5 năm Nhiếp ảnh Việt Nam – Một vườn hoa khoe sắc

Là “vườn ươm” cho các tác phẩm ảnh có giá trị về tư tưởng và nghệ thuật, 5 năm qua, Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu đáng khích lệ trên tất cả các mặt từ sáng tác, lý luận phê bình đến truyền bá tác phẩm và giao lưu quốc tế. Tuy nhiên, nền Nhiếp ảnh của chúng ta đang cần một chiến lược ngoại giao bằng hình ảnh và con đường phát triển vẫn phải theo cả hai hướng: vừa phổ quát, vừa chuyên nghiệp.

Tác phẩm Tác phẩm "Mùa lũ" đoạt Huy chương Vàng VN09

Nhiếp ảnh Việt Nam đang hòa vào dòng nhiếp ảnh khu vực và toàn cầu

Cùng sự đổi mới toàn diện của đất nước trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa xã hội, an ninh quốc phòng, hoạt động nhiếp ảnh đã phát triển mạnh mẽ và có vị trí xứng đáng trong đời sống văn hóa của đất nước. Kết quả hoạt động của Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh trên nhiều lĩnh vực đã khẳng định truyền thống tốt đẹp của Hội là kế thừa và phát huy thành tựu vốn có của Nhiếp ảnh trong thời kỳ chiến tranh cách mạng và những năm đối mới; nêu cao vị trí của Nhiếp ảnh Việt Nam trong việc lấy vẻ đẹp của đất nước và con người Việt Nam làm nội dung sáng tạo, lấy phổ biến nhiếp ảnh rộng rãi ở Việt Nam và các nước trên thế giới để truyền đến người xem tình yêu cuộc sống, cảm nhận về những giá trị đẹp đẽ của cuộc sống.

Về công tác sáng tác và triển lãm, trong nhiệm kỳ qua, tại các Cuộc thi và Triển lãm ảnh Nghệ thuật quốc gia, chúng ta đã có 2 Huy chương Vàng, 8 Huy chương Bạc và 17 Huy chương Đồng. Tại các cuộc thi ảnh quốc tế do FIAP (Liên đoàn Nhiếp ảnh quốc tế) tổ chức, Việt Nam đã hai lần đoạt giải cao, đó là Cúp FIAP năm 2008 và Huy chương Vàng FIAP năm 2006 cho 2 bộ ảnh đen trắng, trong đó có 1 Huy chương Bạc cho cá nhân năm 2006. Đây cũng là lần đầu tiên, Việt Nam đoạt giải đồng đội cao trong cuộc thi ảnh quốc tế. Giải thưởng ảnh xuất sắc trong các năm 2005 – 2008 (từ năm 2006 đổi thành Cup VAPA) có 97 giải gồm 7 giải A, 32 giải B và 58 giải C.

Về công tác lý luận – phê bình, Hội đã tổ chức thành công 3 cuộc hội thảo lớn tại Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội về công tác Lý luận phê bình nhiếp ảnh; bên cạnh đó đã tổ chức hội thảo “Nhiếp ảnh Việt Nam trong cơ chế thị trường và hội nhập quốc tế” nhân kỷ niệm 140 năm ngày Đặng Huy Trứ - người Việt Nam đầu tiên đưa nhiếp ảnh vào Việt Nam, được dư luận đánh giá cao. Hội đã xuất bản tập Kỷ yếu “Hội thảo Lý luận phê bình”, Sách ảnh xuất sắc (2003-2007), Sách ảnh tài trợ sáng tác (2005-2008) và đang gấp rút hoàn thành “Lịch sử Nhiếp ảnh Việt Nam” và sách ảnh “Hà Nội – Thành phố 1000 năm” chào mừng Đại lễ 1000 năm Thăng Long – Hà Nội.

Về công tác đối ngoại, trong 5 năm qua, FIAP đã phong tặng 2 tước hiệu ESFIAP, 9 tước hiệu EFIAP, 1 tước hiệu EFIAP/b, 29 tước hiệu A.FIAP; tại Đại hội FIAP lần thứ 28 và 29 ở Trung Quốc và Slovakia, Việt Nam đã đoạt 1 Huy chương Vàng và 1 Cup FIAP cho 2 bộ ảnh đen trắng. Đặc biệt, Câu lạc bộ ảnh Gia Định (Thành phố Hồ Chí Minh) đã 1 lần đoạt cúp Vàng, 2 cúp Toàn năng ở Cuộc thi do Hasselblad tổ chức. Nhiệm kỳ qua, Hội cũng đã tổ chức thành công 3 cuộc thi ảnh quốc tế do FIAP bảo trợ là VN05, VN07, VN09 và lần đầu tiên tổ chức cuộc thi ảnh quốc tế do FIAP bảo trợ cấp câu lạc bộ. Tại các cuộc thi này, trung bình mỗi cuộc có hơn 30 quốc gia và các tổ chức quốc tế tham gia; trong đó, Việt Nam đã đoạt 7 Huy chương Vàng, 7 Huy chương Bạc, 9 Huy chương Đồng và 32 Bằng danh dự. Năm 2008, Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam đã bước đầu có quan hệ với tổ chức Nhiếp ảnh Không biên giới, đặt quan hệ với Hội Nhiếp ảnh Uzabekistan. Hội đã đặt đề nghị mở rộng quan hệ quốc tế bằng ảnh với các nước trong khối SMG, các nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu cũ, với Mỹ, Campuchia và Nga...

Nhiệm kỳ qua, 17 Nhà nhiếp ảnh của Hội đã được tặng Giải thưởng Nhà nước. Như vậy, đến nay đã có 24 Nhà nhiếp ảnh được trao giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước. Nhân dịp này, Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam cũng đã phong tặng 24 Nhà nhiếp ảnh trên danh hiệu “Nghệ sĩ nhiếp ảnh xuất sắc có cống hiến đặc biệt” (ESVAPA). Nhà nước đã tặng Huân chương Lao động cho 4 nghệ sĩ nhiếp ảnh là Vũ Huyến (Hạng Nhất), Vũ Nhật (Hạng Nhì), Trần Thị Đan Quế (Hạng Ba), Vũ Văn Cảnh (Hạng Ba). Có thể nói trong khoảng 10 năm qua, các Nhà nhiếp ảnh Việt Nam đã gặt hái được nhiều giải thưởng danh giá trong nươc và thế giới, góp phần nâng cao vị thế của nhiếp ảnh nước nhà trên trường quốc tế. Qua đây, chúng ta cũng có thể khẳng định rằng Nhiếp ảnh Việt Nam đã và đang thật sự hòa vào dòng chảy của nhiếp ảnh khu vực và toàn cầu.

Cần một chiến lược ngoại giao bằng ảnh

Tuy vậy, nền Nhiếp ảnh của chúng ta vẫn còn tồn tại một số hạn chế trong sáng tác ảnh, thẩm định ảnh, đặc biệt là trong hoạt động giao lưu quốc tế. Điều này đã được thấy rõ tại các liên hoan ảnh khu vực, các cuộc thi cấp tỉnh, các triển lãm nhóm và cá nhân, còn ít các tác phẩm ảnh có ý tưởng mới, có giá trị cao về nội dung và nghệ thuật. Bên cạnh đó, không ít tác phẩm còn lạm dụng kỹ thuật, áp dụng phần mềm vụng về, ảnh chụp mang tính “tài liệu”. Về ảnh kỹ xảo, chúng ta chưa có nhiều tác phẩm thật sâu sắc, độc đáo, kỹ xảo chưa điêu luyện, ý ảnh còn mờ nhạt.

Về công tác thẩm định ảnh, mỗi năm cả nước có khoảng 50 cuộc thi ảnh ở các cấp độ khác nhau nhưng Giám khảo chuyên trách lại ... không có ai! Trình độ của người tham gia các Ban Giám khảo không đồng đều, có người sáng tác tốt nhưng khả năng thẩm định và lý luận lại chưa “dày”; ngược lại, có người tốt về lý luận nhưng lại thiếu thực tiễn, vốn sống. Sau nhiều cuộc chấm chọn ảnh trong phạm vi cả nước, hoạt động nghiệp vụ đánh giá kết quả chưa được tổ chức đều đặn. Dư luận khác nhau về chất lượng chấm chọn ảnh dẫn đến những băn khoăn cho người dự thi và bạn xem ảnh. Việc bồi dưỡng cho người thẩm định ảnh chưa được tổ chức như yêu cầu của Hội và nhiều đơn vị cơ sở.

Về hoạt động giao lưu quốc tế, ngoài FIAP, với Trung Quốc và Lào, chúng ta chưa có nhiều đối tác song phương về nhiếp ảnh, chưa có các hoạt động giao lưu sâu về nghề, nghiên cứu và tìm hiểu cặn kẽ về nhiếp ảnh các nước bạn cũng như giới thiệu cặn kẽ nhiếp ảnh Việt Nam cho bè bạn quốc tế. Có thể nói, chúng ta đang thiếu hẳn một chiến lược ngoại giao bằng ảnh, trong đó rất cần có sự phối hợp giữa VAPA và nhiều ngành khác, đặc biệt là các ngành văn hóa, du lịch.

Trước những hạn chế còn tồn tại, tầm nhìn xa mang tính chiến lược của Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam chính là phát triển nhiếp ảnh trên cơ sở kết hợp tính dân tộc và tính hiện đại, mở rộng giao lưu văn hóa ảnh với thế giới, xây dựng Trung tâm Lưu trữ và triển lãm nghệ thuật quốc gia thành ngân hàng ảnh và là địa chỉ văn hóa của đất nước. Trong đó, nghệ thuật nhiếp ảnh phải được phát triển theo hai hướng là phổ quát và chuyên nghiệp, phổ quát rộng rãi ở cấp khu vực, tỉnh, thành phố và chuyên nghiệp ở cấp Trung ương. Hội phải tập hợp được tất cả các lực lượng nhiếp ảnh trong cả nước ở nhiều cấp độ khác nhau để tạo cho mình sức mạnh tổng hợp; dựa vào cơ sở để xã hội hóa hoạt động sâu rộng hơn.

Tháng 8/2010, Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam sẽ tổ chức Đại hội FIAP lần thứ 30 ở Hà Nội và thành phố Hạ Long. Đây là sự kiện đối ngoại lớn đầu tiên của nhiệm kỳ tới, từ đây, Nhiếp ảnh Việt Nam sẽ mở ra nhiều chương trình mới trong chiến lược ngoại giao nhiếp ảnh.

Hiện nay, Trung tâm Lưu trữ và triển lãm ảnh nghệ thuật quốc gia cũng đang được thi công để nghiệm thu vào cuối năm 2010. Trung tâm có nhiệm vụ thu thập đủ các bức ảnh tài liệu, lịch sử nghệ thuật quý hiếm về Việt Nam và một phần của thế giới từ khi có nhiếp ảnh (1839) đến nay; đặc biệt là hình ảnh về đất nước, con người Việt Nam từ cuối thế kỷ 19 đến nay, trong đó có các cuộc khởi nghĩa, các cuộc cách mạng, các cuộc chiến tranh giành độc lập dân tộc, bảo vệ và xây dựng đất nước. Cùng với nhiệm vụ trên, Trung tâm sẽ trở thành cơ sở vật chất kỹ thuật tốt nhất cho giới Nhiếp ảnh, là cổng thông tin giao dịch với các nhà nhiếp ảnh Việt Nam và thế giới.

Nghệ thuật nhiếp ảnh là một ngành non trẻ nhưng lại gắn liền với kỹ thuật tiên tiến, đó chính là điểm khác biệt của nhiếp ảnh với các loại hình nghệ thuật tạo hình trước đó. Vì vậy, một định hướng quan trọng để phát triển nền Nhiếp ảnh Việt Nam chính là hướng tới nội dung và hình thức biểu cảm, mang tính dân tộc cao. Thực tế cũng đã minh chứng rằng những đặc điểm dân tộc, yếu tố dân tộc đã đem lại cho nhiều tác phẩm nhiếp ảnh Việt Nam những giải thưởng cao quý không chỉ trong nước mà còn cả trên thế giới.

Tuy vẫn còn những hạn chế nhưng có thể nói 5 năm qua, Nhiếp ảnh Việt Nam là một vườn hoa khoe sắc, đã có những đóng góp tích cực cho sự nghiệp dựng xây đất nước./.

 

Theo CPV

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác