Đò mui vòm truyền thống của Huế giờ chỉ còn trong ký ức

(Cinet) - Nhắc đến Huế bất kỳ ai cũng sẽ hình dung hình ảnh ra một Huế trầm lắng với các lăng tẩm, một Huế dịu dàng với hình ảnh người con gái trong tà áo dài tím và một Huế mộng mơ cùng với những con đò nhỏ trên sông Hương.

Con đò mộng mơ của Huế nay còn đâuCon đò mộng mơ của Huế nay còn đâu

Hình ảnh những con đò mái vòm truyền thống của Huế đã đi vào thơ ca, nhạc họa của biết bao thế hệ nghệ sĩ. Vậy nhưng, Thành phố Huế đã chính thức khai tử các con đò mui vòm truyền thống – gắn liền với văn hóa lịch sử và cũng là hình ảnh đặc trưng của mình. Theo quy định mới của UBND TP Huế thì các đò mui vòm sẽ bị buộc phải thay thế bằng mái vuông. Quyết định này không được thông báo rộng rãi trên các phương tiên truyền thông nên mới đây trong chuyến đi tác nghiệp của mình, nghệ sĩ nhiếp ảnh Trương Vững là người đầu tiên phát hiện ra sự bất thường này.

Được biết theo quy định mới mẫu mui đò cho các đò hành nghề trên sông thuộc địa bàn thành phố Huế thì mui đò phải là dạng lắp ghép, mái mui che bạt, xung quanh để trống không được che chắn, chiều cao mui không quá 0,8m so với mạn, chiều dài không quá 2m dọc theo đò. Khi neo đậu phải tháo dỡ toàn bộ mái, cột chống của mui đò, cấm không được sử dụng đò có mui để cư trú, sinh hoạt trên sông. Quy định này còn kèm theo bản vẽ cụ thể mẫu mui đò.

Đò mui vòm truyền thống của Huế giờ chỉ còn trong ký ức - ảnh 2
Đò Huế mái vuông theo quy định mới đã mất hết vẻ đẹp mỹ thuật và mộng mơ..

Ông Châu Văn Lộc - trưởng Phòng Quản lý đô thị Huế cho biết việc ban hành quy định trên nhằm giải quyết triệt để tình trạng người dân sông nước quay lại cảnh sống lênh đênh trên các con đò. Vì theo quy định mới này, khi neo đậu mui vòm sẽ phải tháo xuống như vậy người dân sẽ không thể sống và sinh hoạt trên đò như trước kia.

Đò mui vòm truyền thống của Huế giờ chỉ còn trong ký ức - ảnh 3
Quy định mới được triển khai nhằm ngăn chặn tình trạng sống và sinh hoạt trên đò của người dân sông nước..

Ông Nguyễn Viết Bằng - phó trưởng Phòng Quản lý đô thị Huế, người trực tiếp thực hiện quy định về mẫu mui đò – nói: mẫu mui đò mới dựa vào tham khảo thực tế nhiều chiếc đò di chuyển trên sông Hương để đánh bắt thủy sản và làm cát sạn. Với mẫu mui đò mới khi lưu thông trên sông có thể che được mưa nắng, khi đậu đỗ có thể tháo lắp được, tránh việc cố định mui dễ nảy sinh ăn ở bên trong. Tuy nhiên, ông Bằng cũng thừa nhận khi thực hiện đã không nghĩ đến các yếu tố thẩm mỹ và văn hóa, mà chỉ nghĩ đến tiện cho việc quản lý sinh hoạt trên đò.

Về việc khai tử này Nguyễn Thiện Đức - Trưởng khoa mỹ thuật ứng dụng Trường ĐH Nghệ thuật Huế, người từng nghiên cứu kỹ chiếc đò truyền thống Huế cho biết: chiếc đò mui vòm của Huế đã đạt tỉ lệ hoàn chỉnh, hài hòa với công năng sử dụng. Yếu tố chính của sự hài hòa là ở vòm cong của mui đò, rất “ăn” với đường cong của mạn đò. “Nó vừa đẹp, thanh thoát, vừa rất duyên, lại vừa thuận tiện sử dụng nữa. Đó là chưa nói đến con đò này đã góp phần tạo thành không gian văn hóa sông Hương, do đó rất nên bảo tồn” - ông Đức nhận định.

Còn về mẫu đò mới, ông Đức nhận xét nó gần giống với mẫu tàu cá đi biển chứ không phải trên sông. Giữa mui và đò lại thể hiện sự chắp vá, không ăn nhập giữa thân cũ và mui mới, lại rất mất cân đối cũng như vô lý về mặt kết cấu.

Dẫu biết rằng Quy định này được đưa ra là để ngăn chặn tình trạng sinh hoạt trên sông tiếp diễn song thiết nghĩ nếu chỉ để giải quyết vấn đề này thì còn có rất nhiều cách thực hiện chứ không phải chỉ có việc cấm hẳn đò mui vòm để chuyển sang mui vuông. Ít nhất trước khi ra quy định mới UBND tỉnh Thừa Thiên Huế nên tham khảo ý kiến của các nhà chuyền môn vì đò mui vòm không chỉ đơn giản là một thứ vật dụng mà nó là văn hóa, là hình ảnh riêng của Huế.

Đò mui vòm truyền thống của Huế giờ chỉ còn trong ký ức - ảnh 4
Đò mui vòm truyền thống của Huế giờ chỉ còn trong ký ức - ảnh 5
Đò mái vòm trong các ảnh tư liệu cũ..

Quay trở lại lịch sử để tìm hiểu thì sẽ thấy con đò đã gắn bó mật thiết với người dân sông nước như thế nào. Từ xa xưa hệ thống sông ngòi ở Huế lấy Kinh thành làm trung tâm, mặt phía nam có dòng sông Hương che chở, ba phía còn lại gồm sông đào Kẻ Vạn ở phía tây nối vuông góc thông với sông Hương, sông đào An Hoà ở phía bắc nối vuông góc thông với sông Kẻ Vạn, sông đào Đông Ba ở mặt phía đông nối thông và vuông góc với sông An Hòa lẫn sông Hương. Bốn con sông giao nhau theo hình vuông, ôm lấy bốn phía Kinh thành Huế, hòa quyện với các con sông nhỏ ở quanh khu vực Huế là sông Bạch Yến, sông Lợi Nông sông Bình Lục, sông Bồ và tất cả nối với hệ đầm phá Tam Giang-Cầu Hai rồi đổ ra biển. Do đặc điểm vừa là trung tâm của cả nước, vừa có lắm sông ngòi; nên trong quá trình hình thành cộng đồng dân cư tại Huế, các vạn đò lênh đênh trên những dòng sông chảy quanh Huế là một tập hợp dân cư có nhiều nguồn gốc xuất thân và thành phần xã hội khác nhau, thời điểm nhập cư khác nhau. Họ hợp thành một cộng đồng xã hội có nếp sống đặc trưng của cư dân sông nước vùng đô thị, đồng thời có những nét khác biệt trong sinh hoạt văn hóa-xã hội so với cư dân trên đất liền...Nhiều năm trôi qua, cuộc sống trên sông nước với những con đò mui vòm ngày ngày qua lại đã trở thành một hình ảnh quen thuộc và là một trong những nhân tố cấu thành văn hóa Huế.

Có ai đã từng đến Huế mà không muốn một lần được ngồi trên các con đò thả hồn theo câu hát trên sông Hương? Vậy mà giờ đây chiếc đò với mui vòm cong truyền thống đầy nét thơ mộng, lãng mạn đặc trưng cho văn hóa Huế đã chính thức bị khai tử chỉ bởi một quy định mới của UBND TP Huế.

 Nguyễn Hương

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác