Sản phẩm văn hóa ảnh hưởng thế nào trong cơn bão internet

(Cinet) – Sản phẩm văn hóa là từ chung để nói về những sản phẩm thuộc mọi lĩnh vực văn hóa được tạo ra phục vụ nhu cầu thụ hưởng văn hóa của người dân. Tuy nhiên, trong thời đại internet phát triển như vũ bão hiện nay, bên cạnh lợi ích có được thì các sản phẩm văn hóa đã và đang chịu ảnh hưởng không nhỏ từ cơn bão này.

Sản phẩm văn hóa ảnh hưởng thế nào trong cơn bão internet - ảnh 1

Trước khi có internet, muốn thưởng thức một sản phẩm văn hóa, người ta chỉ có thể lựa chọn 1 trong 2 hình thức, đó là mua sản phẩm hoặc sử dụng trực tiếp sản phẩm đó. Những sản phẩm văn hóa có thể mua như: đĩa CD, DVD ca nhạc, phim, kịch, chương trình nghệ thuật, sách, truyện, tạp chí,…và một số loại hình văn hóa có thể được tạo ra những sản phẩm trực tiếp như: chương trình ca nhạc, tác phẩm kịch nói, tuồng, chèo…Ngoài hai hình thức trực tiếp và dán tiếp nêu trên, công chúng nói chung không tìm được cách thức nào khác để sử dụng hay nói cách khác là thụ hưởng văn hóa.

 

Sản phẩm văn hóa ảnh hưởng thế nào trong cơn bão internet - ảnh 2
Trước khi có internet, muốn tiếp cận, thưởng thức một sản phẩm văn hóa chỉ có thể trực tiếp thưởng thức ( với những sản phẩm là chương trình ca nhạc, kịch, vở múa....) hoặc mua để sử dụng ( với những sản phẩm như CD, DVD phim, ca nhạc, thời trang....)
 

Kể từ khi có internet, mọi việc đã thay đổi, bên cạnh hình thức sử dụng, thụ hưởng văn hóa truyền thống như trên, công chúng giờ đây có thể dễ dàng tiếp cận các sản phẩm văn hóa qua 1 công cụ đó là internet. Internet khiến mọi thứ trở nên dễ dàng hơn, mọi khoảng cách, rào cản đang dần được xóa bỏ. Những năm gần đây, khi cơn bão internet phát triển với tốc độ chóng mặt trên khắp thế giới, khoảng cách giữa nhà sản xuất, với người sử dụng lại càng rút ngắn, thậm chí khoảng cách địa lý giữa các quốc gia giờ cũng không còn là vấn để đáng nói. Nhờ có internet, người sử dụng có thể ngồi trong nhà, ở quán cà phê, nhà hàng, trên xe ô tô, tàu hỏa, trung tâm thương mại….bất kỳ đâu chỉ cần có 1 thiết bị điện tử là có thể tiếp cận các sản phẩm văn hóa. Sự cạnh tranh, cuộc đua khốc liệt dành thị trường của các sản phẩm điện thoại thông minh smartphone, các sản phẩm máy tính bảng… càng khiến cho việc thụ hưởng văn hóa trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Với một thiết bị nhỏ, nhẹ có internet, công chúng có thể đọc sách, đọc báo, đọc truyện, xem kịch, xem phim, nghe nhạc….mà chẳng cần mua, cũng chẳng cần di chuyển.

 

Sản phẩm văn hóa ảnh hưởng thế nào trong cơn bão internet - ảnh 3
Sau khi có internet, việc tiếp cận và sử dụng các sản phẩm văn hóa trở nên đơn giản và dễ dàng hơn rất nhiều, mọi khoảng cách, rào cản dường như đã được xóa bỏ trong thời đại công nghệ số...
 

Nhưng thực tế cho thấy, mọi sự việc, hiện tượng đều có hai mặt. Sự phát triển của internet với các sản phẩm văn hóa cũng không nằm ngoài quy luật này. Sự ảnh hưởng theo hướng tích cực của nó, dễ dàng nhận thấy đó là giờ đây số lượng người nghe nhạc, xem phim, đọc sách…tăng lên đáng kể so với thời kỳ phải bỏ tiền ra mua các sản phẩm văn hóa mới có thể sử dụng, hưởng thụ chúng. Như vậy cũng có nghĩa là trình độ nhận thức, sự hiểu biết về mọi lĩnh vực văn hóa của người dân nói chung cũng được cải thiện đáng kể nhờ có internet. Cũng nhờ cơn bão internet, các sản phẩm văn hóa dễ dàng đến gần hơn với công chúng, các nhà sản xuất cũng dựa vào internet để tiếp thị sản phẩm văn hóa hiệu quả hơn…Có thể nói, internet đã và đang đóng góp phần công sức không hề nhỏ trong việc mở rộng hiểu biết văn hóa của công chúng nói chung và phát triển thị trường sản phẩm văn hóa nói riêng. Thực tế này đã được nhiều nhà quản lý, nhà sản xuất, các nhà nghiên cứu văn hóa nhìn nhận. Nhà báo Trần Mai Hạnh – nguyên Tổng giám đốc Đài tiếng nói Việt Nam, nguyên Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội nhà báo Việt Nam tại Hội thảo “Quản lý Chất lượng sản phẩm văn hóa qua công tác xây dựng tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật” được tổ chức đầu tháng 11 tại TP. Đà Nẵng đã nói: Sản phẩm văn hóa được tồn tại trong mọi loại hình văn hóa - văn học - nghệ thuật, gồm: sách - âm nhạc - hội họa - điêu khắc - kịch nói, tuồng, chèo, cải lương (sấn khấu) - điện ảnh v.v.v… Nói đến sản phẩm văn hóa là phải nói đến tác động của nó khi đến được với quần chúng. Nếu không truyền lan được, mà sản phẩm văn hóa làm ra rồi đóng khung để đấy tự thưởng thức, tự sướng trong một nhóm người thì phỏng có ích gì? Số người trực tiếp xem biểu diễn nghệ thuật ở nhà hát, xem phim ở rạp hoặc trực tiếp tham gia các hoạt động văn hóa nghệ thuật rất ít. Vì vậy, sản phẩm văn hóa phải đến với người dân thông qua các phương tiện truyền thông: truyền hình, phát thanh, báo in, báo điện tử và các trang tin, các mạng xã hội trên Internet. Thế cũng có nghĩa, sản phẩm văn hóa dù chất lượng có tinh túy, có cao đến bao nhiêu cũng không thể một mình một ngựa, một mình một đường đến với người tiếp nhận. Thời đại kỹ thuật số, với sự nâng bước của công nghệ thông tin hiện đại, toàn cầu hóa đang trở thành mối quan tâm hàng đầu trên nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội. Đương nhiên văn hóa (mà cốt lõi là sản phẩm văn hóa) cũng không ngoại l. Chỉ cần nói vậy là đủ thấy internet đóng vai trò quan trọng và có ảnh hưởng như thế nào đối với các sản phẩm văn hóa.

 

Sản phẩm văn hóa ảnh hưởng thế nào trong cơn bão internet - ảnh 4
Nhà báo Trần Mai Hanh tại Hội thảo "Quản lý Chất lượng sản phẩm văn hóa qua công tác xây dựng tiêu chuẩn ,quy chuẩn kỹ thuật" đầu tháng 11 năm 2013..
 

Bên cạnh mặt tích cực như vậy, sự ảnh hưởng tiêu cực của internet với các sản phẩm văn hóa cũng không hề nhỏ. Tiêu cực đầu tiên mà ai cũng có thể nhìn thấy đó là sự xuất hiện của hàng loạt những cá nhân tự coi mình là “nghệ sĩ”. Những nhân vật này, tự sản xuất đĩa nhạc, phim, clip, chụp ảnh hoặc tự sáng tác truyện, viết sách…và tung lên internet để mưu cầu nổi tiếng. Hệ lụy kéo theo đó là một số lượng không nhỏ các bạn trẻ, những người chưa được trang bị đầy đủ kiến thức, sự hiểu biết để có thể chọn lọc, phân luồng các sản phẩm văn hóa kém chất lượng đã và đang lạc lối trên con đường tìm hiểu, học hỏi, tiếp thu kiến thức về các lĩnh vực văn hóa của chính mình. Sự lệch lạc này thoạt nhìn có thể cho rằng đó là điều không quá quan trọng nhưng nếu nhìn nhận, đánh giá đúng thì việc nhỏ này nếu không được giải quyết triệt đế sẽ dẫn tới những hậu quả lớn, đáng tiếc.

 

Sản phẩm văn hóa ảnh hưởng thế nào trong cơn bão internet - ảnh 5
Sản phẩm văn hóa ảnh hưởng thế nào trong cơn bão internet - ảnh 6
Những sản phẩm văn hóa không đạt chất lượng, phản cảm...nhờ vào sự phát triển của internet đã có thể tiếp cận công chúng...Đây chính là tiền đề cho sự lệch lạc trong nhận thức, suy nghĩ của một bộ phận không nhỏ công chúng...
 

Những năm gần đây, chúng ta thấy nổi lên một dàn “nghệ sĩ ảo” với những sản phẩm nghệ thuật thảm họa như “Tâm hồn là vĩnh cửu”; “Sợi xích”; hàng chục, hàng trăm các serie ảnh vì môi trường, vì biển, kêu gọi bảo vệ động vật…xuất hiện đầy rẫy trên internet. Đó là chưa kể đến những sản phẩm văn hóa không đạt chất lượng và không được cấp phép lưu hành như “Bụi đời chợ lớn”, “Thằng mõ”…nhưng nhờ có internet những sản phẩm kém chất lượng này cũng đã tiếp cận được công chúng. Những sản phẩm văn hóa trong danh sách thảm họa hay nói cách khác là sản phẩm văn hóa không đạt tiêu chuẩn, chính là tiền đề của sự lệch lạc trong việc cảm thụ, cách nhìn nhận đánh giá của mỗi cá nhân. Từ một sự việc tưởng chừng rất nhỏ này sẽ kéo theo nhiều hệ lụy lớn về lâu dài đó chính là tạo ra 1 bộ phận không nhỏ những người có hiểu biết lệch lạc, yếu kém về văn hóa, không còn phân biệt được đâu là giá trị thật, đâu là giá trị ảo…nghiêm trọng hơn là sự lệch lạc trong nhận thức đó còn kéo theo những tệ nạn xã hội, gây mất ổn định, đảo lộn giá trị chung của toàn xã hội.

Nói về tác động này, Nhà báo Trần Mai Hạnh cho rằng: “sẽ là sai lầm khi chúng ta ứng xử với sản phẩm văn hóa và các hoạt động văn hóa mà không chú trọng đến tác động kể cả hai chiều xấu - tốt của thời toàn cầu hóa thông tin. Vì một sản phẩm văn hóa khi đươc phổ biến, được lưu hành bằng con đường chính thống hay không chính thống mà phản cảm, phản văn hóa thì tác hại của nó khó lường. Những cơn bão thiên nhiên dù có khủng khiếp đến mấy cũng lâu lâu mới diễn ra một lần. Còn bão thông tin, bão dư luận trong lĩnh vực văn hóa - nơi có nhiều hoạt động nhạy cảm, hấp dẫn với những người nổi tiếng có, tai tiếng có, với sự nhảy múa của đồng tiền và đủ mọi chiêu trò - thì diễn ra liên tục. Thời công nghệ hiện đại, Internet và các mạng xã hội tương tác (mạng Facebook có tới 1,15 tỷ thành viên) đã phá vỡ mọi biên giới thông tin, tin tức hình ảnh truyền lan với tốc độ chóng mặt. Dòng thác thông tin với sự tham gia không kiểm soát được của các fan cuồng xối vào cuộc sống, sự xuất hiện của những “nghệ sĩ ảo” đã và đang có nguy cơ làm lệch chuẩn các giá trị văn hóa, làm nhiễu loạn đời sống tinh thần của một bộ phận giới trẻ…”

 

Sản phẩm văn hóa ảnh hưởng thế nào trong cơn bão internet - ảnh 7
Hòa với dòng chảy chung của thế giới, chúng ta không thể ngừng phát triển internet,..điều cần làm để giảm thiểu mặt có hại, nâng cao mặt có lợi của cơn bão internet với các sản phẩm văn hóa đó là xây dựng ý thức từ chính mỗi cá nhân, mỗi nghệ sĩ, đặc biệt là cần những quy định chặt chẽ của ngành văn hóa...
.

Thời xã hội hiện đại ngày nay, việc hòa nhập, bắt kịp xu hướng thế giới là điều tất yếu mà bất kỳ quốc gia nào muốn phát triển đều phải cố gắng thực hiện. Việt Nam cũng không nằm ngoài quy luật chung đó, vì thế việc phát triển internet là điều không thể không làm chỉ vì sợ những bất lợi mà cơn bão internet sẽ mang đến. Chúng ta vẫn phải phát triển internet, phát triển các sản phẩm văn hóa nhưng để đẩy mạnh mặt có lợi và giảm thiểu tối đa mặt có hại thì cần xây dựng ý thức của mỗi nghệ sĩ- những chủ thể của sản phẩm văn hóa, của các nhà sản xuất và đặc biệt là sự quan tâm, những chính sách, quy định chặt chẽ của các cơ quan quản lý văn hóa. Như nhà báo Trần Mại Hạnh nói thì: “Chính những thời điểm sục sôi dư luận, tiếng nói khẳng định chất lượng của sản phẩm văn hóa, sự đúng - sai trong hành xử của người nghệ sĩ, sự đúng – sai trong việc tạo ra các sản phẩm văn hóa, rất cần các cơ quan quản lý văn hóa nghệ thuật vào cuộc. Trong cơn bão toàn cầu về thông tin, chính sự minh bạch - kịp thời - trách nhiệm là ba trong số những thành tố quan trọng cấu thành nhịp thở yên bình cho xã hội”.

Nguyễn Hương

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác