Thị trường tranh Việt: “Không mợ chợ vắng tanh”

“Thật đáng buồn là hiện có nhiều họa sĩ bỏ vẽ, một số chuyển sang nghề khác!”. đó là nỗi niềm của họa sĩ Trần Khánh Chương (Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam) tại buổi họp báo nhân kỷ niệm 50 năm thành lập Hội Mỹ thuật Việt Nam (1957 - 2007)…

“Con ngựa giấy” - sơn dầu của Hứa Thanh Bình, đoạt giải Philips Morris năm 1996“Con ngựa giấy” - sơn dầu của Hứa Thanh Bình, đoạt giải Philips Morris năm 1996

THỜI “PHỤC HƯNG” CỦA MỸ THUẬT VIỆT NAM

Thời điểm khai sinh 1957 - 1975, giai đoạn này mỹ thuật Việt Nam (MTVN) chịu thiệt 18 năm bởi chiến tranh, rất ít sáng tác tiêu biểu, những tên tuổi lớn của nền mỹ thuật nước nhà đã được khẳng định từ trước CMT8 (1945) như: Trần Văn Cẩn, Tô Ngọc Vân, Nguyễn Gia Trí, Nguyễn Sáng, Lê Phổ, Nguyễn Tư Nghiêm, Dương Bích Liên, Tạ Tỵ... Từ 1976 - 1991, đất nước ta dồn sức khắc phục hậu quả chiến tranh, đói nghèo lạc hậu, vì thế MTVN mất thêm 15 năm nữa, cộng dồn lại đã tụt hậu đến 33 năm so với các nước trong khu vực và thế giới.

MTVN bắt đầu khởi sắc một cách bài bản, có hệ thống, mang tính chuyên nghiệp cao là giai đoạn 1992 - 2000, đây là thời điểm đất nước ta “mở cửa hội nhập“ với bạn bè quốc tế. Ngay lập tức xuất hiện một thế hệ họa sĩ trẻ tài năng trưởng thành sau năm 1975 như: Nguyễn Tấn Cương, Trần Văn Thảo, Bùi Hữu Hùng, Hứa Thanh Bình, Lê Thánh Thư, Thành Chương, Nguyễn Thanh Bình, Lê Thiết Cương, Nguyễn Thanh Sơn... với các giải thưởng “Saigon Tourist”, giải thưởng Philips Morris, giải mỹ thuật ASEAN... Họ đã cùng các họa sĩ thế hệ đi trước như Nguyễn Lâm, Trịnh Cung, Hồ Hữu Thủ, Đỗ Quang Em, Nguyễn Trung... tạo ra một thị trường tranh Việt sôi động, phong phú, đầy màu sắc, thu hút đông đảo các nhà sưu tập nước ngoài (và Việt kiều) mua tranh, tạo được uy tín với bạn bè quốc tế. Giai đoạn 1992 - 2000, liên tiếp những cuộc triển lãm tranh nở rộ trong và ngoài nước, thị trường tranh Việt sau thời gian dài “đóng băng” đã “nóng” trở lại, nhiều họa sĩ có tranh bán giá cao, được khách đặt hàng, được các “lái tranh” mua hoặc ký gửi bán tranh tại các gallery ở Singapore, Mỹ, Pháp, Nhật, Hồng Kông... Đây là giai đoạn hoàng kim, là thời “phục hưng” của MTVN trong suốt nửa thế kỷ qua kể từ khi thành lập Hội MTVN.BAO GIỜ CHO ĐẾN... NGÀY XƯA?

Từ năm 2000 đến nay, các cuộc triển lãm trong và ngoài nước của những họa sĩ Việt Nam cứ ngày một thưa dần, tranh vẽ chất đầy nhà, không có chỗ treo bởi chẳng  ai mua, chỉ một số ít họa sĩ tên tuổi là sống thực sự từ tiền bán tranh, một số ít vẽ cầm chừng còn phần lớn thì thôi vẽ hoặc “vẽ chơi”, dành thời gian làm việc khác.
Vì đâu MTVN bỗng chốc rơi vào cảnh “chợ chiều”? Có nhiều cách lý giải. Thị trường tranh trong khu vực đã bão hòa, phong cách thể hiện ở một số họa sĩ bị trùng lắp, nạn tranh giả, tranh kém chất lượng, bán phá giá, sức cạnh tranh kém so với tranh các nước Trung Quốc, Hàn Quốc, Hong Kong, Malaysia, Singapore... Nên nhớ có những tác phẩm mà không ít họa sĩ ta cho là sáng tạo mang tính đột phá, là “thành tựu mỹ thuật đương đại thế kỷ 21” như gắn lên tranh sơn dầu cúc áo, dây thừng, vỏ dừa, vỏ ốc, chỉ, dây nhợ, bao bố, các hợp chất kim loại khác... thực ra “người ta” đã đi trước chúng ta vài chục năm rồi, rõ ràng MTVN tụt hậu khá xa trong khu vực từ tính sáng tạo, cách thể hiện, đề tài, chất liệu, cách tiếp thị...
Chặng đường 50 năm qua của MTVN rất ít thành tựu đạt được, tranh Việt chưa đủ tầm vươn ra thế giới (ở các cuộc bán đấu giá) chỉ lẩn quẩn trong “ao nhà” Đông Nam Á. Bởi vì nửa thế kỷ qua có đến 2/3 thời gian MTVN bế tắc (chiến tranh và giải quyết hậu quả chiến tranh), tranh Việt chưa biết cách quảng bá trong giai đoạn hội nhập, thụ động trông chờ vào các nhà tài trợ, các tổ chức, các gallery... gởi “thư mời”! Một số họa sĩ triển lãm trong nước còn không đủ khả năng (hoặc không dám) tổ chức nói gì ra nước ngoài. Cả một thành phố rộng lớn với gần 10 triệu dân như TPHCM mà không có được một ấn phẩm về mỹ thuật; bảo tàng mỹ thuật TPHCM, Hội Mỹ thuật TPHCM, các gallery... buồn tẻ, đìu hiu do vắng khách! Bao giờ thị trường tranh Việt thoát cảnh “chợ chiều”, khi nào MTVN trở lại thời kỳ hoàng kim như cách đây mười năm?

(Theo CATPHCM)

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác