Tăng cường công tác quản lý và tổ chức lễ hội

Lễ hội là một sinh hoạt văn hóa cộng đồng không thể thiếu trong đời sống hiện đại; nhằm thoả mãn khát vọng trở về cội nguồn, cân bằng đời sống tâm linh và hưởng thụ, sáng tạo văn hoá của nhân dân. Nhưng làm sao để lễ hội vừa là nét đẹp văn hóa dân tộc, vừa là một trong những sản phẩm du lịch hấp dẫn du khách trong và ngoài nước?

Lễ hội - món ăn tinh thần không thể thiếu

Trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hoá và hội nhập kinh tế quốc tế, đời sống tinh thần và vật chất được nâng cao do đó tham gia lễ hội đã trở thành một nhu cầu chính đáng, một món ăn tinh thần không thể thiếu. Theo thống kê của Cục Văn hóa cơ sở, hiện nay trong cả nước có khoảng 7.966 lễ hội với quy mô khác nhau, từ làng, xã đến tỉnh, khu vực và quốc gia trong đó có 739 lễ hội dân gian; 332 lễ hội lễ hội lịch sử cách mạng; 544 lễ hội tôn giáo; 10 lễ hội du nhập từ nước ngoài và 40 lễ hội khác.

Hiện nay, các lễ hội lớn như Giỗ tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng (Phú Thọ), Lễ hội Chùa Hương (Hà Nội), Hội Lim (Bắc Ninh), Lễ hội Làng Sen (Nghệ An), Lễ hội Quan Thế Âm (Đà Nẵng), Lễ hội núi Bà Đen (Tây Ninh), Lễ hội đền Nguyễn Trung Trực (Kiên Giang)… có vai trò tích cực trong đời sống của người dân thể hiện qua việc thu hút số lượng lớn du khách trong và ngoài nước tham gia. Tuy nhiên, do tác động của mặt trái kinh tế thị trường, tại một số lễ hội vẫn bộc lộ nhiều hạn chế, trong đó có công tác quản lý và tổ chức lễ hội.

Việc quản lý và tổ chức lễ hội...

Hiện đã có các văn bản về tổ chức và quản lý lễ hội như Chỉ thị 27/CT-TƯ ngày 12.1.1998 của Bộ Chính trị; Chỉ thị 14/1998/CT-TTg ngày 28.3.1998 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Quy chế thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội; Quyết định số 308/2005/QĐ - TTg ngày 25.11.2005 của Thủ tướng Chính phủ về thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội; Nghị định 11/2006/NĐ-CP ngày 18.1.2006 về Quy chế quản lý các hoạt động văn hoá và kinh doanh dịch vụ văn hoá công cộng. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng có nhiều quyết định, thông tư, quy chế về tổ chức và quản lý lễ hội. Đối với các địa phương cũng có những văn bản quy phạm pháp luật cụ thể đối với việc tổ chức lễ hội. Thế nhưng, những bất cập trong việc quản lý và tổ chức lễ hội vẫn là chuyện “muôn năm cũ”. Phó cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở Vương Duy Bảo cho rằng, bất cập đầu tiên trong công tác quản lý và tổ chức lễ hội hiện nay là sự quá tải về số lượng khách tham gia. Thời gian gần đây, lượng du khách tăng đột biến ở hầu hết các lễ hội, nhất là lễ hội có quy mô lớn. Ví dụ chỉ tính riêng mùa lễ hội năm 2009, Lễ hội chùa Hương dự kiến đón 1,4 triệu khách nhưng trong ngày khai mạc đã có 6 vạn lượt khách tham gia; Lễ hội khai ấn Đền Trần chỉ trong ngày khai mạc đã đón trên 8 vạn khách; Lễ hội Đền Hùng đón trên 3 triệu lượt khách… Trong điều kiện tự nhiên, lịch sử để lại, khuôn viên di tích, danh thắng và không gian tổ chức lễ hội có giới hạn, nhưng lượng du khách quá đông dẫn đến tình trạng lộn xộn, ùn tắc giao thông, tư thương nâng giá dịch vụ… tạo ra những hình ảnh phản cảm, làm biến dạng bức tranh đẹp của lễ hội Việt Nam. Cùng với đó, việc tu bổ di tích và sử dụng nguồn thu công đức tại một số nơi còn thiếu hiệu quả; thời gian lễ hội kéo dài; hiện tượng nâng giá, ép giá, cờ bạc, mê tín dị đoan, hành khất, đeo bám khách du lịch chưa giảm. Và đặc biệt là văn hóa giao tiếp, ứng xử trong các lễ hội còn yếu, trách nhiệm và ý thức của du khách rất hạn chế như xả rác tuỳ tiện, đốt nhiều đồ mã bất chấp quy định của Ban tổ chức lễ hội…

Và nâng cao ý thức của người dân

Nhằm tăng cường công tác quản lý và tổ chức lễ hội, Phó cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở Vương Duy Bảo đưa ra một số giải pháp như: quán triệt nhận thức của cấp ủy, chính quyền, các ban, ngành, đoàn thể về trách nhiệm đối với công tác quản lý và tổ chức lễ hội; xây dựng cơ quan và phương thức quản lý phù hợp với quy mô từng lễ hội… Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Huỳnh Vĩnh Ái cũng cho rằng, cần phải chú trọng công tác tuyên truyền về văn bản pháp luật có liên quan về giá trị của di tích, lễ hội và nếp sống văn minh trong lễ hội; từ đó nâng cao ý thức của người dân tham gia lễ hội.

Lễ hội là di sản văn hóa tinh thần của dân tộc. Giải quyết các bất cập trong công tác quản lý lễ hội, ngoài các giải pháp mang tính hành chính nhà nước thì quan trọng nhất vẫn là ý thức của người dân - người chủ và là người thụ hưởng các giá trị tinh thần của lễ hội. Và chính quyền địa phương, với vai trò vừa là người tham gia lễ hội, vừa với tư cách quản lý nhà nước về lễ hội tại địa phương cần có ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa của địa phương.

 

Theo NĐB

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác