Việt Nam: Ảnh nghệ thuật “mạnh” - Ảnh báo chí “yếu”

Số lượng những người cầm máy ảnh ở nước ta ngày càng cao, nhưng để đạt được những giải thưởng lớn trong các cuộc thi ảnh quốc tế thì dường như chúng ta mới chỉ có ở thể loại ảnh nghệ thuật; còn ảnh báo chí thì đây vẫn còn là một cái đích xa.

Bức ảnh Từ thần sấm xuống xe trâu (tác giả Văn Bảo)Bức ảnh Từ thần sấm xuống xe trâu (tác giả Văn Bảo)

Nhìn từ thực tế, hàng năm, các cuộc thi ảnh nghệ thuật với nhiều chủ đề khác nhau liên tục được Hội nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt phối hợp tổ chức. Có thể kể ra  các đề tài phong phú như: môi trường, trẻ em, đất nước, con người, làng nghề, du lịch… Cuộc thi nào cũng chọn ra được những tác phẩm xuất sắc cho ảnh nghệ thuật. Bên cạnh đó, các nhà nhiếp ảnh còn đoạt nhiều giải thưởng cao ở nhiều cuộc thi quốc tế.

Gần đây nhất, tại cuộc thi ảnh nghệ thuật quốc tế tổ chức tại Singapore, Việt đã giành tới 8 HCV trong tổng số 19 HCV. Điều đó chứng tỏ, ảnh nghệ thuật của Việt đang phát triển không ngừng.

 Nhưng bên cạnh dòng ảnh nghệ thuật, thật khó tìm ra một giải thưởng cho ảnh báo chí, kể cả các cuộc thi trong nước và quốc tế. Mặc dù, trong các Cuộc thi ảnh báo chí quốc tế, lần nào cũng có các tác giả của Việt Nam gửi ảnh dự thi. Nguyên nhân chính có phải do Hội Nhà báo Việt Nam và các Cơ quan báo chí chưa quan tâm đúng mức tới ảnh báo chí để tổ chức các cuộc thi, các cuộc phát động?

Nên nhìn nhận thẳng vào sự thật là ảnh báo chí của chúng ta chưa được chú trọng. Ngay cả những tờ báo lớn hiện nay cũng chỉ có một số báo sử dụng ảnh hài hòa với các bài viết và tin. Còn lại chủ yếu là mang tính minh họa. Chưa kể một số tờ báo còn sử dụng ảnh theo kiểu “dâu ông nọ cắm cằm bà kia”. Chẳng hạn, cứ có một bài viết về kinh tế nông thôn thì kiểu gì cũng có cái ảnh kèm theo là người nông dân đang cày ruộng hoặc đang gặt lúa… rồi ở dưới ảnh chú thích mấy chữ “ảnh chỉ mang tính minh họa” hoặc cũng không chú thích. Kiểu coi nhẹ nội dung thông tin của ảnh như vậy, liệu  đến bao giờ ảnh báo chí Việt Nam mới có thể phát triển, mới có thể gây ấn tượng mạnh đối với người xem và độc giả, chưa dám nói đến đoạt các giải cao trong các cuộc thi ảnh báo chí quốc tế.

Báo chí Việt Nam đang không ngừng phát triển trước thời kỳ bùng nổ về thông tin. Đó là điều đáng mừng, nhưng lại càng đòi hỏi giữa nội dung thông tin và hình ảnh cần liên kết chặt chẽ với nhau hơn nữa để một tác phẩm báo chí hoàn chỉnh hơn, gây ấn tượng lớn hơn.

Nhìn lại một số bức ảnh thấy nó chứa đựng ngồn ngộn nội dung thông tin, gây ấn tượng mạnh cho cả thế giới.

Ví dụ bức ảnh “Từ thần sấm xuống xe trâu” của cố nghệ sĩ nhiếp ảnh Văn Bảo có tên; hay “O du kích” của tác giả Phan Thoan… đều cho thấy sức sống của ảnh báo chí đã quyết định nội dung thông tin lớn như thế nào.Bức ảnh đoạt giải thưởng báo chí quốc tế Pulitzer 2007 của phóng viên Balilty chụp cảnh một phụ nữ Do Thái cố gắng ngăn chặn lực lượng an ninh Israel đang thực hiện việc cưỡng chế người Do Thái rời khỏi các khu định cư ở Bờ Tây (Palestine) ngày 1/2/2006

Chỉ cần nhìn vào một góc nhỏ của ảnh như vậy để thấy hình ảnh quan trọng như thế nào đối với báo chí. Bởi vậy, các hãng báo chí nổi tiếng trên thế giới như Reuters, AP… họ luôn chú trọng về ảnh. Còn đối với ViệtNamlại hoàn toàn ngược lại, kể cả việc khuyến khích, động viên cho đến sử dụng ảnh trong các tờ báo cũng được xem nhẹ. Tại một số tòa soạn báo hiện nay, việc sử dụng ảnh báo chí chỉ là có là được, còn hay dở cũng không quan trọng lắm, thậm chí có nhiều bức ảnh bị mất nét nhòe nhoẹt vẫn được đăng tải. Trong khi hình ảnh đó người xem gần như không nhìn rõ những gì có trong ảnh thì làm sao hiểu được nội dung mà gây ấn tượng. 

Bài viết này không có ý định so sánh giữa ảnh nghệ thuật và ảnh báo chí của Việt Nam và cũng không phủ nhận những gì ảnh báo chí chưa đạt được, mà chúng ta, từ những người cầm máy ảnh cho đến các tờ báo và các cơ quan quản lý báo chí cũng chưa thực sự quan tâm đến ảnh báo chí. Bên cạnh đó, phải thừa nhận rằng, ảnh nghệ thuật của Việt Nam đang phát triển. Câu trả lời rất đơn giản vì ảnh nghệ thuật được các nhà quản lý đầu ngành trú trọng hơn các nhà quản lý ảnh báo chí.

Mặc dù giữa ảnh ảnh Báo và ảnh nghệ thuật không khác nhau nhiều ở điểm. Vẫn đầy đủ các yếu tố cơ bản  như ánh sáng, bố cục, đường nét… Tuy nhiên, ảnh báo chí cần có đầy đủ nội dung thông tin và tính thời sự cao hơn ảnh nghệ thuật. Ảnh báo chí bắt buộc phải gắn liền với sự kiện nóng bỏng đang diễn ra hoặc vừa mới diễn ra.

Nhìn chung, những sự kiện lớn xảy ra ở Việt như lũ lụt, sập cầu, cháy … các phóng viên thường được cử đi để viết tin bài nhiều hơn là đi chụp ảnh. Và nếu có đi chụp ảnh thì cũng chỉ coi là phụ họa cho tin bài. Chính vì thế, chúng ta đã bỏ qua những hình ảnh gây ấn tượng nhất mà không bao giờ lặp lại.

Hơn lúc nào hết, các cơ quan quản lý báo chí và các cơ quan sử dụng ảnh báo chí hãy quan tâm, trú trọng đến ảnh báo chí một cách nghiêm túc. Chỉ có như thế, ảnh báo chí của Việt Nam mới phát triển ngang tầm với ảnh báo chí quốc tế.

Theo CPV

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác