Họa sĩ Trần Mai: Một đời vẽ tranh cổ động

Trong căn nhà nhỏ ở phố Cửa Nam, Hà Nội, họa sĩ Trần Mai vẫn miệt mài cầm bút vẽ nên những bức tranh cổ động chính trị sinh động, vẫn hào hứng nói miết về niềm say mê của mình, sau 40 năm theo đuổi.

Tranh cổ động của hoạ sĩ Trần Mai, sáng tác năm 1972. Sưu tập của Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam.Tranh cổ động của hoạ sĩ Trần Mai, sáng tác năm 1972. Sưu tập của Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam.

Ông quê gốc tại Thái Bình, sinh ra và lớn lên tại Hà Nội. Không hề được đào tạo chính quy về mỹ thuật nhưng sự đam mê nghệ thuật từ nhỏ và số phận đã đưa đẩy ông trở thành hoạ sĩ vẽ tranh cổ động.
Theo ông, chính những năm quân Mỹ phá hoại miền Bắc khốc liệt đã thổi bùng lên ngọn lửa tình yêu vẽ tranh cổ động trong ông. Khi đó, ít nhà có máy thu thanh nên mọi người hầu hết chỉ nghe tình hình chiến sự qua loa truyền thanh và những tấm panô tuyên truyền, vì thế những bức tranh cổ động có vai trò là thông báo những thắng lợi của quân dân miền Bắc. Như một phóng viên đưa tin, ngày ngày, ông miệt mài vẽ tranh cổ động. Hôm nay có tin máy bay Mỹ bị bắn rơi thì nay sáng mai, tranh cổ động ông vẽ về sự kiện này đã tràn khắp ngõ xóm.
Ông mải mê vẽ trong tiếng còi báo động, tiếng bom rền nơi ga Hàng Cỏ, trong sự thiếu thốn màu và giấy vẽ… chỉ bởi mong ước mọi người dân VN biết được tình hình chiến sự. Ông từng lập nên kỷ lục mỗi đêm hoàn thành một tác phẩm trong thời gian này. Theo ông, trong thời chiến, nhờ những bức tranh cổ động mà tình yêu nước của người dân và quyết tâm đánh đuổi giặc dâng cao ngùn ngụt, làm nên chiến thắng giành độc lập vẻ vang của dân tộc ta. Cho tới nay, vẽ tranh cổ động đã, đang và vẫn là niềm đam mê, là sự lựa chọn cho những tác phẩm nghệ thuật của hoạ sĩ Trần Mai.
Hoạ sĩ Trần Mai cho biết: “Vẽ tranh cổ động nhìn dễ mà khó bởi loại tranh này là một loại hình xung kích trong công tác tuyên truyền chính trị, chủ yếu nhằm vận động nhân dân thực hiện các chủ trương chính sách nhà nước, cụ thể là những nhiệm vụ trước mắt, trong từng giai đoạn. Vì vậy, hoạ sĩ vẽ tranh cổ động phải có khả năng khái quát nội dung; sử dụng màu sắc trong sáng, khoẻ khoắn; dùng chữ chắt lọc, sao cho ngắn gọn, khúc chiết, gây ấn tượng mạnh mẽ, tạo sức thuyết phục cho người xem và đặc biệt phải có tư tưởng chính trị vững chắc. Nội dung trong tranh phải rõ ràng và có tính khái quát cao”.
Không nhiều hoạ sĩ theo đuổi dòng tranh cổ động. Bởi tranh cổ động thường có nội dung cụ thể, có những môtíp không thể thay thế: búa liềm, bông lúa, lá cờ… do đó phần nào có thể gây hạn chế sáng tạo cho họa sĩ. Mặt khác, dòng tranh này nếu không vẽ khéo rất khó đi vào lòng người.
Trong thời chiến, những hoạ sĩ vẽ tranh cổ động thường sáng tác một cách tự nguyện, kịp thời và chắc chắn là không để bán. Còn thời bình ngày nay, “ít ai đi mua tranh cổ động về treo ở nhà mình, vậy nên thù lao cho hoạ sĩ chỉ là những giải thưởng và tài trợ ít ỏi từ nhà tổ chức”.
Thế nhưng, họa sĩ Trần Mai vẫn say sưa với vẽ những bức tranh cổ động mang đậm chất lịch sử. Căn nhà nhỏ của ông là nơi lưu giữ hàng trăm tác phẩm tranh cổ động và là “điểm hẹn” lý tưởng của giới văn nghệ sĩ - những người yêu tranh cổ động và cả những du khách nước ngoài yêu thích dòng tranh độc đáo này.

 

Theo LĐ

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác