Gìn giữ và phát triển bản sắc âm nhạc Việt

(Cinet)-Bên cạnh dòng chảy nhạc chính thống, âm nhạc Việt Nam những năm gần đây có sự tiệm cận của nhiều luồng âm nhạc mới, tạo nên một trào lưu âm nhạc mới, một thị trường âm nhạc thịnh hành, đồng thời cũng nảy sinh nhiều vấn đề cần giải quyết.

Gìn giữ và phát triển bản sắc âm nhạc Việt - ảnh 1

5 năm qua, cùng với sự phát triển chung của văn học, nghệ thuật, âm nhạc Việt Nam được ghi nhận trên các lĩnh vực: sáng tác, biểu diễn, lý luận- phê bình, sưu tầm, nghiên cứu, đào tạo. Đã có nhiều tác phẩm âm nhạc chuyên nghiệp Việt Nam được biểu diễn tại sân khấu nước ngoài, nhiều chương trình ca múa nhạc dân tộc đã chinh phục khán giả từ châu Á, châu Âu đến châu Mỹ, châu Phi… Các dàn nhạc Giao hưởng Việt Nam, dàn nhạc Nhà hát- Giao hưởng nhạc vũ kịch TP.HCM, Học viện Âm nhạc quốc gia đã mang âm thanh Việt Nam tới các phòng nhạc lớn của Pháp, Đức, Nhật, Trung Quốc…Trong nước sôi động với các cuộc thi âm nhạc: nhạc cụ dân tộc, thính phòng, các hội diễn ca múa nhạc chuyên nghiệp toàn quốc, toàn quân mà ở đó vai trò âm nhạc luôn làm nòng cốt.

Một số nhạc sỹ trẻ tâm huyết với nghề, kiên trì đi theo dòng chính thống với những sáng tác nhạc giao hưởng, ca múa, lễ hội, nhạc phim, sân khấu, các chương trình ca nhạc trên sóng phát thanh, truyền hình…góp phần làm phong phú bức tranh âm nhạc của đất nước.

Nhiều công trình lý luận, nghiên cứu, sưu tầm âm nhạc dân gian, dân tộc đã được công bố.

Nhiều buổi hoà nhạc của các Nghệ sỹ nhân dân, Nghệ sỹ ưu tú được tổ chức công phu, chuyên nghiệp với chất lượng cao tại Hà Nội, TP.Hồ Chí Minh và một số tỉnh, thành. Các giọng ca trẻ đã chinh phục được khán giả trong và ngoài nước, ngày càng đáp ứng nhu cầu thưởng thức âm nhạc của công chúng.

Bên cạnh đó, một dòng chảy âm nhạc mới- âm nhạc trẻ- đã xuất hiện, hoạt động trên lĩnh vực sáng tác và biểu diễn ca khúc là chủ yếu, với những gương mặt trẻ, năng động, biết dựa vào nguồn lực xã hội…tạo nên một trào lưu âm nhạc mới, một thị trường âm nhạc thịnh hành, đồng thời cũng nảy sinh nhiều vấn đề cần giải quyết.

Tuy nhiên, cùng với những thành tựu đã đạt được, hoạt động âm nhạc thời gian qua đã bộc lộ một số bất cập, yếu kém.

Số lượng tác phẩm, đặc biệt là ca khúc, ngày càng nhiều, song ít có tác phẩm đọng lại, vang dội trong công chúng như trước đây. Còn thiếu những tác phẩm âm nhạc có chất lượng cao về các đề tài công nghiệp hoá, hiện đại hoá, ca ngợi tổ quốc, ca ngợi sự nghiệp đổi mới.

Do chưa được tuyên truyền, quảng bá đúng tầm, dòng nhạc chính thống bị chìm lẫn giữa các dòng âm nhạc khác, có khi tạo cảm giác bị dòng âm nhạc “giải trí”, “thị trường” lấn át. Đặc biệt thiếu vắng đội ngũ sáng tác khí nhạc, ít tác phẩm thể loại lớn như hợp xướng, giao hưởng, nhạc kịch, vũ kịch…

“Hoạt động âm nhạc gần đây có những biểu hiện chững lại, thậm chí tụt hậu, xuất hiện nguy cơ mất đi tính chuyên nghiệp do sự phát triển thiếu hài hoà, mất cân đối giữa các loại hình âm nhạc”-tân Chủ tịch Hội Nhạc sỹ Việt Nam Đỗ Hồng Quân nhận định.

Theo ông Quân, nguyên nhân có nhiều. Từ việc thiếu kinh phí đầu tư cho các loại hình âm nhạc bác học hàn lâm dân tộc đến sự lệch pha giữa sáng tác và biểu diễn ngày càng lớn, tác phẩm viết xong không có kinh phí để dàn dựng, biểu diễn và phổ biến rộng rãi.

Trào lưu “tự sáng tác”, tự biểu diễn lai căng của một bộ phận lớp trẻ trên các sân khấu ca nhạc và trên các phương tiện truyền thông tạo ra những sản phẩm thiếu tính nghệ thuật, ca từ thô thiển, lệch lạc về thẩm mỹ.

Do bị động, lúng túng trước tác động tiêu cực của kinh tế thị trường nên nhiều ca khúc kém chất lượng được phát hành, truyền bá tràn lan, gây tác hại tới công chúng, nhất là lớp trẻ.

Nhiều hiện tượng đạo nhạc thô thiển, trắng trợn từ nội dung đến hình thức vẫn ngang nhiên tồn tại.

Lực lượng làm công tác lý luận phê bình âm nhạc “vừa thiếu, vừa yếu, vừa bị hụt hẫng” thế hệ kế cận. Lý luận phê bình chưa đồng hành cùng sáng tác, chưa làm rõ chức năng hướng dẫn định hướng cho công chúng trong việc thưởng thức âm nhạc.

Theo Nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ, sự thay đổi về tâm lý xã hội trong cơ chế thị trường đã khiến cho một bộ phận công chúng (đặc biệt là công chúng trẻ) lãng quên những giá trị cũ. Có một lớp người trẻ tham gia trong lĩnh vực âm nhạc mà không học hỏi từ những thế hệ nhạc sĩ, nghệ sĩ lớp trước và có phần hời hợt với những tác phẩm có giá trị lâu dài.

“Đã đến lúc phải đưa âm nhạc chính thống trở về quỹ đạo của nó, phục hồi vị trí của âm nhạc Việt Nam đã có trong khu vực và quốc tế”- đó là nhiệm vụ mà Hội đồng Lý luận Phê bình văn học- nghệ thuật trung ương giao cho những nhạc sỹ, nghệ sỹ Việt Nam.
Gìn giữ và phát triển bản sắc âm nhạc Việt - ảnh 2

Để gìn giữ và phát triển bản sắc âm nhạc Việt, theo nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, điều quan trọng vẫn là làm thế nào để có được những tác phẩm hay, khai thông được mạch chính của những giá trị âm nhạc tốt đẹp của dân tộc.

“Khi có được tác phẩm hay, những chương trình âm nhạc giá trị, đời sống và thẩm mỹ âm nhạc của công chúng cũng sẽ được nâng cao. Từ đó, những tác phẩm kém giá trị cũng sẽ tự bị đào thải”- ông Quân nói.

Theo đó, một chiến lược đã được Đại hội Hội Nhạc sỹ Việt Nam lần thứ VIII, nhiệm kỳ 2010- 2015 đề ra là: Thúc đẩy công tác lý luận phê bình âm nhạc, và thực hiện quảng bá âm nhạc, bao gồm cả việc tuyên truyền và giới thiệu những tác phẩm có giá trị tới công chúng.

“Hội Nhạc sĩ đã lên một kế hoạch lớn và chặt chẽ, chủ động “bắt tay” với các đài truyền hình và đài phát thanh cả ở trung ương và địa phương để thiết lập một “kênh” riêng quảng bá âm nhạc. Từ đó sẽ tạo ra được những mảng màu tươi sáng của âm nhạc Việt”- nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân cho biết.
Cũng theo ông Quân, hiên tại, Hội Nhạc sĩ đang xây dựng và quy hoạch các đề án âm nhạc với mục tiêu 10 năm (2010-2020), với trọng điểm là đầu tư, hỗ trợ sáng tạo mạnh mẽ hơn, tránh dàn trải nhỏ lẻ. Hội cũng sẽ kết hợp với các cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục, văn hóa để nâng cao giáo dục thẩm mỹ âm nhạc...

Đặc biệt, Hội Nhạc sĩ Việt Nam sẽ kiến nghị với Đảng, Nhà nước và Quốc hội sớm ban hành Luật Âm nhạc nhằm tạo ra một thiết chế tổng hợp cho các hoạt động âm nhạc, cũng như tạo ra một sân chơi lớn hơn, rộng mở hơn cho giới nhạc sĩ và tạo điều kiện để mọi người dân tiếp cận và tham gia vào việc xây dựng một nền âm nhạc Việt Nam đậm bản sắc.

 

Vân Thành

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác