Hoạ sĩ Phạm Chính Trung: Tôi cần "chất trầm" của nghệ thuật

Gần 30 năm miệt mài với chất liệu sơn mài truyền thống, hoạ sĩ Phạm Chính Trung đã tạo ra nhiều tác phẩm nghệ thuật đặc sắc. Đôi bàn tay của người nghệ sĩ Hà thành đã làm say đắm biết bao "tín đồ" của dòng tranh sơn mài. Bẵng đi một thời gian, mới đây Chính Trung đã xuất hiện qua những tác phẩm có thể đốt lên ngọn lửa của hội hoạ truyền thống.

Hoạ sĩ Phạm Chính Trung: Tôi cần

Tôi biết anh khá muộn nhưng đã từng chiêm ngưỡng những tác phẩm sơn mài thuộc hàng “đặc sản” của anh từ năm 1995. Anh không ồn ào mà lặng lẽ, trầm mặc trong một không gian sáng tác nhỏ hẹp ở phố Triệu Việt Vương.

Gặp anh, điều đầu tiên tôi cảm nhận được ở người nghệ sĩ tài hoa này là chất thiền lan toả. Có lẽ tính cách trầm mặc để suy tư, để ngẫm nghĩ và sáng tạo khiến anh có quan niệm hết sức khắt khe đối với nghệ thuật sơn mài.

Tính anh vốn trầm nhưng nếu gặp người mê hội hoạ, anh nói rất nhiều. Anh nói tất cả những băn khoăn, dự cảm, cả những tâm huyết đối với dòng tranh sơn mài truyền thống vốn từ lâu đã bị lãng quên trong thẩm mỹ nghệ thuật người Việt.

Năm 1974, Trung vào học Trường Đại học Mỹ thuật công nghiệp (Hà Nội). Anh may mắn được học hai người thầy là nghệ sĩ lớn của hội hoạ truyền thống: hoạ sĩ Nguyễn Kim Đồng (là lớp hoạ sĩ tốt nghiệp Trường Mỹ thuật Đông Dương) và hoạ sĩ Đức Cường (người duy nhất viết sách dạy về kỹ thuật sơn mài ở Việt Nam). Chính hai người thầy tâm huyết này đã cho anh niềm tin sắt đá đối với dòng nghệ thuật vốn “kén người kén duyên” như sơn mài.

Năm 1979, khi tốt nghiệp đại học, hiện thực phũ phàng buộc anh vẽ theo những thị hiếu tầm thường để kiếm sống. Đó có lẽ cũng là thời gian để anh chiêm nghiệm và quyết định thoát mình ra khỏi “kén bướm ong” của thị trường, trở thành nghệ sĩ sơn mài đích thực.

“Nhìn tranh anh vẽ bây giờ khác xưa quỏ, nhiều ẩn ý và chín hơn rất nhiều”, tôi nói với anh bằng những nhận xét chân thành mà sự thực đã toát ra từ cái hồn rất say đắm của dòng tranh truyền thống mà anh đang theo đuổi. Anh cười: “Chín thì có nhưng vẫn mặn và chát lắm!”. Đúng vậy! Nghệ thuật vốn là cánh đồng không có thước đo để đánh giá và người nghệ sĩ là “cố nông” trên cánh đồng “chìm nổi” nắng mưa để sáng tạo và rèn giũa chính mình. Tôi hiểu, vị mặn ấy là từ những giọt mồ hôi và cái chát là sự trả giá cho lòng ham mê nghệ thuật đến tột cùng của hoạ sĩ Chính Trung.

Năm 1993, triển lãm cá nhân đầu tiên về tranh sơn mài của anh đã mang lại cho giới hội hoạ Hà thành nói riêng và cả nước nói chung một cảm nhận mới về nghệ thuật. Tiếp theo đó, năm 1995 và năm 2003, Trung đã khẳng định quan điểm nghệ thuật và sức bền của dòng tranh sơn mài qua những triển lãm “vô tiền khoáng hậu” giữa lòng Thủ đô.

Khá lâu rồi, Trung bỗng gọi điện cho tôi “khoe” đang hoàn tất những bức tranh mang gam trầm - đặc trưng của sơn mài truyền thống. Thế rồi, đầu tháng 11/2008, anh mời tôi đến Nhà triển lãm Mỹ thuật Ngô Quyền để thưởng thức những “trái chín” của quá trình lao động đến vắt kiệt sức mình. Bằng kinh nghiệm, trình độ kỹ thuật điêu luyện, Trung đã chinh phục người xem bởi vẻ đẹp lung linh của sơn mài. Xem tranh của Trung, người ta có thể cảm nhận bút pháp dung dị, chân thực mà tinh tế, gợi chứ không tả. Tuân thủ hoàn toàn kỹ thuật truyền thống nhưng các mảng chất vẫn đầy biến ảo – lúc thì đan xen, hoà quyện, lúc lại tương phản về sắc độ, độ trong đục, trơn xốp...

Gam màu trầm ấm của sơn cánh gián điểm đôi chút son thắm, lung linh vàng bạc, huyền ảo của vỏ trai, vỏ trứng cùng với màu sơn đen sâu thẳm tạo nên phong cách riêng biệt, không thể nhầm lẫn – phong cách Phạm Chính Trung. “Tôi mê chất liệu sơn mài, bởi sơn mài là chất liệu truyền thống độc đáo, giàu khả năng biểu hiện để diễn tả và tôn vinh vẻ đẹp thiên nhiên”, hoạ sĩ Trung tâm sự.

“Gam trầm” là triển lãm lần thứ tư của Chính Trung với 20 bức tranh, thể hiện phong cách và con người như hoạ sĩ đã từng nói: “Tôi cần chất trầm trong nghệ thuật và tôi nghĩ rằng người nghệ sĩ phải luôn trung thực và sống hết mình với công việc sáng tạo. Dù bạn dùng chất liệu gì đi chăng nữa thì tác phẩm phải xuất phát từ con tim”.

Theo KTNT

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác