“Sen trên cổ vật”: Khám phá vẻ đẹp hoa sen trong dòng chảy văn hóa Việt

“Sen trên cổ vật”: Khám phá vẻ đẹp hoa sen trong dòng chảy văn hóa Việt - ảnh 1
Chậu trang trí lá sen bằng vàng, thế kỷ XIX-XX.
(Cinet)- Sáng 14/5, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia (số 1 Tràng Tiền, Hoàn Kiếm, Hà Nội) tổ chức khai mạc trưng bày chuyên đề “Sen trên cổ vật”, nhằm giới thiệu tới công chúng trong và ngoài nước tìm hiểu, khám phá vẻ đẹp tinh túy và ý nghĩa của biểu tượng hoa sen trong dòng chảy văn hóa Việt.
Từ lâu, hình tượng hoa sen đã đi vào cuộc sống và nghệ thuật của người Việt. Sen được dùng khá phổ biến trong nghệ thuật tạo hình, cách điệu trong trang trí kiến trúc và đồ dùng sinh hoạt, đồ thờ, đồ ngự dụng trong cung đình.
Trưng bày chuyên đề “Sen trên cổ vật” giới thiệu tới công chúng 5 nhóm hiện vật chính: Sen trên cổ vật cung đình triều Nguyễn, Sen trong nghệ thuật Phật giáo, vật dụng nghi lễ và đồ thờ cúng, Sen trên vật liệu kiến trúc, Sen trong đời sống xã hội và tranh thêu đề tài hoa sen. Các hiện vật tại trưng bày có niên đại từ thế kỷ VII - IX tới thời Nguyễn (1802 - 1945) đang được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia. Trong đó, nhiều hiện vật quý có biểu tượng hoa sen như: Chậu hình lá sen bằng vàng, thế kỷ XIX-XX; Tượng Phật Thích Ca sinh ra từ hoa sen làm bằng gỗ sơn, có từ thời Lê Trung Hưng, thế kỷ XVII-XVIII; bộ sưu tập cung đình triều Nguyễn có Tượng Bồ Tát Tara ngồi trên tòa sen đồng có niên đại thế kỷ XIX-XX, tượng tiên nữ tay cầm hoa sen làm bằng ngọc, có từ thời Nguyễn...
Dưới bàn tay khéo léo của những người thợ, hình tượng hoa sen được khắc họa hết sức tinh xảo, mềm mại làm cho các đồ dùng của Hoàng gia trở nên sang trọng, quý giá từ đồ thờ cúng, đồ văn phòng tứ bảo đến đồ dùng sinh hoạt.
“Sen trong nghệ thuật Phật giáo, vật dụng nghi lễ và đồ thờ cúng”, giới thiệu bộ sưu tập gồm tượng Phật, vật dụng nghi lễ và đồ thờ cúng bằng gỗ, đồng, gốm, đất nung, sành… có niên đại từ từ kỷ XI đến thế kỷ XX.
“Sen trên vật liệu kiến trúc” trong nghệ thuật kiến trúc, đặc biệt là kiến trúc Phật giáo thời Lý - Trần, hoa sen được trang trí rất phổ biến, là mô típ chủ đạo. Sen có thể được trang trí ở từng bộ phận của công trình như trên các bức phù điêu đá tảng kê chân cột, bệ tượng Phật, gạch lát nền, diềm ngói…, nhưng cũng có thể là biểu tượng của toàn bộ công trình như chùa Một Cột (thời Lý).
Không chỉ trong Phật giáo, trong cung đình, sen còn hiện hữu rất phong phú đa dạng trong cuộc sống thường nhật qua sưu tập đồ dùng sinh hoạt hàng ngày. Vào thời Lý, người nghệ nhân xưa thường khắc chìm các lớp cánh sen trên xương gốm cả trong lòng và phía ngoài bát, đĩa sau đó đem phủ men và nung. Còn các loại đồ đựng như bình, ấm, chân đèn, hũ, thống, thạp… thì được trang trí đắp nổi nhiều lớp cánh sen trên nắp, cổ và chân tạo nên vẻ đẹp thanh thoát, tao nhã, quý phái cho từng món đồ. Sang đến thời Trần, hình tượng hoa sen được thể hiện một cách sinh động, khoáng đạt, thanh thoát với cách nhìn hiện thực hơn. Ở thời Lê, Nguyễn, hình tượng hoa sen lại được bố cục chặt chẽ nhưng vẫn linh hoạt với các hình khối sắc nét tạo nên sự trang nhã, khúc triết trên từng tác phẩm nghệ thuật.
Ở các hiện vật tranh thêu đề tài hoa sen, sen gần gũi và tạo cảm hứng cho nghệ nhân xưa sáng tạo ra nhiều sản phẩm trang trí như tranh thêu và đại tự với các đề tài như: Sen - cò; hoa sen - vật báu…
Theo nhà sử học Dương Trung Quốc: “Hoa sen là một loài thảo mộc tồn tại và phát triển trên mọi miền đất nước, gắn bó với đời sống và trở thành một phần trong tâm thức người dân. Hoa sen trong đời sống tự nhiên của nó, ngoài đóng vai trò như một loài hoa trang trí, còn có nhiều giá trị sử dụng. Quan trọng nhất, hoa sen mang vẻ đẹp trở thành mô típ, nguồn cảm hứng cho mỹ thuật, kiến trúc. Hoa sen cũng gần như một biểu tượng về tinh thần. Không phải tự nhiên mà chúng ta lựa chọn trong muôn loài hoa, bông sen có một cái gì đó gần gũi đến mức, có lúc chúng ta đang đặt vấn đề đó là quốc hoa của dân tộc ta. Hơn nữa, hoa sen phổ biến rất nhiều ở các quốc gia theo đạo Phật như Ấn Độ, Thái Lan, Trung Quốc… cũng là một yếu tố có thể gắn kết được các cộng đồng, các nền văn hóa với Việt Nam”.
Triển lãm sẽ kéo dài từ nay đến hết tháng 9 tại Bảo tàng Lịch sử Quốc Gia.
Hình ảnh một số hiện vật trưng bày trong triển lãm:
“Sen trên cổ vật”: Khám phá vẻ đẹp hoa sen trong dòng chảy văn hóa Việt - ảnh 2
Tượng Phật Thích Ca sinh ra từ hoa sen bằng gỗ sơn, thời Lê Trung Hưng, thế kỷ XVII-XVIII.
“Sen trên cổ vật”: Khám phá vẻ đẹp hoa sen trong dòng chảy văn hóa Việt - ảnh 3
Mũ trang trí cánh sen bằng vàng, văn hóa Chăm pa, thế kỷ XVII-XVIII.
“Sen trên cổ vật”: Khám phá vẻ đẹp hoa sen trong dòng chảy văn hóa Việt - ảnh 4
Hộp hình hoa sen bằng vàng nam đá quý, thế kỷ XIX-XX.
“Sen trên cổ vật”: Khám phá vẻ đẹp hoa sen trong dòng chảy văn hóa Việt - ảnh 5
Gạch lát nền in nổi hình hoa sen nở mãn khai bằng chất liệu đất nung, thời Lý, thế kỷ XI-XIII.
“Sen trên cổ vật”: Khám phá vẻ đẹp hoa sen trong dòng chảy văn hóa Việt - ảnh 6
Chân nến hình khóm sen bằng vàng, thế kỷ XIX-XX.

T.H
 
 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác