật giá trị cao và kiến trúc cảnh quan mang phong cách Đông Dương. Chưa nói tới số hiện vật được trưng bày bên trong bảo tàng, chỉ riêng kiến trúc bên ngoài, bảo tàng Lịch sử cũng đã có thể trở thành một điểm đến lý tưởng, hấp dẫn.
Cũng tương tự như vậy, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam được người Pháp xây dựng năm 1962, công trình này được Chính phủ giao cho Bộ Văn hóa Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) cải tạo từ kiến trúc phương Tây bổ sung thêm các chi tiết kiến trúc Việt Nam để làm nơi trưng bày các tác phẩm mỹ thuật. Với hơn 20.000 hiện vật gồm: 6.310 tác phẩm hội họa; 993 hiện vật điêu khắc; 2012 hiện vật mỹ thuật truyền thống; 6.455 hiện vật gốm; 400 hiện vật mỹ thuật nước ngoài…có thể nói, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam thực sự sở hữu số lượng lớn các tác phẩm giá trị không gì có thể so sánh, đặc biệt những tác phẩm đã được công nhận là Bảo vật Quốc gia hiện vẫn đang được trưng bày tại đây.
Trong Luật Di sản văn hoá của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, bảo tàng được định nghĩa “là nơi bảo quản và trưng bày các sưu tập về lịch sử tự nhiên và xã hội nhằm phục vụ nhu cầu nghiên cứu, giáo dục, tham quan và hưởng thụ văn hoá của nhân dân”.
Thực hiện theo chủ trương đó, Nhà nước đã chú trọng vấn đề phát huy giá trị di sản và đầu tư xây dựng các bảo tàng, từ đó thúc đẩy du lịch phát triển. Thực tế cho thấy bảo tàng là một trong những điểm tham quan cần thiết của du khách quốc tế khi viếng thăm một đất nước hay tìm hiểu một thành phố trên đất nước đó. Chính vì vậy, rất nhiều bảo tàng được Nhà nước tập trung đầu tư với quy mô lớn, kể cả hệ thống bảo tàng quốc gia như: Bảo tàng Hà Nội, Bảo tàng Lịch sử quốc gia, Bảo tàng Quân sự Việt Nam và các bảo tàng địa phương. Gần đây nhất, Bảo tàng Quảng Ninh cũng được đầu tư với số vốn lớn và hình thức kiến trúc của tòa nhà được nhiều người đánh giá là đẹp nhất hiện nay.
Để bảo tàng trở thành điểm đến hấp dẫn: Phần 2- Thực tế tại Việt Nam - ảnh 2
\Để bảo tàng trở thành điểm đến hấp dẫn: Phần 2- Thực tế tại Việt Nam - ảnh 3
Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam có kiến trúc đẹp, vị trí trung tâm. Ngoài ra, khối lượng các tác phẩm nghệ thuật,
điêu khắc hội họa với con số hơn 20.000 hiện vật...vậy nhưng số lượng khách thăm quan bảo tàng vỏn vẹn
trung bình mỗi năm chỉ khoảng 20.000 khách. Ảnh Cinet
Không những thế, các cơ quan quản lý văn hóa cũng xây dựng định hướng “phát triển văn hóa gắn với phát triển du lịch, thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội”, do đó mà hệ thống các bảo tàng tại Việt Nam đã có sự thay đổi trong cách quản lý cũng như hoạt động quảng bá nhằm thu hút khách du lịch. Sự thay đổi tích cực đó bước đầu đã được ghi nhận qua việc năm 2013, 03 bảo tàng Việt Nam gồm Bảo tàng Dân tộc học; bảo tàng Phụ nữ; bảo tàng Chứng tích Chiến tranh được bình chọn vào danh sách 25 bảo tàng hấp dẫn nhất Châu Á. Cụ thể, bảo tàng Chứng tích Chiến tranh tại thành phố Hồ Chí Minh xếp hạng thứ 5 trong danh sách; bảo tàng Dân tộc học đứng thứ 6 và bảo tàng Phụ nữ đứng thứ 11. Ngoài ra, bảo tàng Phụ nữ còn 3 năm liên tiếp (2012, 2013, 2014) được trang web nổi tiếng về du lịch Tripadvisor bình chọn vào Top những điểm đến hấp dẫn tại Hà Nội.
Nhìn chung, điểm nổi bật nhất của các bảo tàng tại Việt Nam gần đây là hầu hết các bảo tàng đều có xu hướng chuyển từ “tĩnh” sang “động”. Gắn hoạt động của bảo tàng với những nhu cầu thiết thực của người dân, thậm chí theo đuổi mục đích kinh tế một cách chính đáng để duy trì sự tồn tại của bảo tàng. Đây là thành công đáng mừng trong sự chuyển mình của hệ thống các bảo tàng tại Việt Nam, là tiền đề cho những thay đổi lớn hơn trong tương lai để sớm đưa các bảo tàng phát triển, trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách trong và ngoài nước.
Được hiểu là một thiết chế văn hóa của đất nước, bảo tàng Việt Nam đã có những đóng góp tích cực vào sự nghiệp bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc...Tuy nhiên ngoài một số bảo tàng tỏ ra năng động trong nền kinh tế thị trường, là điểm hẹn văn hóa hấp dẫn thì số còn lại vẫn tồn tại những mặt hạn chế, đặc biệt là trong việc thu hút công chúng.
Để bảo tàng trở thành điểm đến hấp dẫn: Phần 2- Thực tế tại Việt Nam - ảnh 4
Bảo tàng Hồ Chí Minh có số lượng khách thăm quan đông nhất
với lượng khách trung bình đạt khoảng 1 - 1,5 triệu khách mỗi năm
.
Để bảo tàng trở thành điểm đến hấp dẫn: Phần 2- Thực tế tại Việt Nam - ảnh 5
Bảo tàng Dân tộc học là bảo tàng có doanh thu lớn nhất đạt khoảng 12 tỷ mỗi năm, bảo tàng cũng được
bình chọn trong danh sách 25 bảo tàng hấp dẫn nhất Châu Á cùng với Bảo tàng Phụ nữ
và bảo tàng Chứng tích Chiến tranh
Có thể nói đến câu chuyện về bảo tàng Hà Nội đã được báo chí nhắc đến trong một thời gian dài, không chỉ bởi bảo tàng được đầu tư lớn song số lượng khách thăm quan vẫn còn hạn chế, mà còn bởi kiến trúc của bảo tàng thực sự ấn tượng không thua kém gì các bảo tàng trên thế giới hay như Bảo tàng Lịch sử Quốc gia (khoảng 150.000 lượt khách mỗi năm), bảo tàng Mỹ Thuật Việt Nam (khoảng 20.000 lượt khách mỗi năm).
Dường như các bảo tàng ở Việt Nam mới chỉ chú ý nhiều tới việc giới thiệu quá khứ, thường lãng quên hoặc coi nhẹ việc thể hiện cuộc sống đời thường đang diễn ra hàng ngày. Ngay cả trong phần giới thiệu về lịch sử/quá khứ cũng chưa chú ý gắn nội dung trưng bày đó với những vấn đề mà công chúng hiện đang quan tâm. Ngoài ra, nhiều bảo tàng không có biển chỉ dẫn rành mạch, khoa học, các thông tin cụ thể về hiện vật trưng bày cũng thiếu hoặc chú thích chưa chuyên nghiệp khiến du khách không thích thú…
Hiện nay, bảo tàng có số lượng khách tham quan lớn nhất là bảo tàng Hồ Chí Minh với khoảng 1 triệu – 1,5 triệu lượt khách mỗi năm. Bảo tàng có doanh thu lớn nhất là bảo tàng Dân tộc học với số tiền thu được từ việc bán vé và kinh doanh dịch vụ gia tăng như: giải khát, bán hàng lưu niệm đạt trung bình 12 tỷ mỗi năm. Đó là những “điểm sáng” cần được phát huy.
Một số hạn chế nêu trên đã phản ánh phần nào nguyên nhân về hiệu quả hoạt động của các bảo tàng Việt Nam hiện nay so với tiềm năng và sự mong đợi của nhà quản lý. Nói đến thực tế các bảo tàng tại Việt Nam mà không đề cập đến lý do vì sao các bảo tàng tại Việt Nam chưa thể trở thành những điểm đến hấp dẫn? (theo dõi tiếp phần 3 của bài viết này)
Nguyễn Hương

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác