Về Đền Hùng say điệu hát xoan

(Cinet)- Nhằm quảng bá hát xoan đến đông đảo du khách thập phương, từ ngày 14 đến 19/4, tại Miếu Lãi Lèn và đình Thét xã Kim Đức Thành phố Việt Trì sẽ diễn ra chương trình hát Xoan làng cổ. Đây hứa hẹn sẽ là một điểm đến thú vị cho du khách gần xa.

Về Đền Hùng say điệu hát xoanVề Đền Hùng say điệu hát xoan

Từ cổng chính Khu di tích lịch sử Đền Hùng, theo đường Quế Hoa đi vào khoảng 3km, du khách sẽ đến với xã Kim Đức Thành phố Việt Trì. Nơi đây còn lưu giữ được ba trong bốn phường hát xoan gốc là Phường xoan Phủ Đức, Phường Xoan Kim Đức và Phường xoan Thét. Làng Kim Đức hiện còn có hai di tích gắn liền với truyền thuyết về sự ra đời của hát xoan là Miếu Lãi Lèn và Đình Thét.

Có nhiều truyền thuyết về hát xoan nhưng phổ biến nhất là truyền thuyết của các họ xoan về nơi khởi thủy của hát xoan: Miếu Lãi Lèn nay thuộc xã Kim Đức. Trải qua mấy nghìn năm lịch sử với bao biến cố và thăng trầm, hát xoan vẫn được dung dưỡng và vẹn nguyên. Cha truyền con nối, hát xoan cứ thế âm thầm bền bỉ lan tỏa bám rễ vào đời sống của những người dân đất Tổ.

Về Đền Hùng say điệu hát xoan - ảnh 2
Miếu Lãi Lèn và Đình Thét là hai di tích gắn liền với truyền thuyết ra đời của hát xoan

Trong hát xoan, múa và hát luôn đi cùng và kết hợp với nhau. Dùng điệu múa để minh họa nội dung cho lời ca. Hát xoan cổ có ba phần chính là Hát thờ, hát quả cách và hát hội. Hát thờ có tính nghi thức mang nội dung khấn nguyện, chúc tụng xen mô tả sản xuất theo thứ tự giáo trống, giáo pháo thơ nhang đóng đám.

Tiếp theo là phần hát cách gồm 14 quả cách. Sau phần hát cách đến các tiết mục có tính chất dân gian với nội dung đậm nét trữ tình như hát bỏ bộ, xin huê, đố chữ, hát đúm, cánh cá. Sức sống của hát xoan chính là sự kết hợp của loại hình hát nghi lễ với hát giao duyên tồn tại lâu dài và được nhiều thế hệ yêu thích.

Trong không gian mờ ảo của những làn khói nhang với ánh điện của Miếu Lãi Lèn, màn giáo trống, giáo pháo rộn ràng của phường xoan Phù Đức và phường xoan Kim Đới mở đầu cho đêm diễn đã làm bừng sáng nhiều ánh mắt của người xem ở đủ các lứa tuổi.

Đêm hát xoan bỗng nhiên trở nên sâu lắng khi tiết mục thơ nhang của phường Xoan Thét cất lên đầy thành kính: “Kính lại chiềng làng/ Nghe tôi thơ nhang/ Hòa cho biết ý/ Nhang này nhang thịnh/ Có quế có đơn/ Mở tiệc cầu ơn/ Lấy nhang làm trước/ Thơ thơ lục lục/ Lấy nhạc làm thơ/ Trước tôi đọc thơ/ Sau tôi múa nhạc/ Chúc Thánh mừng Vua Kim Phượng Hoàng lên ngôi chúa trị.”

Về Đền Hùng say điệu hát xoan - ảnh 3
Về Đền Hùng say điệu hát xoan - ảnh 4
Du khách say trong điệu hát xoan

Khi phần hát cách bắt đầu cũng là lúc những người lần đầu xem hát đã hiểu được phần nào nghệ thuật hát xoan, còn những người đã biết về nghệ thuật này thì hồi hộp chờ xem sự trổ tài của các nghệ nhân bởi đây được coi là trọng tâm của cuộc hát.

Giữa không khí linh thiêng của Miếu Lãi Lèn, khách chợt phấn chấn với tiết mục nhàn ngâm cách của phường xoan Kim Đới. Các đào xoan thướt tha trong những điệu múa mềm mại, miêu tả cô thôn nữ đi chơi xuân cùng với lời hát ngọt ngào: Nhàn ngâm một cách/ Bia truyền cổ tích/ Có con gái lành/ Đi chơi một mình…”

Bất chợt, người xem như nhìn thấy những đoàn thuyền nườm nượp nối đuôi nhau đi đánh bắt cá qua điệu múa diễn tả chèo thuyền đầy sinh động và lời ca khỏe khoắn của phường xoan Kim Đới: Hồ là vậy ơi hồ là vậy/ U... ơ… hồ là dô à lên vậy/ Ấy hê là thời hê/ Là nưa mái hê là dô lên vậy” (tiết mục thuyền chèo cách).

Về Đền Hùng say điệu hát xoan - ảnh 5
Hát xoan đã trở nên phổ biến đối với mọi lứa tuổi ở Kim Đức- Việt Trì- Phú Th

Hát Xoan là Di sản văn hóa vô giá không chỉ của người dân vùng đất Tổ mà còn của cả nhân loại, tuy nhiên hiện nay việc nghiên cứu, sưu tầm bảo tồn và phổ biến dân ca Xoan đang gặp nhiều khó khăn. Tỉnh cũng dự định tổ chức các cuộc liên hoan, giao lưu, hội thi, hội diễn để giới thiệu hát Xoan tới đông đảo quần chúng nhân dân; lập các dự án phát triển du lịch, gắn hát Xoan với các tour, tuyến du lịch về miền đất Tổ Hùng Vương. Ủy ban Nhân dân tỉnh đã lên nhiều kế hoạch hành động cụ thể như xây dựng quy chế phong tặng danh hiệu nghệ nhân hát Xoan Phú Thọ; nghiên cứu, kiểm kê, truyền dạy hát Xoan cho nhân dân, đưa hát Xoan vào trong trường học; có kế hoạch đầu tư quy hoạch, bảo tồn, tôn tạo các di tích liên quan đến di sản văn hoá phi vật thể hát Xoan.

Sau gần 2 năm được vinh danh, hát Xoan Phú Thọ đã có những bước “trở mình” tích cực. Nhiều đình làng - không gian diễn xướng hát Xoan cổ được công nhận là Di tích Văn hóa cấp tỉnh, cấp quốc gia. Miếu Lãi Lèn, di tích vật thể gắn với sự tích ra đời của hát Xoan bị hoang phế từ lâu đã được Ủy ban Nhân dân tỉnh Phú Thọ đầu tư khôi phục với tổng kinh phí lên đến 36 tỷ đồng, hiện nay hạng mục chính công trình đã hoàn thành.
Về Đền Hùng say điệu hát xoan - ảnh 6
Về Đền Hùng say điệu hát xoan - ảnh 7
Hát xoan  tại Lễ hội Đền Hùng

Bên cạnh đó, đã có 13 Câu lạc bộ hát Xoan được thành lập ở Phú Thọ. Nhiều địa phương trong tỉnh cũng đã có kế hoạch triển khai thực hiện chương trình hành động “Bảo vệ và phát huy giá trị Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp.

Đến với làng hát xoan cổ Kim Đức thời gian này, các phường xoan đang tích cực tập luyện cho chương trình hát xoan làng cổ cũng như các hoạt động phục vụ lễ Giỗ tổ Hùng Vương.

Lễ hội Đền Hùng năm nay, làng xoan cổ Kim Đức hứa hẹn là điểm đến thú vị cho du khách gần xa về với giỗ Tổ góp phần quảng bá những nét hay nét đẹp của hát xoan vùng đất Tổ.

CN

 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác