Mỹ thuật Tuyên Quang trong cơ chế thị trường: Cần sự quan tâm, tiếp sức sáng tạo

Mỹ thuật Tuyên Quang trước đây đã để lại những dấu ấn đáng kể trong giới mỹ thuật cả nước. Các hoạ sỹ lớp trước như Văn Làn, Sơn Hải, Thái Sơn, Công Mỹ, Mạnh Đức đã được công chúng yêu nghệ thuật hội hoạ biết đến bởi những tác phẩm có giá trị nghệ thuật được lưu giữ tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, trưng bày ở triển lãm mỹ thuật toàn quốc và một số triển lãm mỹ thuật quốc tế.

Mỹ thuật Tuyên Quang trong cơ chế thị trường: Cần sự quan tâm, tiếp sức sáng tạo - ảnh 1

Thời kỳ đó, trong sáng tác, hoạ sỹ chưa bị chi phối bởi cơ chế thị trường, chưa ai nghĩ mình vẽ tranh ra để bán. Tiêu chí lớn nhất của các hoạ sỹ thời bấy giờ là giá trị nghệ thuật mà tác phẩm mang lại. Điều đó đã giúp cho các họa sỹ Tuyên Quang sáng tạo nên những tác phẩm có giá trị nghệ thuật, tạo được dấu ấn một thời của mỹ thuật Tuyên Quang.
Ngày nay, trong nền kinh tế thị trường, cũng như các ngành nghệ thuật khác, mỹ thuật đang bị qui luật thị trường tác động mạnh mẽ. Phần lớn hoạ sỹ thời cơ chế thị trường đều tham gia làm mỹ thuật ứng dụng để phục vụ nhiệm vụ chính trị của đơn vị và để nâng cao thu nhập của bản thân. Công việc chủ yếu của họ là làm quảng cáo, trang trí khánh tiết các cuộc míttinh, hội nghị, kẻ vẽ pano, tranh cổ động tuyên truyền. Nhìn chung, những công việc họ đang làm đều là những công việc dịch vụ mỹ thuật thông thường, không đòi hỏi nhiều đến tính nghệ thuật và tư duy sáng tạo. Vì thế đã khiến một số hoạ sỹ quên hẳn việc sáng tác, một công việc vừa đòi hỏi nhiều thời gian, trí tuệ, tài chính, vừa cần có bề dày vốn sống, trình độ nghề nghiệp và đặc biệt là sự ham muốn sáng tạo nghệ thuật. 
Tuy nhiên, nền kinh tế thị trường không chỉ có ảnh hưởng tiêu cực đến mỹ thuật mà còn có những mặt tích cực cần được nghiên cứu khai thác. Kinh tế phát triển, đời sống của xã hội ngày càng được cải thiện, nâng cao. Nhu cầu về mỹ thuật để làm đẹp cuộc sống vì thế cũng lớn dần. Tranh được sử dụng trang trí ở công sở, trang trí ở các phòng khách sang trọng, trang trí ở gia đình ngày càng phổ biến. Tranh bổ sung cho các bộ sưu tập trong và ngoài nước đã và đang là một nhu cầu. Các triển lãm mỹ thuật, các gallery bày bán tranh trong cả nước ngày càng nhiều. Đó là một yếu tố thúc đẩy các hoạ sỹ sáng tác, làm phong phú cho mỹ thuật địa phương và góp mặt với mỹ thuật cả nước.

Các hoạ sỹ bây giờ vẽ tranh không chỉ để thoả mãn nhu cầu được vẽ của cá nhân mà còn để bán. Bán tranh để có thu nhập và để tiếp tục đầu tư cho các tác phẩm tiếp theo. Trong giới mỹ thuật đã có không ít hoạ sỹ hiện nay sống được bằng nghề của mình. Ở tỉnh tam gần đây cũng đã có một số hoạ sỹ bán được tranh như Mạnh Đức, Công Mỹ, Mai Hùng, Trần Thái... Tranh của các họa sỹ tỉnh ta đã có mặt ở các bộ sưu tập trong nước và nước ngoài.

Tuy nhiên, mảng tranh đề tài, nhất là đề tài cách mạng, lịch sử dân tộc vì nhiều lý do hiện chưa được các hoạ sỹ thực sự quan tâm, thiếu vắng các tác phẩm có chất lượng nghệ thuật cao như các nhà phê bình mỹ thuật từng lên tiếng: “Thừa tranh thiếu nữ, thiếu tranh đề tài”. Có lẽ đó là quy luật của cơ chế thị trường, vì hoạ sỹ ví như nhà sản xuất thì họ cũng cần có khách hàng, cần có thị trường. Các tác phẩm về đề tài lịch sử, cách mạng, dân tộc vốn là những đề tài khó vẽ và khó bán, thường khi vẽ để trưng bày triển lãm nhân dịp các lễ kỷ niệm nào đó, song lại bị lãng quên. Do vậy, để có các tác phẩm có tính tư tưởng và nghệ thuật cao về các mảng đề tài trên cần có sự giúp đỡ, đầu tư, tạo điều kiện của Nhà nước thông qua cơ chế hỗ trợ đặt hàng đối với hoạ sỹ để các hoạ sỹ có điều kiện về kinh phí, thời gian nghiên cứu sáng tác. Bởi nhiều tác phẩm phải trải qua quá trình nghiên cứu sưu tầm tài liệu nhiều năm mới có thể hoàn thành.

Trong những năm vừa qua, thực hiện chương trình hỗ trợ các hoạt động sáng tạo văn học nghệ thuật của trung ương và của tỉnh, một số phác thảo tốt của các họa sỹ về các đề tài cách mạng, kháng chiến, văn hoá dân tộc đã được Hội Văn học - Nghệ thuật tỉnh hỗ trợ kinh phí để hoàn thành. Nhiều tác phẩm đã được trưng bày tại triển lãm mỹ thuật toàn quốc, triển lãm mỹ thuật khu vực và các triển lãm mỹ thuật ở địa phương. Một số tác phẩm có chất lượng nghệ thuật cao đã đoạt giải của Hội Mỹ thuật Việt Nam, của Hội Văn học - Nghệ thuật các dân tộc thiểu số Việt Nam, được lưu giữ tại sưu tập của Hội Mỹ thuật Việt Nam, của Bộ Văn hoá - Thông tin và Thể thao (nay là Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch), như tác phẩm: Thiếu nữ Pà Thẻn của Mạnh Đức, Nguồn nước mới của Mai Hùng... Đây là những thành quả bước đầu cho việc quan tâm động viên lực lượng sáng tác mỹ thuật tỉnh nhà, giúp các họa sỹ tâm huyết với mảng đề tài truyền thống cách mạng của địa phương có điều kiện tốt hơn để hoàn thành các tác phẩm của mình, không chỉ sáng tác theo kỳ cuộc và phong trào.

Bên cạnh các hoạt động sáng tác của các họa sỹ, ngành văn hoá, Bảo tàng tỉnh hàng năm cần có một số kinh phí nhất định để sưu tầm và lưu giữ các tác phẩm mỹ thuật xuất sắc cho tỉnh. Vì, hiện nay một số tác phẩm có giá trị nghệ thuật cao của một số họa sỹ trong tỉnh đã được bán cho nhiều nhà sưu tập trong và ngoài nước. Không thể bỏ quên các giá trị nghệ thuật đương đại trong khi hàng năm ngân sách vẫn dành một khoản kinh phí thích đáng để sưu tầm, phục dựng các giá trị văn hoá vật thể và phi vật thể.
Lao động nghệ thuật của hoạ sỹ trong cơ chế thị trường không ồn ào mà lặng lẽ như những dòng chảy. Có lẽ, không ai trong số họ lại không mong muốn mình sẽ làm được gì đó, đóng góp được gì đó cho mỹ thuật tỉnh nhà, cho mảnh đất mình đang sống. Nhưng, để làm được việc đó họ rất cần sự quan tâm, tiếp sức của các cấp, các ngành và xã hội trong hành trình tìm kiếm cái đẹp.

Theo Tuyên Quang

 

 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác