Quảng Nam với công tác bảo tồn và phát huy giá trị các di sản văn hoá

(Cinet) - Quảng Nam, vùng đất có bề dày văn hóa, hiện đang sở hữu 52 di tích cấp quốc gia, 280 di tích cấp tỉnh và 134 di tích được UBND tỉnh ra quyết định bảo vệ, trong đó Khu phố cổ Hội An và Khu đền tháp Mỹ Sơn vừa là Di sản Văn hóa thế giới, vừa là di tích quốc gia đặc biệt.

Quảng Nam với công tác bảo tồn và phát huy giá trị các di sản văn hoá - ảnh 1

Đây chính là niềm vinh dự, tự hào của nhân dân Quảng Nam nói riêng và cả nước nói chung, đồng thời cũng là trách nhiệm to lớn của chúng tôi trong việc giữ gìn và phát huy giá trị của các di sản.

Với sự cố gắng nỗ lực của Ngành VHTTDL cùng các cấp, các ngành có liên quan, trong 6 tháng đầu năm 2011, công tác bảo tồn và phát huy giá trị các di sản văn hóa trên địa bàn tỉnh Quảng Nam đã đạt được một số kết quả ghi nhận sau đây:

Về công tác quản lý nhà nước đối với di sản văn hóa:

Trong thời gian qua, Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch phối hợp với các cấp, các ngành liên quan đã tổ chức tuyên truyền, phổ biến những văn bản pháp lý về di sản văn hoá như Luật Di sản văn hóa năm 2001; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Di sản văn hóa năm 2009; các văn bản liên quan của tỉnh trên lĩnh vực văn hoá... tạo đồng thuận cao trong cộng đồng về giữ gìn và phát huy giá trị di sản.

Trong 6 tháng đầu năm 2011, tỉnh phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và các Bộ, ngành Trung ương trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Dự án Quy hoạch tổng thể bảo tồn và phát huy giá trị Khu di tích lịch sử cách mạng Trung Trung Bộ - Nước Oa, với quy mô là khu di tích cách mạng của cả nước có giá trị lịch sử tiêu biểu đối với 11 tỉnh khu vực miền Trung trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Ngay từ đầu năm, Sở đã tham mưu UBND tỉnh tổ chức Hội nghị tổng kết công tác quản lý di tích năm 2010 và triển khai nhiệm năm 2011, tuyên dương những địa phương, tập thể và cá nhân có những đóng góp xuất sắc trong công tác bảo tồn di tích. Năm 2011, Trung tâm Quản lý di tích và danh thắng tỉnh triển khai lập hồ sơ đề nghị cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với các di tích quốc gia và tập huấn chủ Sở hữu di tích quốc gia trên địa bàn tỉnh (dự kiến sẽ hoàn thành trong năm 2011). Làm việc với các địa phương về công tác quản lý các di tích xuống cấp, đồng thời tổ chức in hàng ngàn tập gấp tuyên truyền, giáo dục pháp luật về bảo vệ di tích gắn với việc kiểm tra tình trạng lấn chiếm di tích nhằm đưa ra biện pháp chấn chỉnh kịp thời.

Nhằm tăng cường công tác quản lý, bảo tồn di tích, chúng tôi đã tham mưu UBND tỉnh Quyết định ban hành Quy chế quản quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị các di tích và danh thắng trên địa bàn tỉnh Quảng Nam và Quyết định phê duyệt Đề án Tu bổ cấp thiết di tích cấp tỉnh trên địa bàn tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2011-2020. Đây là 2 văn bản pháp lý cần thiết cho công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di tích trên địa bàn tỉnh Quảng Nam hiện nay.

Việc phân cấp quản lý di tích cho các địa phương trên địa bàn tỉnh được thực hiện theo “Quy chế quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị các di tích và danh thắng trên địa bàn tỉnh Quảng Nam” (ban hành kèm theo Quyết định số 28/2010/QĐ-UBND ngày  26/11/2010 của UBND tỉnh). Các di tích cấp quốc gia ủy quyền cho UBND các huyện, thành phố quản lý; các di tích cấp tỉnh, di tích được UBND tỉnh ra quyết định bảo vệ được giao cho UBND các xã, phường, thị trấn quản lý. Do đó, hầu hết các địa phương đã làm tốt trách nhiệm của mình trong công tác quản lý di tích.

Ngoài ra, nhằm tăng cường công tác xã hội hoá trong việc quản lý di tích, ngành Văn hoá, Thể thao và Du lịch Quảng Nam phối hợp với ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh chỉ đạo phong trào “Trường học thân thiện, học sinh tích cực” theo tinh thần Chỉ thị 40/CT-BGDĐT ngày 22/07/2008 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo. Theo đó, mỗi trường phổ thông có trách nhiệm bảo quản, chăm sóc ít nhất một di tích trên địa bàn.

Nhờ thực hiện các biện pháp trên, hệ thống các di tích và danh thắng tại Quảng Nam trong thời gian qua đã được quản lý một cách chu đáo, toàn bộ phần di tích gốc đều được bảo quản tốt, hạn chế việc bị xâm hại.

Về công tác bảo tồn, trùng tu, tôn tạo di sản văn hoá:

Di sản văn hóa phi vật thể:

Bên cạnh những giá trị văn hóa vật thể, với sự nổi bật của 2 di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn và Hội An, Quảng Nam còn ẩn chứa bên trong nó sự đa dạng và đặc sắc của các loại hình văn hóa phi vật thể. Vì vậy, cùng với việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa vật thể, chúng tôi cũng hết sức coi trọng việc giữ gìn những phong tục, tập quán, lễ hội truyền thống, tôn giáo, tín ngưỡng và văn nghệ dân gian mang đậm yếu tố văn hóa và nhân văn xứ Quảng.

Trong thời gian qua, bên cạnh việc làm tốt công tác bảo tồn, phát huy các giá trị di sản vật thể, Quảng Nam còn làm tốt công tác bảo tồn, phát huy các di sản văn hóa phi vật thể, góp phần gìn giữ “phần hồn” cho các di sản thông qua việc bảo tồn và phát huy các lễ hội dân gian, nghệ thuật diễn xướng hay phát triển các làng nghề, tái hiện các lễ hôi dân gian, ca múa nhạc truyền thống của các dân tộc… Cùng với việc khai thác các tiềm năng nhằm phát triển du lịch kết hợp với bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, Quảng Nam, cụ thể là tại hai Di sản văn hóa thế giới, đã tổ chức thành công các Lễ hội văn hóa như: Lễ hội Quảng Nam hành trình di sản, Lễ hội giao lưu văn hóa Việt - Nhật, Đêm rằm phố cổ, Đêm Mỹ Sơn huyền ảo, Lễ hội Bà Thu Bồn... góp phần cùng với hoạt động Lễ hội của các cộng đồng cư dân vùng biển, vùng sông nước, làng nghề truyền thống không những đã khơi dậy sức sống văn hóa trong nhân dân, mà còn tạo nên động lực thúc đẩy việc bảo tồn và phát huy giá trị của các di sản văn hoá. Công tác sưu tầm, biên soạn xuất bản trên 20 đầu sách và đĩa phim về văn hoá, lễ hội miền núi, miền biển, văn học dân gian các dân tộc thiểu số, văn học dân gian miền biển, làng nghề truyền thống và danh nhân Quảng Nam.

Hiện nay, Quảng Nam đang triển khai sưu tầm, thống kê văn hoá phi vật thể trên địa bàn tỉnh theo Thông tư 04/2010 của Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch về việc kiểm kê di sản văn hoá phi vật thể trên địa bàn Quảng Nam.

Di sản văn hoá vật thể

Tính đến nay, tỉnh đã lập hồ sơ đề nghị các cấp có thẩm quyền công nhận 52 di tích cấp quốc gia, 280 di tích cấp tỉnh, Mỹ Sơn và Hội An vừa là di sản văn hoá thế giới, vừa là di tích quốc gia đặc biệt. Cù Lao Chàm được UNESCO công nhận là Khu Dự trữ sinh quyển thế giới. Riêng 6 tháng đầu năm 2011, đã hoàn thành hồ sơ trình các cấp công nhận 02 di tích quốc gia và 23 di tích cấp tỉnh.

Nhờ sự giúp đỡ của chính phủ các nước và các tổ chức quốc tế, các di tích tại Hội An và Mỹ Sơn được nghiên cứu, trùng tu, tôn tạo và phát huy giá trị. Đồng thời, chúng tôi cũng thường xuyên phối hợp với các nhà khoa học trong và ngoài nước tổ chức hội thảo, trao đổi nghiệp vụ chuyên môn và tiến hành một số dự án quốc tế dưới nhiều hình thức để chia sẻ trách nhiệm trong việc bảo vệ và phát huy những di sản chung của nhân loại.

Nguồn vốn: Đối với 2 di sản văn hóa thế giới Hội An và Mỹ Sơn, kinh phí tu bổ được huy động chủ yếu từ ngân sách, tài trợ của các tổ chức quốc tế và nguồn đóng góp của nhân dân với tổng trị giá hơn 230 tỉ đồng, trong đó nguồn tài trợ nước ngoài hơn 66,6 tỉ đồng để tu bổ 337/1360 di tích tại Hội An (tiêu biểu như các di tích: Văn Thánh Hội An, Lai Viễn Kiều, Miếu Âm Hồn, Nhà thờ tộc Trần, nhà cổ 146 Trần Phú…) và triển khai một số dự án tại Mỹ Sơn, như: khai quật khảo cổ học và tu bổ nhóm tháp G, chống đỡ cấp thiết và dựng nhà bao che tháp F1, kè khẩn cấp bảo vệ nhóm tháp A, xây cầu và khơi thông dòng chảy Khe Thẻ… đã góp phần tích cực vào quá trình chống xuống cấp các di tích.

Trong 6 tháng đầu năm 2011, tỉnh đã phối hợp với Văn phòng UNESCO thực hiện dứt điểm dự án bảo tồn nhóm tháp G, khu di tích Mỹ Sơn (trong đó nguồn vốn đối ứng trích từ ngân sách tỉnh là 480 triệu đồng); bằng nguồn vốn tài trợ của nước ngoài đã tổ chức trùng tu nhà số 14 Nguyễn Thái Học trong Khu phố cổ Hội An... Phối hợp với Bảo tàng Quân khu V khởi công xây dựng Nhà làm việc đồng chí Chu Huy Mân tại Khu di tích lịch sử cách mạng Trung Trung Bộ - Nước Oa. Hoàn thành trùng tu Nhà lưu niệm Phan Châu Trinh; địa đạo Phú An Phú Xuân; lập các hồ sơ trình phê duyệt dự án trùng tu tháp E7 (khu di tích Mỹ Sơn). Năm 2011, ngân sách tỉnh cấp 1,5 tỷ đồng để trùng tu các hạng mục di tích thuộc Đề án trùng tu di tích cấp tỉnh.

Hiện nay, để đảm bảo nguồn vốn cho việc tu bổ, tôn tạo di tích, nhất là các di tích đang đứng trước nguy cơ bị hủy hoại bởi thời gian và thiên tai, chúng tôi đẩy mạnh xã hội hóa trong công tác trùng tu di tích, việc làm này đã đem lại hiệu quả thiết thực: Năm 2010 và 6 tháng đầu năm 2011 các địa phương đã đầu tư và kêu gọi vận động hàng trăm tỉ đồng để trùng tu di tích, đáng chú ý như: Huyện Điện Bàn đã chi ngân sách và vận động nhân dân được 1,38 tỷ đồng để phục dựng đình Diệm Sơn, lăng mộ Trương Công Hy, nhà cụ Nguyễn Nho Phán; thành phố Tam Kỳ đã trích ngân sách và vận động nhân dân được 2,6 tỷ đồng để tu bổ mộ Trần Thuyết, mộ Lê Văn Long, đình Mỹ Thạch; huyện Duy Xuyên chi ngân sách và vận động nhân dân được 360 triệu đồng để tu bổ dinh bà Chiêm Sơn, đình Nam Phước...

Có thể nói, công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa ở Quảng Nam trong thời gian qua đã góp phần quan trọng vào việc giáo dục truyền thống, phát triển du lịch, tăng thu nhập cho người dân, góp phần phát triển kinh tế xã hội ở địa phương. Nhờ vậy, trong những năm gần đây, mặc dầu bị ảnh hưởng suy thoái kinh tế toàn cầu, nhưng tỉnh Quảng Nam vẫn thu hút được một lượng du khách đáng kể. Năm 2010, đã đón 2,4 triệu lượt khách, trong đó có 1,19 triệu khách quốc tế. Sáu tháng đầu năm 2011 đã đón 1.216.700 lượt khách, trong đó, khách quốc tế đạt 725.000 lượt, tăng đáng kể so với năm 2010.  

Tiếp tục phát huy những kết quả đã đạt được trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản thời gian qua, ngành VHTTDL Quảng Nam đã đề ra phương hướng, nhiệm vụ trong thời gian tới, cụ thể là: Tích cực tuyên truyền nâng cao nhận thức, tạo ý thức về bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hoá trong cộng đồng, nhất là chủ sở hữu di sản văn hoá; Trên cơ sở Đề án tu bổ cấp thiết di tích cấp tỉnh trên địa bàn tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2010 – 2020 đã được UBND tỉnh Quảng Nam phê duyệt, tiến hành trùng tu cấp thiết, chống xuống cấp các di tích; Tăng cường hơn nữa công tác xã hội hoá các nguồn lực trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hoá.

 

ĐINH HÀI - Giám đốc Sở VHTTDL Quảng Nam

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác