Vĩnh biệt nhà nghiên cứu văn hóa Giang Quân

Vĩnh biệt nhà nghiên cứu văn hóa Giang Quân - ảnh 1
Nhà nghiên cứu văn hóa Giang Quân. (Ảnh: Internet)
(Cinet)- Tin Nhà nghiên cứu văn hóa Giang Quân ra đi làm người yêu Hà Nội bàng hoàng. Hà Nội đã mãi xa một con người cả đời gắn bó với Thủ đô, luôn làm đẹp Thủ đô bằng tất cả sự nhiệt huyết, tình yêu vô hạn với văn hóa kinh kỳ…
Nhà nghiên cứu Giang Quân tên thật là Nguyễn Hữu Thái. Sinh ra tại thị trấn Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương, nhưng phần lớn cuộc đời ông sống ở Hà Nội. Năm 1950, ông mở một hiệu sách nhỏ làm kế sinh nhai cho gia đình. Vừa bán sách vừa viết báo, công việc của một phóng viên cho phép ông có cơ hội đi nhiều, viết nhiều về Hà Nội. Không một làng xã nào của Hà Nội mà nhà nghiên cứu Giang Quân chưa đặt chân đến, không một con phố, một ngõ nhỏ nào của Thủ đô ông chưa đi qua; chưa có món ăn nào ở đây mà ông không nếm thử…
Dù không sinh ra ở Hà Nội, nhà nghiên cứu Giang Quân muốn tìm về những nét văn hóa vàng son của kinh kỳ để “sống và lao động như một người Hà Nội đúng nghĩa” (chữ dùng của nhà nghiên cứu Giang Quân). Từ khi sinh sống và làm việc tại Hà Nội, ông quan sát, học tập những gia đình gia giáo ở Hà Nội như gia đình ông Hoàng Đạo Thúy, gia đình GS Nguyễn Lân và một số học giả khác.
Càng tìm hiểu, ông càng yêu Hà Nội hơn. Ông từng thổ lộ: “Tôi đến với kinh kỳ như một cái duyên. Tôi phải lòng văn hóa Kẻ Chợ, si mê văn hiến Thăng Long. Từ năm 1950, tất cả tác phẩm của tôi đều viết về Thăng Long - Hà Nội”.
Trong quá trình nghiên cứu, nhà nghiên cứu Giang Quân đã cho xuất bản hơn 30 đầu sách chuyên khảo về đất và người Hà Nội như: Từ điển đường phố Hà Nội; Khâm Thiên gương mặt cuộc đời; Trò chơi trò diễn dân gian vùng Hà Nội; Hà Nội phố phường; Hà Nội trong ca dao ngạn ngữ; Ký sự địa chí Hà Nội; Văn hóa gia đình người Hà Nội; Thăng Long Hà Nội nghìn năm truyền thống và thanh lịch...
Trong số mấy chục đầu sách về Hà Nội, thì cuốn “Từ điển đường phố Hà Nội” là một trong những cuốn ông tâm đắc nhất. Nhà nghiên cứu Giang Quân cho biết, cuốn từ điển đường phố đầu tiên của ông in khoảng năm 1998. Cuốn sách ngoài giới thiệu tên phố, đặc điểm tuyến phố, còn giới thiệu từng di tích, danh thắng có trên tuyến phố ấy, có khi còn nêu cả tiểu sử của vị thánh được thờ ở trong di tích đó…
Ở tuổi gần 90, dù đôi chân tê liệt do ba lần bị tai biến, tình yêu của ông dành cho Hà Nội vẫn không ngưng nghỉ. Trên giường bệnh, ông tiếp tục viết những cuốn sách về Thủ đô. Trong đó có một cuốn nghiên cứu kỳ công về phong tục, tập quán lễ hội vùng Hà Nội mở rộng. Các tác phẩm của ông trở thành cẩm nang thông dụng cho những ai muốn tìm hiểu Hà Nội.
Với những cống hiến của mình cho Hà Nội, năm 2015, Giải Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội đã vinh danh ông ở hạng mục: Giải thưởng Lớn. Ban Tổ chức cho biết: Giải Thưởng lớn - Giải Bùi Xuân Phái 2015 trao cho nhà nghiên cứu Giang Quân vì đã dành cả cuộc đời nghiên cứu về Hà Nội, là “cuốn từ điển sống về Hà Nội” với hơn 30 đầu sách chuyên khảo về đất và người Hà Nội.
Trước đó, vào năm 2011, ông là một trong 10 người được trao tặng danh hiệu “Công dân Thủ đô ưu tú” cùng nhạc sĩ Phạm Tuyên, nhà văn Tô Hoài...
Vĩnh biệt nhà nghiên cứu văn hóa Giang Quân - ảnh 2
Nhà nghiên cứu Giang Quân vinh dự nhận giải thưởng cao quý nhất tại Lễ trao Giải thưởng Bùi Xuân Phái năm 2015. (Ảnh: Phạm Mỹ)

Nhà thơ Băng Việt đã nói về ông như thế này: “Những tác phẩm của bác rất tập trung về con người, vẻ đẹp của Hà Nội rồi những con đường Hà Nội, lối sống Hà Nội cũng những nhân vật Hà Nội. Bác viết rất kỹ. Bác còn là người làm việc rất thận trọng, có trách nhiệm cao. Bác không bao giờ chỉ nghe kể chuyện hoặc không xuống thực địa mà chỉ căn cứ trên tư liệu để viết. Bác đi khảo sát rất cẩn thận chu đáo. Bác có lòng yêu Hà Nội sâu sắc thể hiện là bác muốn mỗi một tác phẩm của mình đều có một căn cứ cụ thể và có sự chứng minh rõ ràng bác mới viết”.
Từ nay, những người yêu Hà Nội sẽ không còn thấy một ông lão tóc bạc phơ, dong dỏng cao chống ba-toong đi khắp phố phường để tìm hiểu văn hóa, phong tục của người Hà Nội. Nhưng tình yêu Hà Nội cùng những tác phẩm của nhà nghiên cứu Giang Quân sẽ còn mãi nhắc nhớ chúng ta về một nhà “Hà Nội học” như thế…
T.H
 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác