Phát huy di sản bảo tàng Việt Nam

Từ năm 2005 đến nay, trong khuôn khổ dự án song phương Việt – Pháp mang tên Phát huy di sản bảo tàng Việt Nam (FSP Bảo tàng học), các chuyên gia về bảo tàng của Pháp đã giúp cải thiện trưng bày và đào tạo nhân lực cho các bảo tàng Việt Nam.

Chuyên gia bảo tàng học ở Bảo tàng Quai Branly bà Christine Hemmet.Chuyên gia bảo tàng học ở Bảo tàng Quai Branly bà Christine Hemmet.

FSP do Chính phủ Pháp tài trợ, Đại sứ quán Pháp tại Hà Nội, Viện Khoa học xã hội Việt Nam đồng chủ trì và Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam điều phối. Dự án có sự tham gia của chuyên gia đến từ 3 bảo tàng của Pháp là Bảo tàng Quai Branly, Bảo tàng Nghệ thuật châu Á, Bảo tàng Ảnh Nicéphore Niepce. Ngoài ra còn có các chuyên gia đồ họa, chuyên gia ánh sáng, kiến trúc sư, chuyên gia tổ chức kho... đến từ các văn phòng tư nhân. Dự án nhằm giúp đổi mới trưng bày, giới thiệu các bộ sưu tập một cách hiện đại và hấp dẫn hơn, đào tạo nhân lực cho các bảo tàng Việt Nam. Các nội dung tư vấn gồm kiến trúc bảo tàng, thiết kế trưng bày, đồ họa bảo tàng, tổ chức nội dung và lộ trình khoa học trưng bày...

Từ năm 2005 đến nay, đã có 5 bảo tàng Việt Nam được hưởng lợi của dự án là Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam; Bảo tàng Đăk Lăk; Bảo tàng Lịch sử, Bảo tàng Chứng tích chiến tranh ở TP Hồ Chí Minh; Bảo tàng Điêu khắc Chăm, Đà Nẵng.

Nhân kết thúc dự án, chúng tôi đã có cuộc trao đổi ngắn với bà Christine Hemmet, chuyên gia bảo tàng học ở Bảo tàng Quai Branly.

Phát huy di sản bảo tàng Việt Nam - ảnh 2

Bảo tàng Lịch sử Việt Nam – TP.HCM.

Theo bà, làm thế nào để phát huy giá trị bộ sưu tập ở các bảo tàng?
 

- Có thể nói đó là nghề của chúng tôi. Chúng ta có thể phát huy giá trị của các bộ sưu tập hiện vật bằng cách tổ chức các trưng bày thường xuyên, trưng bày chuyên đề, làm các catalogue giới thiệu hiện vật... Tại Bảo tàng Quai Branly, mỗi trưng bày có sự tham gia của cả 1 êkíp: nhóm chuẩn bị phần nội dung, nhóm khác chuyên về thiết kế, nhóm trưng bày quyết định đặt vật nào, tủ nào ở đâu; nhóm về ánh sáng, nhóm về đồ họa... Tất cả phối hợp làm cho bộ sưu tập hấp dẫn người xem.

Với những kinh nghiệm ấy, cụ thể bà và các chuyên gia đã giúp đồng nghiệp Việt Nam những gì?

- Công việc của dự án ở mỗi bảo tàng khác nhau. Ở Bảo tàng Chứng tích chiến tranh TP Hồ Chí Minh, chúng tôi giúp xây dựng trung tâm ảnh kỹ thuật số (khai trương năm 2007), bảo quản các bức ảnh và xây dựng cơ sở dữ liệu về những bức ảnh này. Ngoài ra, dự án còn tặng cho bảo tàng một số thiết bị tin học, thiết bị xử lý ảnh... Tại Bảo tàng Lịch sử Việt Nam tại TP Hồ Chí Minh, chúng tôi giúp dựng 2 phòng trưng bày mẫu về văn hóa Óc Eo và Chăm Pa, trong đó lưu ý về cách trưng bày, ánh sáng, tạo xưởng phục chế hiện vật. 2 phòng trưng bày đã khai trương tháng 1.2010.

2 phòng trưng bày kiểu mẫu cũng được dựng tại Bảo tàng Điêu khắc Chăm, tôn vinh giá trị các hiện vật quý hiếm liên quan đến 2 di tích Mỹ Sơn và Đồng Dương. Đặc biệt, tại Bảo tàng Đăk Lăk, dự án đã thu thập hầu hết tư liệu về các dân tộc sinh sống tại Đăk Lăk. Và đây cũng là lần đầu tiên ở Việt Nam, các trưng bày sử dụng 4 thứ tiếng: Việt, Pháp, Anh, và Êđê. Không chỉ vậy, hiện vật thuộc về dân tộc nào được giới thiệu bằng thứ tiếng của dân tộc đó. Như vậy, bảo tàng có tất cả ngôn ngữ của các dân tộc sinh sống ở Đăk Lăk.

Tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, các chuyên gia của dự án giúp xây dựng nội dung trưng bày, xây dựng lộ trình khoa học, lựa chọn hiện vật, ảnh, phim; biên soạn hệ thống bài viết, chú giải, hình thành catalogue... cho tòa bảo tàng về các dân tộc Đông Nam Á.

Tổ chức một triển lãm, xây dựng một bảo tàng mới… rất khó khăn, thưa bà?

- Đúng vậy, vì nó liên quan đến nhiều vấn đề, như: sưu tầm hiện vật, xây dựng lộ trình, các chủ đề của trưng bày... Một trưng bày thường được chuẩn bị trong thời gian rất dài. Có cả 1 êkíp, nên chúng tôi mất nhiều thời gian thảo luận để tìm hiện vật, thuyết minh, chú thích hiện vật, bài minh họa. Chúng tôi cũng gặp khó khăn trong việc cân nhắc từ ngữ, bởi có nhiều từ của các dân tộc ít người; khó trong sản xuất các thiết bị trưng bày. Một khó khăn nữa là trình độ của các nhóm cán bộ bảo tàng không tương đồng.

Bà nhận xét thế nào về trình độ của các cán bộ bảo tàng Việt Nam?

- Các cán bộ bảo tàng Việt Nam rất chăm chỉ, tâm huyết với nghề và rất can đảm. Qua quá trình cùng chúng tôi xây dựng các trưng bày, trình độ của họ cũng dần được nâng lên. Tôi thấy dễ chịu khi làm việc ở Việt Nam.

Xin cảm ơn bà!

 

Theo NĐB

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác