Phục dựng Nhà Lang - Giấc mơ hồi sinh di sản Việt

Phục dựng Nhà Lang - Giấc mơ hồi sinh di sản Việt - ảnh 1
Ngôi nhà Lang cuối cùng của cộng đồng người Mường tại Hòa Bình bị cháy
vào tháng 10/2013
(Cinet)- Vượt qua ý nghĩa và khuôn khổ của một cuộc triển lãm, đấu giá tác phẩm, trên cả đó chính là biến giấc mơ phục dựng nhà Lang trở thành hiện thực, để “phượng hoàng” được hồi sinh từ đống tro tàn.
Cách đây hơn hai năm, tháng 10/2013, Nhà Lang Mường cùng toàn bộ các hiện vật văn hóa trưng bày đã cháy rụi dưới tay một số người tham quan thiếu ý thức. Đáng tiếc là đã không có ai phải chịu trách nhiệm về đống tro tàn ấy, cũng như nhiều vụ cháy khác của ngành di sản Việt Nam: Gian Phủ thờ 300 năm tuổi trong chùa Bút Tháp, cháy chùa Tảo Sách, chùa Dơi, cháy đền thờ Lê Lai ở Thanh Hóa… Những di sản văn hóa mất đi đồng thời với sự thất lạc văn hóa, “khuyết tật” ý thức cộng đồng, “miễn dịch” trách nhiệm công dân của một vài con người cụ thể. Nhưng số nhỏ ấy đã vô hình củng cố quyết tâm chữa lành khoảng vỡ di sản, quyết phục dựng lại giá trị văn hóa của rất nhiều trí thức, nghệ sĩ, họa sĩ, nhà điêu khắc.
Di sản văn hóa đã mất hẳn, nhưng tất cả chúng ra vẫn được quyền hy vọng về giá trị nhân văn của xã hội sẽ giữ gìn và xây dựng lại những giá trị mới cho cộng đồng. Sự kiện đấu giá tác phẩm nghệ thuật để phục dựng Nhà Lang ngày 25/11/2015 vừa qua đã mang ý nghĩa dẫn động một xã hội dân sự trân trọng nghệ thuật và giá trị đích thực, trân trọng đóng góp của bảo tàng tư nhân với đời sống văn hóa, cũng như vai trò của mỗi con người yêu nghệ thuật trong việc dẫn dắt cộng đồng và lan tỏa trách nhiệm công dân.
Phục dựng Nhà Lang - Giấc mơ hồi sinh di sản Việt - ảnh 2
Phục dựng Nhà Lang - Giấc mơ hồi sinh di sản Việt - ảnh 3
Đây là ngôi nhà có tuổi thọ trên 100 năm với nhiều hiện vật quý giá

Việc khôi phục nhà Lang Mường tại Hòa Bình là mong muốn của các nghệ sĩ trong Bảo tàng Không gian Văn hóa Mường, các nhiếp ảnh gia, những người yêu văn hóa và muốn gìn giữ di sản văn hóa quý báu của dân tộc, bởi nhà Lang Mường không đơn thuần chỉ là một ngôi nhà mà nó đã trở thành một biểu tượng, nơi lưu trữ và truyền tải những tầng ký ức suốt chiều dài lịch sử của một cộng đồng người.
Ngôi nhà Lang cuối cùng bị cháy là sự đứt gãy ký ức tập thể của một cộng đồng có sức sống mạnh mẽ với bản sắc riêng. Trước sự mất mát quá lớn, nhiều nghệ sĩ yêu di sản đã lên ý tưởng tổ chức triển lãm, bán đấu giá tác phẩm mỹ thuật ủng hộ phục dựng nhà Lang của Bảo tàng không gian văn hóa Mường và được nhiều nghệ sĩ nhiệt tình ủng hộ. “Nhà Lang - Giấc mơ hồi sinh” là tên gọi của Chiến dịch gây quỹ Cộng đồng ủng hộ phục dựng lại nhà Lang. “Ngọn lửa đã thiêu rụi ngôi nhà Lang hàng trăm năm tuổi cùng nhiều hiện vật quý của văn hóa dân tộc Mường, nhưng không thể thiêu rụi khát vọng bảo tồn và phục dựng lại di sản văn hóa vô giá này. Ngay lúc này đây, thời điểm đưa giấc mơ hồi sinh thành hiện thực đã đến rất gần…”, họa sĩ Vũ Đức Hiếu, Giám đốc Bảo tàng Không gian Văn hóa Mường chia sẻ.
Phục dựng Nhà Lang - Giấc mơ hồi sinh di sản Việt - ảnh 4
Phục dựng Nhà Lang - Giấc mơ hồi sinh di sản Việt - ảnh 5
Tuy nhiên sau đám cháy, toàn bộ ngôi nhà và khoảng 200 hiện vật gốc trưng bày bên trong đã bị phá hủy hoặc rơi vào tình trạng hư hỏng nặng

Có thể nói rằng, chiến dịch gây quỹ phục dựng nhà Lang qua việc bán đấu giá các tác phẩm nghệ thuật là một cuộc “xuống đường” của giới mỹ thuật cả nước, qua đó để khơi dậy ý thức về di sản văn hóa cho cộng đồng, thể hiện tinh thần “không vô can” trước việc di sản văn hóa của dân tộc bị phá hủy.
Trên nền tảng kết quả từ việc đấu giá gây quỹ, nhà Lang sẽ được phục dựng tại đúng vị trí cũ, bằng những nguyên vật liệu truyền thống địa phương, do chính những người thợ đồng bào Mường lắp dựng theo kỹ thuật thủ công truyền thống, để nguyện vọng hồi sinh được thành hình trên tro than, đổ vỡ, để nhà Lang trở lại, tiếp nối âm hưởng văn hóa những trăm năm xưa và đồng hành cùng hiện tại, để niềm tin vào lòng trân trọng của cuộc sống trước di sản tiền nhân vẫn được giữ gìn, lan tỏa không ngừng.
Phục dựng Nhà Lang - Giấc mơ hồi sinh di sản Việt - ảnh 6
Hy vọng rằng, thành công của chiến dịch gây quỹ cộng đồng sẽ giúp nhà Lang một lần nữa được hồi sinh

Vẫn biết bảo tồn là công việc khó khăn nhưng thực sự hàm chứa những hành động cao quý và đòi hỏi phải có một niềm say mê lâu dài. Qua chiến dịch “Nhà Lang - Giấc mơ hồi sinh” có thể thấy hơn cả là đặt niềm hy vọng vào cộng đồng, mong muốn mọi người thấy được tầm quan trọng của việc bảo tồn để từ đó có hành động thiết thực hơn, chung tay góp sức gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống. Bởi lẽ sự bảo tồn với những di sản vật thể và phi vật thể là một bình diện không thể thiếu của văn hóa trong cuộc sống văn minh. Bảo tồn di sản không phải là việc của riêng ai. Những giá trị truyền thống của cộng đồng phải là việc của chính cộng đồng và câu chuyện nhà Lang bị cháy không là một dấu chấm hết...Hy vọng rằng qua sự kiện lần này sẽ tạo động lực thúc đẩy xã hội có một cái nhìn đúng đắn, đầy đủ hơn về câu chuyện nghệ thuật và di sản tại Việt Nam.
CN
Ảnh: nhalang.muong.vn

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác