Đột phá trong cách chấm thi ảnh

Cho đến nay trên thế giới cũng như ở Việt Nam, trong các cuộc thi nhiếp ảnh vẫn chưa thống nhất phương pháp chấm thi và chọn ảnh. Thế nhưng, cách chấm trộn ảnh như trong Liên hoan ảnh nghệ thuật Nam miền Trung và Tây Nguyên lần thứ XII có thể xem là cách làm đột phá, khoa học, chính xác và công tâm nhất. Có như vậy mới tạo ra sự ganh đua lành mạnh, thú vị giữa các tay máy trong khu vực, thúc đẩy phong trào nhiếp ảnh ở các tỉnh còn yếu.

Dáng xuân - Vương Quốc Kim (Đác Lắc).Dáng xuân - Vương Quốc Kim (Đác Lắc).

Muôn vàn cách chấm thi

Gần như mỗi nước, mỗi tổ chức nhiếp ảnh, mỗi khu vực tuyển chọn ảnh lại có những cách chấm khác nhau. Nguyên tắc chấm ảnh chung là từ nhiều chọn ra ít. Mỗi cuộc thi ảnh có từ vài trăm đến vài nghìn tác phẩm tham gia dự thi, thậm chí cuộc thi quốc tế có tới hàng vạn ảnh, đó là chưa kể việc chấm cả trên mạng nữa thì số lượng rất nhiều. Do đó, tùy vào tính chất, quy mô cuộc thi mà Ban giám khảo đưa ra cách chấm khác nhau. Có nhiều cách chấm như: dùng que diêm để đặt phiếu lên trên, hay dùng những hạt màu, phiếu màu; hoặc kết hợp cả phiếu với ghi điểm trên phiếu; có nơi giám khảo dùng giấy tờ ghi điểm...

Những cách này liên quan đến số lượng ảnh, thời gian chấm và số lượng giám khảo. Đặc biệt là trong hơn mươi năm trở lại đây, từ khi thành lập Hội nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam (VAPA), Việt Nam tổ chức nhiều cuộc thi ảnh khu vực, toàn quốc và quốc tế với các hình thức đa dạng. Bởi vậy, yêu cầu bức thiết đặt ra cho ban giám khảo là làm sao đảm bảo việc chấm gọn gàng, chính xác, khách quan nhất, đồng thời vẫn giữ được tính độc lập về quan niệm nghệ thuật và quan điểm của từng thành viên ban giám khảo.

Không thể không nhắc đến một cách chấm trước đây đã làm giới nhiếp ảnh không đồng tình. Tại một số liên hoan ảnh nghệ thuật trước đây của khu vực Nam, miền Trung và Tây Nguyên, đưa ra cách chấm riêng từng tỉnh (hay còn gọi là chia phần theo tỷ lệ tỉnh) để giành quyền vào vòng triển lãm theo tỉ lệ phần trăm mà ban tổ chức (do tỉnh đăng cai lập ra) quy định. Vô hình chung, tỉnh nào gửi tới tham dự càng nhiều ảnh thì càng có nhiều ảnh được chọn treo.

Do đó, địa phương nào nghiêm túc, có sự tinh lọc trước khi gửi, số lượng ảnh gửi đến liên hoan ít hơn thì bị thiệt, hay còn gọi là kiểu để tất cả cùng “vui vẻ”. Cách chọn ảnh như vậy đã nảy sinh tình trạng: ảnh bị loại của tỉnh A, nhưng chất lượng có thể cao hơn ảnh được chọn treo của tỉnh B. Ảnh không xứng đáng được triển lãm, nhưng vẫn nghiễm nhiên được "lên khung", ảnh xứng đáng hơn thì bị "xếp xó"... Cách chấm ảnh như thế được giới nhiếp ảnh gọi là "chấm ảnh mặt trận" hay còn gọi là "chia phần", còn ảnh nghệ thuật được treo trong trường hợp đó, được gọi là "nghệ thuật chiếu cố".

Cách chấm mới nhiều hứa hẹn

Điển hình về sự đổi mới trong cách chấm ảnh của Hội nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam (VAPA) là kiểu chấm trộn được áp dụng ở Liên hoan ảnh nghệ thuật Nam miền Trung, Tây Nguyên vừa diễn ra. Nhà nghiên cứu lý luận phê bình Vũ Huyến, Phó chủ tịch thường trực VAPA, Chủ tịch Hội đồng nghệ thuật VAPA, là Chủ tịch Hội đồng giám khảo Liên hoan này, đã đưa ra cách chấm mới để đảm bảo tính chất ganh đua, đồng thời khẳng định được vị trí, tầm vóc và tiềm năng thực sự của các tỉnh.

Cách chấm mới được xem là tiên phong này là trộn lẫn tất cả số ảnh dự thi của 10 tỉnh ngay từ đầu để đảm bảo tính khách quan. Sau khi chọn ra 119 ảnh vào vòng đầu tiên và là cơ sở để treo ảnh triển lãm, Chủ khảo và Ban tổ chức mới phân loại, tính tỷ lệ tỉnh. Đây là sáng kiến rất hay và khách quan, bởi qua đó bộc lộ khá rõ thực trạng nhiếp ảnh hiện nay: tỉnh Khánh Hòa luôn dẫn đầu (hơn 40 ảnh), tiếp theo là Đà Nẵng; các tỉnh Tây Nguyên chiếm tỷ lệ thấp hơn do phong trào nhiếp ảnh còn mới mẻ, trong đó tỉnh Đác Lắc trội lên.

Vào đến vòng xét giải, trước mặt đông đảo thí sinh, Hội đồng Giám khảo thảo luận công khai những đánh giá của mình, phân tích ảnh nào hay, có ý tưởng mới, hoặc ý tưởng không mới nhưng có cách diễn đạt mới, song không nêu cụ thể tác phẩm nào là vàng, bạc, đồng... Mỗi giám khảo có 19 phiếu mầu khác nhau cho 13 giải, nếu chấm ảnh nào là Huy chương vàng thì đặt ba phiếu, bạc hai phiếu, đồng một phiếu. Đặc biệt là chủ khảo, mời năm giám khảo ra ngoài, và từng giám khảo lần lượt bước vào cân nhắc đặt phiếu. Sau đó, Ban tổ chức giấu phiếu xuống dưới ảnh, để những giám khảo khác tiếp tục vào mà không bị tác động và phân tán tư tưởng. Cuối cùng, mọi người vào lật phiếu và đếm. Trên cơ sở đó, cuộc chấm ảnh công khai dân chủ này vừa đảm bảo tính khách quan lại vừa công bằng, độc lập. Người xem có thể thấy rõ, nếu có một giám khảo bị ảnh hưởng tác động riêng cũng không thể có ảnh hưởng tới các giám khảo còn lại.

Ông Vũ Huyến cho biết, đây là cách chấm hiện đại mà ông đúc kết được trong gần 20 năm chấm thi từ các cuộc thi ảnh trong nước, quốc tế, và đem áp dụng trong các cuộc thi ở Hà Nội cũng như một số nơi khác đều thấy đây là hình thức chấm được mọi người hoan nghênh. Như trong Liên hoan Sông Hồng tại Hà Nam, Hưng Yên; gần đây nhất là Nét đẹp văn hóa trong ứng xử ở Hà Nội, cho thấy cách chấm trộn là nhanh gọn, chính xác, dễ hiểu và tập hợp tài liệu cũng rất nhanh. Nếu như trước đây, tính bằng điểm số liên quan rất nhiều vào hệ thống thống kê, dễ nhầm lẫn và phụ thuộc nhiều vào tính chính xác và tinh thần trách nhiệm của Thư ký. Nếu có xảy ra nhầm lẫn cũng khó có thể biết được nhầm lẫn ở đâu. Với cách chấm này, phiếu màu của từng giám khảo khác nhau, nếu bị lẫn lộn là có thể xác định ngay là của giám khảo nào.

Từ hơn 600 tác phẩm và 153 nhiếp ảnh gia trong khu vực, Ban giám khảo đã chọn 139 tác phẩm của 84 tác giả đến từ 10 tỉnh, thành để triển lãm. Trong đó có 23 tác phẩm xuất sắc nhất đã đạt các giải thưởng gồm: một giải nhất, bốn giải nhì, tám giải ba và 10 giải khuyến khích. Đoàn Khánh Hòa đoạt giải nhất đồng đội, Đà Nẵng đoạt giải nhì và đoàn Đác Lắc đoạt giải ba.

Tiến tới thống nhất quan niệm thẩm định và đánh giá nhiếp ảnh

Chủ tịch VAPA Chu Chí Thành đã đánh giá phương pháp chấm trộn ảnh là tương đối thuận tiện khiến nhiều người “tâm phục khẩu phục”. Còn nghệ sĩ nhiếp ảnh Trần Hồng (báo Quân đội Nhân dân) là người từng đi chấm và dự thi nhiều lần cho rằng, cách chấm trộn đang đi dần vào khoa học, là phương pháp tốt, khách quan và thông minh. Tuy nhiên, nên chọn người am tường trong từng lĩnh vực tùy theo nội dung cuộc thi, vào ban giám khảo.

Mỗi Ban giám khảo có cách chấm không giống nhau đã gây ra nhiều dư luận trái chiều, chính vì vậy VAPA đang chuẩn bị cho việc thống nhất quan niệm thẩm định và đánh giá nhiếp ảnh nghệ thuật cho đội ngũ thẩm định ảnh kế cận. Dự kiến, cuối năm nay sẽ mở một trại tập huấn cho hoạt động của Hội đồng nghệ thuật. Thành phần tham dự tương đối đông, sẽ có thành viên của nhiều chi hội trong cả nước, và khách mời.

Theo ND

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác