Nhiếp ảnh Việt Nam trong quá trình hội nhập và giao lưu quốc tế

Trong quá trình hội nhập, giao lưu quốc tế, Hội NSNAVN đã có những thành tựu đáng kể. Đặc biệt từ khi trở thành thành viên Liên đoàn Nghệ thuật Nhiếp ảnh Quốc tế (FIAP), vị thế của nhiếp ảnh nghệ thuật Việt Nam ngày càng được khẳng định, có uy tín trên bản đồ nhiếp ảnh nghệ thuật thế giới. Để hiểu rõ hơn ý nghĩa của vấn đề này, PV đã có cuộc phỏng vấn NSNA Vũ Huyến, Ủy viên Thường vụ, Chủ tịch Hội đồng nghệ thuật Hội NSNAVN.

Nhiếp ảnh Việt Nam trong quá trình hội nhập và giao lưu quốc tế - ảnh 1

Ông thường phát biểu trên các phương tiện truyền thông “Giao lưu quốc tế bằng ảnh là con đường dài, rộng nhưng không thật dễ dàng, có quá nhiều việc phải bàn, phải thực hiện bằng các giải pháp khác nhau”. Những thành tích mà Hội NSNAVN (VAPA) đạt được gần đây trong các cuộc thi do Liên đoàn Nghệ thuật Nhiếp ảnh Quốc tế (FIAP) tổ chức có ý nghĩa như thế nào trong mối quan hệ giữa nhiếp ảnh Việt Nam với nhiếp ảnh thế giới, giữa VAPA và FIAP?

NSNA Vũ Huyến: Cần đặt VAPA và FIAP vào tổng thể quan hệ giữa nhiếp ảnh Việt Nam, văn hóa Việt Nam với nhiếp ảnh thế giới, văn hóa thế giới vốn có từ lâu trong lịch sử ngay từ trước khi VAPA thành lập. Hãy tới các bảo tàng của Pháp, của Mỹ, của Liên Xô, Trung Quốc và một số nước khác để biết hơn về mối quan hệ này. Các ảnh chụp về chiến tranh Việt Nam hay những ngày đầu thành lập nước đoạt giải thưởng Hồ Chí Minh hoặc giải thưởng Nhà nước, có những ảnh được chụp từ trước khi VAPA ra đời đã tới nhiều nơi trên thế giới, được nhiều cơ quan truyền thông quốc tế sử dụng.

Nhiếp ảnh Việt Nam không chỉ có quan hệ với FIAP mà sẵn sàng quan hệ với nhiều tổ chức, nhiều nước khác miễn làm sao có lợi cho Việt Nam, cho tình bằng hữu giữa các quốc gia trong một cộng đồng. Chủ trương của Nhà nước Việt Nam “làm bạn với tất cả” cũng là chủ trương của nhiếp ảnh Việt Nam. Trong chương trình làm việc do Ban chấp hành VAPA khóa này nêu ra có việc tăng cường nhiếp ảnh với các nước truyền thống (trong hệ thống XHCN trước đây) như các nước SNG, Trung Quốc, Lào, Cu Ba, với các nước như Mỹ, Pháp, Nhật Bản, Campuchia, các nước trong khối ASEAN…

VAPA là thành viên của FIAP từ năm 1991 và là thành viên tích cực thật sự, không chỉ nộp lệ phí đầy đủ mà có uy tín trong mọi hoạt động của tổ chức này. Gia nhập FIAP, tôi nhận thấy có rất nhiều cái lợi.

Là có điều kiện để đoạt giải thưởng và được phong tước hiệu? Thưa ông?

- Việc tham dự đều đặn các cuộc thi và tuyển chọn do FIAP hoặc các nước thành viên FIAP tổ chức và có giải ngày một nhiều hơn, chứng tỏ VAPA sẵn sàng giao lưu, không bó mình lại, sẵn sàng chia sẻ, kể cả học hỏi. Từ những mối quan hệ quốc tế còn nhỏ hẹp trong thời kỳ chiến tranh, chúng ta đang có mối quan hệ quốc tế toàn cầu. Có được do chính sách chung của chính phủ. Nói cho cùng thì ở mối giao lưu này, ta cần họ và họ cũng cần ở ta.

Cái lợi khi tham gia FIAP, là thông qua một “sân chơi” nhiếp ảnh Việt Nam đã làm được điều rất quan trọng là đưa hình ảnh Việt Nam ra thế giới, không chỉ là hình ảnh những con người sẵn sàng chết vì tự do, độc lập mà là hình ảnh một đất nước xinh đẹp, thân thiện, giàu bản sắc văn hóa. Xin thưa rằng: Từ khi tham gia FIAP, năm nào VAPA cũng gửi các bộ ảnh đi dự tuyển. Những năm trước không có giải hoặc chỉ có giải cho ảnh lẻ, nhiều tác giả gửi nhiều ảnh dự thi nhưng không đoạt giải. Có sao đâu? VAPA không hề thấy buồn vì có hay không có giải. Vấn đề lớn là chúng ta đã có tên trên bản đồ nhiếp ảnh thế giới. Chúng tôi tự hào vì hai tiếng Việt Nam, trong đó có sự phát triển từng bước, lớn lên từng ngày của nhiếp ảnh. Nhiếp ảnh Việt Nam được vinh hạnh hưởng thụ từ hai chữ Việt Nam, đồng thời đã làm nhiều việc vì sự vẻ vang của hai tiếng Việt Nam ấy.

Vậy vì sao vẫn có nhiều nhà nhiếp ảnh chưa gia nhập hoặc chưa có tước hiệu FIAP?

Từng người sẽ trả lời cho câu hỏi này. Ngay cả với VAPA cũng vậy. Cả nước có hàng ngàn người chụp, chơi ảnh nhưng số hội viên VAPA chưa tới 1000 người. Gia nhập VAPA phải có điều kiện, tự nguyện theo điều lệ, thực hiện các quy chế của Hội NSNAVN. VAPA khuyến khích và đánh giá cao sức lao động của bất cứ ai sử dụng máy ảnh như một phương tiện thông tin hay bày tỏ cảm xúc của mình về một hiện thực Việt Nam đang vượt lên khó khăn, phát triển và hòa nhập với cộng đồng. Qua mỗi lần Đại hội, số hội viên lại tăng lên. Điều đó khẳng định VAPA có vai trò xã hội tích cực. Nếu chúng tôi không trân trọng và tạo điều kiện cho những người ngoài Hội NSNAVN tham gia vào nhiếp ảnh thì sao có một đội ngũ như hôm nay. Thành tựu trên quốc tế có được cũng từ một cái nền lớn vững chắc như vậy.

Đã có lần ông phát biểu là ảnh của ta còn có những mặt yếu? Ông nhận thấy bộ ảnh đoạt giải FIAP năm 2008 có gì mới không?

- Người sáng tác, người quản lý nào có trách nhiệm cũng phải “biết mình biết người”, phải vui, phải tự tin sau những thành công và phải biết mình còn gì yếu, gì thiếu. Sự tiến lên là kết quả chặng đường đó. Tôi nói chúng ta còn có những điểm yếu là phải lẽ. Nhưng đừng coi sự nhận ra những thiếu sót, hạn chế là phủ nhận mọi thành tựu? Không chỉ gia nhập và tích cực hoạt động tại “sân chơi FIAP”, mà còn phải giao lưu với từng nước thành viên FIAP và cả các tổ chức quốc tế, các sân chơi khác. Nếu định chơi đẹp, chân thành thì ở nơi nào “chơi được là chơi”, quan trọng là không xa dời mục đích: Vì Việt Nam. Nếu chơi thì không nên coi nhẹ các thành viên nhỏ, có khi còn hạn chế, thiếu thốn hơn ta. Quan hệ với một số nước ở Đông nam Á và ASEAN của VAPA nói rõ điều này.

Về bộ ảnh đoạt CUP thế giới năm nay tại Zilina (CH Slovakia), tôi đã xem kỹ vài chục bộ ảnh khác tại triển lãm rất trang trọng. Bộ nào cũng có cái hay, đáng nghiên cứu. Chúng ta đã đưa ra một nội dung hay có sức quyến rũ, trội lên các bộ khác cũng về loại đề tài này. Quan điểm của FIAP những năm gần đây có khác trước, giá trị của tài liệu và cuộc sống con người được nhấn mạnh. Cách sắp xếp 10 ảnh của ta (vốn là ảnh đơn chiếc) vào một khung ảnh cỡ lớn của ban tổ chức cũng rất thông minh.

Bảo là bộ ảnh 10 chiếc của ta vượt hẳn lên thì chưa, nhưng giành ngôi đầu năm nay là có lý. Ai cũng biết, nghệ thuật là con đường không dễ dàng. Năm 2006, không định vàng, nhưng được vàng. Năm nay, cũng chẳng có “định gì” nhưng CUP lại đến. Không có nghĩa sắp tới lại là CUP. Và tại sao lại cứ quá băn khoăn về chuyện này??? Tôi chỉ thấy qua những lần cọ sát như vậy, ta tự tin hơn và thấy là có thể đến tất cả các sân chơi lớn nhỏ mà thanh thản, đường hoàng chứ không e ngại.

Giao lưu quốc tế hiện nay có những  thuận lợi, khó khăn như thế nào so với trước đây?

-  Thuận hơn vì kinh tế Việt Nam, mức sống của các nhà văn nghệ, nhà nhiếp ảnh khá hơn, có thể mua sắm được thiết bị, tạo điều kiện tốt hơn cho người chụp tập trung vào vấn đề khó nhất: chọn cái gì để chụp và chụp như thế nào? Cái cảnh tráng phim bằng tay, chụp phim quá đát, lật ngược ống kính để chụp lại ảnh, chùm chăn lên đầu thay cho buồng tối như những năm nào đã không còn nữa. Về khoản này thì các nhà nhiếp ảnh lớp trước khổ không kể cho hết. Bây giờ lại có thuận nữa vì cơ chế gửi ảnh dự thi, nhận giải cũng không bị ràng buộc gì, đề tài thì nhiều và rộng… biết bao nhiêu, không ai bị hạn chế. Thuận nữa là quá nhiều thông tin về các cuộc thi trên thế giới, ai có điều kiện, muốn giao lưu đều được thỏa mãn.

Cái khó cũng có nhiều. Số anh em cầm máy ở các địa phương xa Trung ương còn nhiều khó khăn về kinh tế, đã thiếu tiền mua sắm thiết bị lại thiếu thông tin, điều kiện làm ảnh cũng chưa được như ở các trung tâm, đô thị lớn, ít có điều kiện xem ảnh của người khác. Có anh em ở địa phương về Hà Nội đã gom tiền mua chung một cuốn sách ảnh có giá trị. Rất đồng cảm và cùng chia sẻ với họ. Tinh thần học hỏi ấy của họ thật đáng trân trọng.

Nói về tầm xa, dài thì chúng ta còn quá lắm việc phải làm. Tiêu chuẩn xác định giá trị của nhiếp ảnh cũng như của văn nghệ Việt Nam theo tôi chính là cuộc sống Việt Nam. Nhiếp ảnh phải là người phản ánh đúng đời sống Việt Nam hiện đại, quyết tâm vươn lên trên nền truyền thống, tự tin, lạc quan nhưng không ngộ nhận, tiếp tục vừa học vừa làm, phải coi nhân dân và Tổ quốc là mục đích phục vụ cao nhất. Các Huân chương, giải thưởng sẽ ý nghĩa khi khẳng định, động viên tiếp tục vươn lên chứ không phải để thỏa mãn và coi mình là nhất. Khi nâng cao chất lượng hoạt động của các cơ sở, Ban lãnh đạo VAPA luôn chú ý đến điều này.

Hội nghị Ban chấp hành lần thứ 6, khóa 6 của VAPA ở Kiên Giang tháng 11 vừa qua đã chuẩn bị như thế nào cho Đại hội FIAP năm 2010 tại Hà Nội?

- Sau Đại hội FIAP 2008 ở Zilina (CH Slovaskia), lãnh đạo Hội NSNAVN đã báo cáo chi tiết về việc Chủ tịch đoàn FIAP lấy biểu quyết ở Đại hội nhất trí để VAPA đăng cai Đại hội lần thứ 30. Như vậy là đề nghị của VAPA được Chính phủ Việt Nam cho phép từ đầu năm nay lại được FIAP đồng tình. Trước mắt là các việc cụ thể. Chúng tôi hy vọng và tin rằng Đại hội FIAP lần thứ 30 sẽ được tổ chức thành công. Có thể không bằng anh bằng em về điều này điều nọ, nhưng chu đáo và chân thành thì không thể kém, thể thiếu. VAPA phải có cách hành xử là một tổ chức chính trị, có trách nhiệm với đất nước.

Ông có ý kiến gì về một số bài báo gần đây nhận xét về FIAP và việc Việt Nam đăng cai Đại hội FIAP 2010?

- Báo chí đã giúp VAPA rất nhiều trong việc phổ biến các ảnh do anh em chụp ra với công chúng Việt Nam và quốc tế. Chúng tôi mong báo chí sẽ giúp VAPA nhiều hơn nữa. Và để làm việc đó, cần hiểu những khó khăn mà VAPA đang phải giải quyết. Có những bài viết do không hiểu, chưa hiểu đến nơi đến chốn, hoặc do tác giả cố tình không hiểu đã gây khó khăn, làm mất đoàn kết trong giới nhiếp ảnh. Ban chấp hành VAPA đã trả lời qua thư ngỏ rồi. Tôi cũng tiếc vì Văn nghệ Trẻ gần đây và Tia sáng năm ngoái đã không có trao đổi với VAPA trước khi đăng tải những bài viết như vậy! Gây thêm sự hiểu lầm và phủ nhận nhau là việc không đáng có.

Tôi không quá quan tâm đến những chuyện nghiệp dư hay chuyên nghiệp mà Văn nghệ Trẻ nêu ra trong các bài báo gần đây, mà quan tâm tới thực chất của các giao lưu quốc tế. Có người nói điều này điều khác. Họ nói sai, nói không tới vấn đề do thiếu thông tin hay thiếu thiện chí thì hãy để thời gian và thực tiễn trả lời. Nhiều bạn đọc không chỉ trong giới nhiếp ảnh, là hội viên của VAPA đã rất bức xúc về một số bài báo nói không đủ, nói không đúng về VAPA. VAPA làm những gì hay, còn phải nỗ lực gì thêm nữa thì lịch sử đang đánh giá và khuyến khích, nhắc nhở.

Tôi hy vọng phần trả lời này sẽ làm bạn đọc hiểu hơn những việc của tập thể Ban chấp hành Hội NSNAVN đang thực hiện với nhiều thuận lợi, đồng thời cũng phải chịu nhiều áp lực nữa. Chỉ không làm, ngại làm mới không trăn trở, còn tâm huyết thì bao giờ cũng vậy. Không phải anh cứ lao vào công việc là không bị thị phi, xăm soi. Sợ nhất, lo nhất là số người thiếu thiện chí nhiều hơn số người có tâm.

Những người thiếu thiện chí chỉ là số ít. Họ không thể làm lệch hướng đi của một tổ chức được Đảng và nhân dân tin tưởng và chăm sóc như Hội NSNAVN.

Theo NAVN

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác