Mỹ thuật Hà Tây - sự nối tiếp giữa truyền thống và hiện đại

Nhắc đến Hà Tây, người ta nhắc đến nhiều hoạ sỹ thành danh như: Nguyễn Gia Trí, Nguyễn Đỗ Cung, Nguyễn Tiến Chung, Nguyễn Đức Nùng, Phan Kế An, Sĩ Tốt,… Đặc biệt có một làng đã được mệnh danh là làng hoạ sỹ - làng Cổ Đô, Ba Vì và những lớp dạy hội hoạ cho trẻ em.

Ảnh minh họa cho bài viết. Ảnh Internet.Ảnh minh họa cho bài viết. Ảnh Internet.

Nói vậy để thấy rằng Hà Tây không chỉ là đất văn vật với nhiều Danh nhân văn hoá như Tản Đà, Nguyễn Trãi; Anh hùng cái thế như Ngô Quyền, Phùng Hưng mà còn là mảnh đất sản sinh ra những hoạ sỹ tài ba, cái nôi đào tạo ra nhiều thế hệ hoạ sỹ tương lai. Hơn nữa Hà Tây vốn được mệnh danh là đất tụ khí anh tài, địa linh nhân kiệt, là cửa ngõ thủ đô và là tỉnh có bề dầy văn hiến với nhiều di tích, danh lam, nhiều lễ hội; đất trăm nghề; nơi có sông Đáy, sông Tích thơ mộng, sông Đà, sông Hồng hùng vĩ chảy qua.
Được thừa hưởng một truyền thống mỹ thuật rạng danh như trên, những người hoạ sỹ của Hà Tây luôn vinh dự  và tự hào nối bước truyền thống cha anh, xây dựng đội ngũ hoạ sỹ Hà Tây ngày một lớn mạnh cả về số lượng và chất lượng, theo kịp với nền mỹ thuật hiện đại. Thế nên, trong Hội văn học nghệ thuật Hà Tây, Chi hội mỹ thuật có một lực lượng đông đảo với 47 hoạ sỹ chính thức và 5 hoạ sỹ chuẩn bị được kết nạp. Tuổi đời trung bình trong Chi hội là hơn 40, là độ tuổi đang “chín” về mọi mặt. Trong số này có 20 hoạ sỹ là Hội viên Hội mỹ thuật Việt Nam. Chi hội mỹ thuật Việt Nam tỉnh Hà Tây là một trong những Chi hội có số lượng hội viên lớn thứ ba trong cả nước, sau thủ đô Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Thừa Thiên - Huế.  Những người hoạ  sỹ - người con Hà Tây của Chi hội Mỹ thuật thật sự đã có nhiều đóng góp tích cực vào nền mỹ thuật đương đại bởi những tác phẩm mang dấu ấn riêng, cá tính riêng; những giải thưởng lớn nhỏ và sự phong phú của những thể loại, phong cách. Từ các tác phẩm hội hoạ, điêu khắc, đồ hoạ, trang trí, với những chất liệu sơn mài, sơn dầu, bột màu khắc gỗ, lụa v.v. Trong đó đáng lưu ý là các hoạ sỹ Hà Tây có thế mạnh về chất liệu sơn mài truyền thống. 
Người ta vẫn nhớ đến những nét bút tài hoa, độc đáo của gia đình nhà hoạ sỹ Sỹ Tốt - La Vuông. Có lẽ ít có nơi nào, gia đình nào trên nước Việt Nam đã xây dựng được cho mình một bảo tàng gia đình riêng để người đời sau đến chiêm nghiệm, thưởng thức - Bảo tàng tranh của gia đình hoạ sỹ Sỹ Tốt. Hai cha con cùng vẽ tranh sơn dầu, bột màu và sáng tạo nên những bức tranh để đời. Khỏi phải nói đến tài năng hội họa của Sỹ Tốt. Kế tục cha, các tác phẩm bột màu của La Vuông cũng được giới phê bình đánh giá là có duyên và sâu sắc. Ông đã thành công trong các tác phẩm: Cầu Trung Hà hợp long (giải Nhì triển lãm đề tài công nghiệp năm 2002), Nguồn nước mới (giải mỹ thuật khu vực II năm 2005).
 Ta cũng nhắc nhiều đến những bức tranh sơn mài của hoạ sỹ Nguyễn Văn Bảng - một người được đánh giá là có kỹ thuật sơn mài vững nhất ở Hà Tây, là “bàn tay vàng” về chất liệu sơn mài truyền thống. Năm 2006, ông Bảng đã có tác phẩm tranh sơn mài đi tham dự Triển lãm Sơn mài toàn quốc tại Hà Nội. Rồi sự tài hoa, tinh tế trong những tác phẩm sơn mài, sơn dầu của cha con hoạ sỹ Xuân Trửu, Xuân Chiểu. Cả sự thông minh, sáng tạo trong các tranh đồ hoạ, các tranh cổ động của hoạ sỹ Hữu Xim, hoạ sỹ Trần Hòa, hoạ sỹ Nguyễn Mạnh Hùng; tranh sơn dầu của hoạ sỹ Nguyễn Đức Long, tranh sơn dầu, lụa của Trần Danh Vợi. Hoạ sỹ nguyễn Mạnh Hùng đã giành được rất nhiều giải thưởng trung ương và địa phương về tranh cổ động.
Người ta cũng nhớ nhiều đến những hoạ sỹ già, hoạ sỹ “gạo cội” của Chi hội mỹ thuật Hà Tây như Xuân Trửu, Nắng Mai, Vũ Dương cư, Lai Vu. Hai hoạ sỹ Vũ Dương Cư và Nắng Mai đã tốt nghiệp trường Cao đẳng mỹ thuật Đông Dương và khoá mỹ thuật kháng chiến. Họa sỹ Vũ Dương Cư có tài trong các tác phẩm sơn mài, sơn dầu. Họa sỹ Nắng Mai sơn dầu, bột màu. Kế tục sự nghiệp của hoạ sỹ Nắng Mai hiện nay là hoạ sỹ Nguyễn Đức Long đang sinh hoạt trong Chi hội . Người ta cũng nhớ đến một Lai Vu với tài thơ và hoạ. Tuy ông  mất đã lâu nhưng nhiều tác phẩm của ông vẫn được người ta nhớ đến như:  Người mèo đi chợ (sơn dầu), Hái dâu (lụa) được lưu giữ tại Bảo tàng mỹ thuật Việt Nam. Trong số những họa sỹ già của Chi hội mỹ thuật Hà Tây còn phải kể đến hoạ sỹ tài hoa Nguyễn Phúc Thặng với những tác phẩm sơn dầu và bột màu. Còn một họa sỹ già nữa đã gây ấn tượng cho nhiều người khi vừa mới xuất hiện. Đó là nữ hoạ sỹ Lê Thi 70 tuổi mới cầm cọ vẽ. Nhắc đến hoạ sỹ Lê Thi là người ta nhớ ngay đến hình ảnh cụ già nay đã 80 tuổi “vừa nhai trầu vừa vẽ”. Cụ vẽ tranh bột màu, sơn dầu là chủ yếu. Các bức tranh nổi tiếng của cụ như: Tựa cửa, Mo cau, Đàn gà, Cây đa sông Nhuệ. Cụ đã giành giải C của Uỷ ban toàn quốc các hội Văn học nghệ thuật Việt Nam năm 2004, giải B giải văn học nghệ thuật Nguyễn Trãi tỉnh Hà Tây năm 2004.
Ta không thể không nhắc đến những tranh sơn mài phong phú, đầy cá tính của hoạ sỹ Nguyễn Văn Chuốt - Chi hội trưởng chi hội Mỹ thuật Việt Nam tỉnh Hà Tây. Anh đã giành được Huy chương “Bàn tay vàng” của chương trình nghệ thuật Đông Dương - Hội Mỹ thuật Việt Nam năm 2006. Anh cũng đã nhiều lần giành giải thưởng triển lãm mỹ thuật khu vực II và trong tỉnh. Tháng 9-2007 anh tham dự Triển lãm mỹ thuật với tựa đề “Chung sức” tại bảo tàng Trenakovskaia - Mátxcơva, một Bảo tàng nổi tiếng bậc nhất ở Nga nhân dịp Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng thăm chính thức Liên bang Nga bằng tác phẩm Hội làng dân gian truyền thống (sơn mài). Cùng tham dự triển lãm còn có hoạ sỹ Lê Tuấn Quyết với tác phẩm sơn mài Nắng chiều, đem lại một góc nhìn dân dã về nông thôn Việt Nam trong mắt người Nga.
Trong Chi hội Mỹ thuật Hà Tây, người ta cũng hay nhắc tới những bức tranh rất nữ tính, ham tìm tòi của các nữ hoạ sỹ Nguyễn Thị Phúc (sơn dầu), Nguyễn Thị Tiến (sơn mài). Họa sỹ Nguyễn Thị Phúc là một người được đào tạo rất cơ bản, chu đáo về mỹ thuật và đã giành nhiều giải thưởng Trung ương. Hoạ sỹ Nguyễn Thị Tiến từng được giải Nhì giải thưởng văn học nghệ thuật Nguyễn Trãi năm 2002, mới đây bà lại giành giải tặng thưởng mỹ thuật khu vực II năm 2007. Và một người cũng gây rất nhiều ấn tượng cho giới mỹ thuật Hà Tây nói riêng, mỹ thuật cả nước nói chung đó là nhà điêu khắc Vũ Ngọc Thành. Anh đã giành được giải Nhất 10 năm điêu khắc năm 1993 với tác phẩm đất  nung Thiếu nữ. Sau đó anh còn 2 lần dự giải trại điêu khắc quốc tế ở Trung Quốc, nhiều lần ở trại điêu khắc quốc tế tại Việt Nam, rồi giải thưởng thể loại công trình: Biểu tượng Gia Lai năm 2004. Nhắc đến Ngọc Thành người ta còn nhắc đến những tác phẩm điêu khắc ở vùng Tây Nguyên khác như Tượng đài chiến thắng Buôn Mê Thuột, Tượng đài văn hoá Gia Lai, Tượng đài văn hoá Kon Tum v.v…
Một người có vai trò khá quan trọng trong Chi hội đó là hoạ sỹ - Chi hội trưởng Nguyễn Đình My (hay Hoàng My). Theo Chi hội từ thuở ban đầu với biết bao khó khăn, vất vả, hoạ sỹ Hoàng My đã có những đóng góp đáng kể với hội hoạ tỉnh nhà. Ông đã giành được nhiều giải thưởng trung ương và địa phương như Giải Nhì triển lãm mỹ thuật Hà Tây năm 1997, giải Khuyến khích triển lãm mỹ thuật toàn quốc năm 2000 và giải Nhất triển lãm Mỹ thuật Hà Tây năm 2003. Với vai trò là chi hội trưởng, hàng năm hoạ sỹ Hoàng My đã tích cực trong việc tổ chức các trại sáng tác tại các tỉnh, thành trong cả nước và động viên các hội viên tích cực sáng tác tranh, tham dự các cuộc triển lãm mỹ thuật khu vực, toàn quốc, quốc tế, triển lãm cá nhân, triển lãm nhóm. Trong năm năm (2002-2007) Chi hội mỹ thuật do hoạ sỹ Hoàng My đứng đầu đã giành được hàng loạt giải thưởng ở trung ương và địa phương. Đó là giải tặng thưởng khu vực II của hoạ sỹ Phạm Hùng Lâm và Nguyễn Văn Thuỷ (năm 2002); Giải B của Họa sỹ Trần Danh Vợi (năm 2003)… Đó còn là các Giải thưởng trong triển lãm mỹ thuật Hà Tây năm 2003 của các hoạ sỹ: Hoàng My (Nhất), La Vuông (Nhì), Phạm Hùng Lâm (Nhì), Nguyễn Thị Tiến (Ba)…

Năm 2006 có thể được coi là năm “được mùa” của các hoạ sỹ Hà Tây với sự tham gia đồng loạt của họ trong các triển lãm mỹ thật trong nước và quốc tế. Tiêu biểu là triển lãm mỹ thuật ASEAN - Trung Quốc 2006 của hoạ sỹ Nguyễn Việt Hùng, triển lãm sơn mài toàn quốc của hoạ sỹ Nguyễn Văn Bảng, triển lãm nhóm bạn bè của hoạ sỹ Nguyễn Thị Tiến, triển lãm mỹ thuật “Các hoạ sỹ chi hội mỹ thuật Việt Nam tỉnh Hà Tây” tại Hà Nội, triển lãm “xứ Đoài” của hoạ sỹ La Vuông, rồi triển lãm tập thể  “Mừng Đảng mừng Xuân, mừng quê hương đổi mới”, triển lãm “ký họa về với Hà Giang”. Một loạt các giải thưởng về mỹ thuật đã được các họa sỹ Hà Tây giành trong năm này. Đáng chú ý là giải Nhì tranh cổ động chào mừng HĐND các cấp của hoạ sỹ Hoàng My, giải B tranh cổ động phòng chống ma tuý của hoạ sỹ Hữu Xim, giải thưởng mỹ thuật ASEAN - Trung Quốc của hoạ sỹ Vũ Việt Hùng, Giải tặng thưởng của hoạ sỹ Nguyễn Văn Chuốt, họa sỹ Nguyễn Đức Long…

Năm 2007, các hoạ sỹ Chi hội mỹ thuật Hà Tây nói chung, chi hội mỹ thuật Việt Nam tại Hà Tây nói riêng đã có một cuộc triển lãm khá ấn tượng tại Nhà triển lãm mỹ thuật 16 Ngô Quyền, Hà Nội. Già nửa các tác giả tham dự triển lãm bằng các tác phẩm sơn mài, số còn lại là sơn dầu, khắc gỗ, đồng. Triển lãm một lần nữa khẳng định thế mạnh và thành công trong các tác phẩm bằng chất liệu sơn mài của các hoạ sỹ Hà Tây.

Để có được những phong cách riêng, dấu ấn “để đời” những người cầm cọ Hà Tây đã phải trăn trở, tìm tòi, thể nghiệm, lao tâm khổ tứ rất nhiều với những đứa con tinh thần của mình. Có lúc thành công, nhưng không phải không có lúc thất bại. Nhưng họ không nản lòng mà vẫn cứ sáng tạo và sáng tạo để khẳng định tài năng và có những thành công như vừa kể trên. Một điều thật may mắn cho nền mỹ thuật Hà Tây nói chung, Chi hội mỹ thuật Hà Tây nói riêng là ở đó có sự kế thừa và phát huy truyền thống. Đó là một đội ngũ hùng hậu những hoạ sỹ đầu đàn, đã thành danh của nền mỹ thuật Việt Nam như Nguyễn Gia Trí, Nguyễn Đỗ Cung, Nguyễn Đức Nùng, Nguyễn Tiến Chung, Phan Kế An, Sĩ Tốt; là những hoạ sỹ được đào tạo cẩn thận tại trường Mỹ thuật Đông Dương từ trước cách mạng tháng Tám như Vũ Dương Cư, Nắng Mai…; những hoạ sỹ đi theo kháng chiến và những hoạ sỹ hiện đại mang hơi thở cuộc sống hiện đang sinh hoạt tại Chi hội và sau này là nhiều thế hệ hoạ sỹ hiện đang nhỏ tuổi ở các làng quê trong tỉnh, trong đó có làng hoạ sỹ Cổ Đô. Họ - những thế hệ đi trước người mất người còn nhưng thật sự tình yêu nghệ thuật và những tác phẩm kinh điển đã là những bài học đáng giá để cho các hoạ sỹ Hà Tây hôm nay học tập, noi theo.

(Theo HTO)

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác