Thú chơi tranh Tết

Thú chơi tranh Tết - ảnh 1
Những năm gần đây thú treo tranh dân gian vào dip Tết  đang trở lại
chứng tỏ sức sống mạnh mẽ của dòng tranh truyền thống
(Cinet) – Chơi tranh Tết từ hàng trăm năm qua đã trở thành thú chơi tao nhã của người Việt, mặc dù hiện nay xã hội đã có rất nhiều đổi thay song không vì thế mà thú chơi này mất đi.
Xưa thú chơi tranh ngày Tết rất phổ biến không chỉ của người có tiền mà người ít tiền cũng chơi, thú vui này là một phần không thể thiếu trong không gian tết cổ truyền. Điển hình dễ thấy nhất trong các gia đình Việt độ 20 chục năm về trước đó là nhà nào cũng dán vài tờ tranh Tết để không khí xuân ùa vào nhà, thường thì từ sau ngày ông Công ông Táo.
Tranh Tết trước là chủ yếu là tranh Đông Hồ, tranh Hàng Trống cũng vì thế mà những ngày trước tết, người Đông Hồ (Thuận Thành, Bắc Ninh) mang tranh đi bán khắp nơi. Tranh Hàng Trống cũng rậm rịch trước đó vài thàng, in in, vẽ vẽ và trưng bày với một số lượng lớn các mẫu hàng hơn thường ngày cho dù lượng khách của thể loại tranh này kén hơn. Tranh Đồng Hồ thường được tạo ra bằng cách in chồng các ván màu lên nhau, sau đó bản nét được in cuối cùng để tạo nên thần thái của tác phẩm. Trong khi đó ngược hoàn toàn toàn qui trình này, tranh Hàng Trống là thể loại tranh được in một lần bản nét, để làm xương sống cho tác phẩm, sau đó người nghệ nhân phải gia công thêm bằng việc tô phẩm màu thì tác phẩm mới trở nên hoàn chỉnh. Cái duyên và khéo của tranh chính là các sắc độ đậm nhạt, sáng tối được tạo ra trên cùng một vệt màu. Do đó tuy cùng một bản in như nhau nhưng tuỳ cảm hứng của người tô mà các tác phẩm này dường như vẫn khác biệt nhau rõ rệt.
Các đề tài trong tranh Tết của làng tranh Đông Hồ cũng như Hàng Trống vô cùng phong phú với nội dung cầu chúc cho tốt lành. Các bức như Tiến Tài, Tiến Lộc, thường được dán ở cổng như muốn mời gọi thần tài đến nhà. Bộ tranh Phúc - Thọ với lời cầu “Phúc như đông hải” và “Thọ tỷ Nam sơn” là những chữ Hán rỗng, với hình minh hoạ rất phong phú nội dung câu chúc phía trong. Đây cũng là kiểu chơi thư họa đồng nguyên rất độc đáo của người Việt.
Bên cạnh đó một số bức tranh Hàng Trống cũng thường được lựa chọn treo trong dịp Tết như “Cá chép trông trăng” hay “Múa rồng”. Những bức tranh này thể hiện cái triết lý âm dương giao hòa của người phương Đông vừa là lời cầu chúc cho một năm mới an khang, phồn thịnh vừa mang không khí tưng bừng của mùa xuân. Một số đề tài khác cũng được ưa chuộng trong dịp Tết như “Gà đàn”, “Lợn đàn” hay “Vinh hoa”, “Phú quý”.
Thú chơi tranh Tết - ảnh 2
Thú chơi tranh Tết - ảnh 3
Thú chơi tranh Tết - ảnh 4
Những bức tranh Hàng Trống, Đông Hồ được ưa chuộng chọn lựa treo trong ngày Tết.

 Khi xã hội bắt đầu phát triển, sự hội nhập của văn hóa phương Tây đã làm cho thú chơi tranh truyền thống có phần bị mai một. Các tranh in sẵn tràn ngập thị trường với nhiều mức giá phù hợp với tất cả các đối tượng, bên cạnh đó thị hiếu cũng theo thời gian mà thay đổi đã làm cho dòng tranh Tết dân gian mất chỗ đứng. Có một khoảng thời gian, những người hoài cổ, các nhà văn hóa đã lo lắng mất đi dòng tranh này, mất đi một thú chơi tao nhã của người Việt. Nhưng may mắn vài năm gần đây, thú chơi tranh dân gian được có xu hướng quay trở lại. Tuy rằng không còn được sôi động và phổ biến như trước song  cũng đã đủ chứng minh nét đẹp truyền thống đã đi sâu vào trở thành một thú chơi thì không dễ gì thay đổi.
Theo GS. Phan Huy Lê, Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử Việt Nam: “Treo tranh dân gian trong ngày Tết đã từng là thú vui tao nhã, phong tục đẹp của người Việt Nam, trước đây hầu như không có nhà nào không treo tranh dân gian trong dịp Tết. Nay tuy có ít hơn nhưng thú chơi này vẫn đang được duy trì trong những gia đình truyền thống và những người yêu cái đẹp truyền thống…”.
Với sự phát triển của xã hội, ngày nay tranh dân gian Đông Hồ và Hàng Trống cũng đã có những thay đổi để phù hợp hơn với cuộc sống thực tế. Vẫn là những bức tranh “Cá chép trông trăng”, “Múa rồng”, “Gà đàn”, “Lợn đàn”, “Vinh hoa”, “Phú quý”… xưa, nhưng người chơi tranh ngày nay đã biến chúng thành những tác phẩm đắt giá bằng nhiều chất liệu cao cấp bền hơn, đẹp hơn, đắt tiền hơn chứ không phải chỉ in trên giấy bản, giấy dó như xưa. Sự chuyển đổi chất liệu không làm mất đi vẻ đẹp của tranh dân gian truyền thống mà còn tạo cho chúng một hơi thở mới, một sức sống mới. Chính vì thế mà hiện nay bên cạnh mâm cỗ Tết, mâm ngũ quả, chúng ta vẫn thấy sự xuất hiện của những bức tranh dân gian Đông Hồ, Hàng Trống trong rất nhiều gia đinh Việt.
Thú chơi tranh Tết - ảnh 5
Thú chơi tranh Tết - ảnh 6

(Ảnh nguồn internet)
NLH
 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác