Vì sự nghiệp nghiên cứu, bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc

Hơn mười năm qua, với nỗ lực phấn đấu, Trung tâm Nghiên cứu, bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc Việt Nam và Tạp chí Văn hiến Việt Nam đã có nhiều đóng góp tích cực vào sự nghiệp bảo tồn và chấn hưng văn hóa dân tộc.

Vì sự nghiệp nghiên cứu, bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc - ảnh 1

Ghi nhận những thành tích này, trung tâm và tạp chí đã được Nhà nước trao tặng Huân chương Lao động hạng ba.

Những năm đầu thế kỷ 21, thực trạng sân khấu dân tộc có nhiều biểu hiện khủng hoảng trước cơ chế thị trường và ảnh hưởng của văn hóa nước ngoài, chúng tôi những người hoạt động văn hóa dân tộc đã trăn trở, suy nghĩ phải làm điều gì đó để giữ gìn, bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc. Ngày ra mắt trung tâm, nhiều văn nghệ sĩ lớn như: nhà thơ Tố Hữu, nhà văn Nguyễn Ðình Thi, NSND Ðào Mộng Long, nhà viết kịch Học Phi, nhạc sĩ Trần Hoàn... đã tới dự, và mong muốn trung tâm sẽ hoạt động mở rộng ở nhiều lĩnh vực văn hóa chứ không chỉ bó hẹp trong phạm vi nghệ thuật sân khấu. Ít thời gian sau, Tạp chí Văn hiến Việt Nam - diễn đàn của trung tâm cũng ra đời để phục vụ nội dung tuyên truyền của trung tâm, thực hiện nhiệm vụ giới thiệu quảng bá những giá trị tinh hoa văn hóa dân tộc, giữ gìn và phát huy những giá trị đó trong sự nghiệp CNH, HÐH đất nước, giao lưu hội nhập hôm nay. Ba năm sau ngày thành lập, được sự quan tâm của Ðảng và Nhà nước, trung tâm chính thức công bố mở  rộng phạm vi hoạt động trên tất cả các lĩnh vực nghiên cứu về văn hóa dân tộc với tên gọi chính thức là Trung tâm Nghiên cứu bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc Việt Nam. Nhìn lại chặng đường phát triển, trung tâm đã hoạt động  tích cực và trở thành nơi hội tụ đông đảo giới  trí thức khoa học xã hội, văn nghệ sĩ tâm huyết với văn hóa dân tộc. Nhiều nhà văn, nhà báo trong và ngoài nước cũng tự nguyện tham gia và hỗ trợ kinh phí cho trung tâm hoạt động.

Ðối với sự nghiệp nghiên cứu bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc thì chặng đường hơn mười năm là khoảng thời gian chưa phải là dài, nhưng trung tâm và Tạp chí Văn hiến Việt Nam đã làm được rất nhiều việc, tạo được những dấu ấn đặc biệt trong đời sống xã hội. Trung tâm đã liên kết với các bộ, ngành và một số tỉnh, thành phố để thực hiện các công trình khảo sát, nghiên cứu về văn hóa lịch sử và danh nhân của các vùng, miền; cùng với các nhà hát nghệ thuật truyền thống tổ chức nghiên cứu và bảo tồn nghệ thuật dân tộc; liên kết Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Cục Nghệ thuật biểu diễn thực hiện "Dự án sân khấu học đường" nhằm đưa nghệ thuật dân tộc đến với thế hệ trẻ liên tục trong 10 năm qua, giúp họ thêm hiểu, thêm yêu nghệ thuật truyền thống của ông cha, biết quý trọng, nâng niu những giá trị văn hóa - nghệ thuật của dân tộc. Việc triển khai dự án này nhằm tạo cơ sở đề nghị Chính phủ  đưa sân khấu truyền thống trở thành môn học chính khóa của các trường trung học cơ sở trong cả nước. Trung tâm cũng đã phục hồi nghệ thuật Bài chòi ở miền bắc, góp phần thúc đẩy phục hồi nghệ thuật hát xẩm. Ngoài ra, trung tâm còn liên kết với một số nhà xuất bản, một số địa phương để in ấn, phát hành trong toàn quốc một số cuốn sách, tài liệu nghiên cứu về văn hóa, văn hiến của một số địa phương, về tuồng, chèo, quan họ, múa rối nước, cải lương... được dư luận hoan nghênh. Từ năm 2004 đến nay, hằng năm, Liên hiệp các Hội Khoa học - Kỹ thuật Việt Nam đã cấp kinh phí để trung tâm  thực hiện các đề tài nghiên cứu cấp bộ, nghiên cứu về  nghệ thuật múa  rối, hát quan họ, danh nhân Ðào Tấn, nghệ thuật tuồng, cải lương, chèo, dân ca kịch... và nhiều công trình khác. 

Ðến nay, cơ quan ngôn luận của trung tâm là Tạp chí Văn hiến Việt Nam đã ngày càng mở rộng, khi mới ra đời chỉ xuất bản một kỳ/tháng, nay đã xuất bản ba kỳ/tháng. Tạp chí Văn hiến điện tử được các cấp lãnh đạo, giới trí thức và đông đảo nhân dân đón nhận nhiệt tình và đánh giá cao về nội dung cũng như hình thức trình bày. Bên cạnh lĩnh vực nghiên cứu văn hóa dân tộc, trong năm năm trở lại đây, trung tâm phối hợp các cơ quan liên quan trao Cúp vàng cho các doanh nhân và doanh nghiệp có nhiều giúp đỡ cho văn hóa, nghệ thuật dân tộc; tổ chức nhiều hội thảo về văn hóa doanh nghiệp và doanh nhân với văn hóa dân tộc mang ý nghĩa xã hội, thiết thực với cộng đồng. Bằng  uy tín và thương hiệu của mình, từ năm 2010 cho tới nay, trung tâm đã đảm nhiệm thêm trọng trách thực hiện dự án "Ðưa văn hóa giao thông vào cộng đồng qua các phương tiện truyền thông đại chúng và các hình thức văn học - nghệ thuật", góp phần vào việc tuyên truyền xây dựng văn hóa giao thông, giảm tình trạng ùn tắc và tai nạn giao thông, xây dựng nét đẹp văn hóa của người tham gia giao thông, tạo nên ý thức tự giác chấp hành pháp luật về trật tự ATGT và tạo ra nếp sống văn hóa văn minh cao trong tham gia giao thông của cộng đồng. Năm vừa qua, trung tâm đã hoàn thành công trình nghiên cứu cấp bộ: "100 năm sân khấu cải lương" được nghiệm thu xuất sắc. Năm tháng đầu năm, trung tâm đã phối hợp Hội đồng Lý luận T.Ư và NXB Chính trị quốc gia- Sự thật tiến hành Hội thảo khoa học "Tổng Bí thư Lê Duẩn với văn hóa và con người", kết hợp Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam tổ chức hội thảo "Nghệ thuật sân khấu thể hiện hình tượng Bác Hồ" và hội thảo khoa học về danh nhân văn hóa, nhà viết tuồng kiệt xuất Nguyễn Diêu.

Cùng với nhiệm vụ nghiên cứu, bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc, trung tâm cũng tham gia thực hiện cả nhiệm vụ văn hóa đối ngoại, tức là liên kết hợp tác với các tổ chức văn hóa, nghệ thuật ở nước ngoài để giới thiệu hình ảnh Việt Nam qua những nét đẹp của văn hóa dân tộc Việt Nam ra các nước. Các nhà nghiên cứu và chuyên gia của trung tâm cũng thường xuyên được các tổ chức văn hóa của Mỹ, Nhật Bản, Ðức... đến tìm hiểu và mời sang nước họ giới thiệu về nghệ thuật sân khấu dân tộc. Có thể nói, với hơn mười năm phát triển, trung tâm có quyền tự hào là một trong những đơn vị xã hội hóa đi đầu trong sự nghiệp nghiên cứu, bảo tồn và quảng bá văn hóa nghệ thuật dân tộc.

Giáo sư HOÀNG CHƯƠNG (Nguồn: ND)

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác