Hướng đi nào cho cải lương?

(Cinet)-Cải lương đang ngày trở nên xa rời cuộc sống. Nói cách khác, nghệ thuật cải lương đang “ngắc ngoải”. Hướng đi nào cho cải lương? Câu hỏi ấy bao năm nay vẫn là chuyện nhức đầu của các cấp lãnh đạo cũng như những người yêu mến loại hình nghệ thuật này.

Hướng đi nào cho cải lương? - ảnh 1

Nhìn lại khán giả cải lương hôm nay, thấy đa số là người lớn tuổi, trung niên, 8X, 9X không có bao nhiêu. 10 năm nữa ai sẽ xem cải lương? Cho nên, đào tạo khán giả mới là điều cấp thiết, bởi lực lượng nghệ sĩ coi như đã tương đối ổn, có cả thế hệ đàn anh đàn chị lẫn rất nhiều tài năng trẻ, dư sức phục vụ. Khán giả trẻ tìm đâu ra? Trong chương trình giáo dục của trường phổ thông không có lấy một bài, một làn điệu truyền thống nào, mà chỉ ưu tiên nhạc trẻ. Bước khỏi cổng trường, các em lại tiếp xúc với nhạc trẻ nữa, chưa kể phim ảnh tràn ngập. Ca nhạc dân tộc không có chỗ chen chân. Một người Việt Nam mà không hề biết một làn điệu dân tộc nào, chắc phải cảnh báo về bản sắc văn hóa!

Mà thật tình các em đâu ghét bỏ cải lương. Người ta đã thử dạy cho các em vài làn điệu, các em đều thích thú. Nên chăng tận dụng môi trường giáo dục phổ thông, mỗi tháng chỉ cần dạy một bài, tính ra cả năm các em biết chừng tám bài, tối thiểu sáu năm trung học cũng biết khoảng 30 - 40 bài. Truyền hình cũng là một kênh đào tạo tốt. Nên tổ chức các game show, hát thi, dạy cải lương... Thay đổi hình thức đào tạo cho phong phú, sinh động, thì lớp trẻ sẽ hưởng ứng.

Hỗ trợ tác giả

Nhiều vở diễn chỉ có nghệ sĩ trẻ, không phải là “sao”, nhưng vẫn làm người xem rung động. Lý do: kịch bản chất lượng. Thực tế tác giả cải lương bây giờ hiếm hoi dần, mà đa số đã U60, U70, còn lứa tuổi 30 - 40 cực kỳ ít. Các trường sân khấu, ngữ văn đều không hề có lớp biên kịch. Nên chăng mở thêm phân khoa biên kịch. Hoặc Hội Sân khấu mở lớp tập huấn dài hạn, từ sáu tháng đến một năm, với giáo trình, giáo án đầy đủ, chính quy. Tuyển chọn ưu tiên cho những diễn viên con nhà nòi vì đa số có thuận lợi là rành bài bản, giờ chỉ cần học hỏi thêm về văn học, về kỹ thuật viết lách.

Tấm gương của Triệu Trung Kiên (Nhà hát Cải lương Việt Nam) là thí dụ thuyết phục. Anh là nghệ sĩ, nắm chắc bài bản và tính chất của cải lương, giờ cộng với khả năng văn học liền trở thành tác giả đáng nể. Kịch bản chuẩn mực, ca từ sang trọng, làm cải lương như “nâng cấp” rõ rệt, chinh phục cả những người khó tính. Hoặc tác giả Hoàng Song Việt (Nhà hát Trần Hữu Trang), từ một người nhắc tuồng đêm đêm ròng rã “bám trụ” sân khấu, những câu ca, lời thoại cứ thấm vào máu vào tim, đến khi anh cầm bút thì cho ra nhiều kịch bản chất lượng. Đáng tiếc, chúng ta chỉ ngồi chờ những người trẻ ấy tự phát hoạt động chứ không có động thái nào hỗ trợ, đào tạo đê có được thật nhiều người như thế.

Mở rộng sân khấu ở nhiều nơi

Đành rằng phải có rạp lớn, rạp chuẩn để khán giả tới xem, nhưng vẫn có thể đem cải lương đến tận nơi để phục vụ công chúng. Trong tình hình thiếu đất xây rạp, khán giả ngại đi xa, việc chủ động tổ chức những nhóm chỉ 6 - 10 người, không cần nhiều cảnh trí, diễn một trích đoạn 30 - 60 phút, diễn tại một trường, hoặc một lớp học, hoặc một khu dân cư, phường, khóm, là mô hình tốt để khán giả được xem cải lương thật gần.

Hiện nay không ít diễn viên trẻ tâm huyết với nghề, cũng thèm đất hoạt động, chỉ cần có người đứng ra tổ chức. Bất kỳ nhóm nghệ sĩ nào muốn hoạt động, chỉ cần đăng cai với Hội Sân khấu là có tư cách pháp nhân. Ban, ngành văn hóa và Hội Sân khấu sẽ phúc khảo tiết mục, cấp giấy phép, sau đó xin kinh phí nhà nước để nhóm đi lưu diễn. Bao nhiêu suất là phục vụ, bao nhiêu suất là tự doanh thu.Có lẽ cũng nhẹ hơn nuôi cả một đơn vị quốc doanh tiền tỷ mỗi năm, mà họ không thể năng động bằng các nhóm như thế. Ngoài ra, còn có thể tranh thủ sự ủng hộ của các mạnh thường quân, doanh nghiệp. Đầu tư cho một nhóm, hoặc tài trợ cho vài suất diễn nhỏ với kinh phí 5 - 10 triệu đồng, xem ra cũng nhẹ hơn tài trợ cho một chương trình lớn tốn vài trăm triệu đến bạc tỷ.

Cải lương còn rất nhiều điều phải làm, nhưng chỉ cần giải quyết những khâu cơ bản nhất, tin rằng sẽ có hiệu quả.

 

AV

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác